Beeld Shutterstock

Feit of fabel?

Volkswijsheden gecheckt: Helpt een kusje op de pijn écht? Is het slecht om scheetjes in te houden?

Had oma gelijk als ze zei dat je bij verkoudheid een ui naast je bed moet leggen? De Nederlandse huisarts Rutger Verhoeff en gezondheidsjournalist Tijn Elferink checkten volkswijsheden in hun boek ‘Kusje erop’. Sommige blijven overeind staan.

Ja, het hielp echt als je moeder of vader je na een val een kusje gaf op de zere plek. Dat was zeker geen verbeelding. Beide auteurs onderzochten zeventig feiten en fabels en leggen uit of ze inderdaad werken, en zo ja, hoe dan. 

Een kusje op een pijnlijke plek werkt

Wrijven over een pijnlijke plek of een kus erop laten geven, helpt echt. Huisarts Verhoeff heeft er drie verklaringen voor: ‘Je voelt pijn minder als je tegelijkertijd een ander gevoel ervaart, maar ook als je jezelf aanleert dat bepaalde handelingen pijnstillend werken. De herinnering daaraan wordt in de hersenen bewaard en weer opgehaald als je een van beide methodes toepast, met opnieuw dat pijnstillende effect. Het kan ook zijn dat mensen verwachten dat een kus of wrijven helpt en ze daardoor minder pijn voelen. Niet alle pijn wordt verzacht. Maar als het een klein beetje helpt, is dat al mooi.’

Kou maakt verkouden

Welke moeder of vader zegt niet: ‘Kleed je warm aan, anders word je ziek.’ Toch word je van kou niet verkouden. Zet dus gerust in je T-shirt het vuilnis buiten. We zijn in de herfst en winter vaker verkouden dan in de zomer, doordat we dan veel bij elkaar zitten in niet-geventileerde ruimtes, zoals kantoren en klaslokalen. In de winter is de lucht vaak droger en dat maakt dat het griepvirus en andere virussen makkelijker overleven.

Kippensoep geneest je van griep

Kippensoep wordt ook wel ‘Joodse penicilline’ genoemd: het zou de griep genezen. Zo’n soepje zou een ontstekingsremmende werking hebben. Hiervoor bestaat geen wetenschappelijk bewijs, aldus Verhoeff. ‘Wel is het een goede manier om eiwitten binnen te krijgen als je ziek bent. Niet eten is heel slecht, iets eten wat je maag verdraagt is prima. Dus hup, de keuken in of laat soep voor je maken – het is fijn door een ander verzorgd te worden. Een andere soep met vlees helpt ook.’

Een ui naast je bed helpt tegen verkoudheid

Ben je aan het snotteren? Halveer een ui, leg die op je nachtkastje en de volgende dag ben je van je verstopte neus af. We kennen waarschijnlijk allemaal de traanogen die je krijgt als je uien snijdt. Die zouden verkoudheidsklachten kunnen verlichten omdat ze de boel als het ware laten doorstromen. ‘Maar je verkoudheid gaat er niet eerder van over,’ zegt Verhoeff. ‘Het is alleen symptoombestrijding.’

Bitter in de mond maakt het hart gezond

Het is eigenlijk niet de bedoeling dat de mens een bittere smaak waardeert, want planten produceren bittere stoffen om ervoor te zorgen dat ze niet worden opgegeten. Toch hebben ze als basis gediend om aspirine en andere geneesmiddelen te maken. Ook alledaagse bittere producten, zoals chocolade en olijfolie, zijn gezond. Chocolade werkt bloeddrukverlagend en vermindert de kans op diabetes. De stof oleocanthal uit olijfolie doet hetzelfde als ibuprofen. 3,5 theelepel extra virgin olijfolie heeft dezelfde ontstekingsremmende werking als een tiende van een normale dosering ibuprofen. Zo slecht nog niet dus, die bittere spullen.

Van vaccinaties word je autistisch

Er is ontzettend veel onderzoek gedaan naar een mogelijke relatie tussen vaccinaties en autisme. Een verband werd nooit gevonden, behalve in één studie. De Britse arts Andrew Wakefield publiceerde in 1998 in het gezaghebbende medische tijdschrift The Lancet dat er een verband is tussen het vaccin tegen bof, mazelen, rodehond en autisme. Maar Wakefield bleek zich te laten betalen door advocaten die bewijs zochten tegen de producenten van vaccins. Hij manipuleerde onderzoeksresultaten en patiëntgegevens. Vaccinaties leiden niet tot autisme, stellen de auteurs beslist. Autisme is een aangeboren ontwikkelingsstoornis.

Winden inhouden is slecht voor je

Per dag laten we ongeveer 28 windjes. De ochtendklapper, de eerste wind van de dag, is de grootste. Is het slecht om ze in te houden? Nee. Echt inhouden is ook onmogelijk. Even wegdrukken lukt nog wel, maar bij verzitten, lopen en tijdens de ontlasting zul je bewust en onbewust steeds wat lucht verliezen. Een wind inhouden kan een opgeblazen gevoel en buikkrampen veroorzaken, maar dat is dan ook alles.

Antirimpelcrème werkt

Rimpels zijn een teken van huidveroudering. De fijne droogtelijntjes kun je wegsmeren dankzij crèmes met ingrediënten zoals glycerine en ureum, die het vocht vasthouden. ‘Maar het is onduidelijk hoe lang de effecten duren,’ zegt Verhoeff. ‘Misschien een dag of een uur. Echte rimpels, zoals een frons- of lachrimpel, krijg je met antirimpelcrème niet weg. Een goede crème met zonbeschermingsfactor is de enige wetenschappelijk gefundeerde antirimpelcrème.’

Wallen? Aambeienzalf!

Actrice Sandra Bullock onthulde haar geheim tegen wallen tijdens een première in Londen: aambeienzalf. Toch is Sperti op je wallen smeren één van de slechtste huidadviezen. De twee belangrijkste werkzame ingrediënten zijn biergistextract en haaienlevertraan. Onderzoek ontbreekt waarin is aangetoond dat deze stoffen helpen tegen wallen en donkere kringen. Sterker nog: aambeienzalf bevat zelfs hulpstoffen die voor irritatie van de huid kunnen zorgen.

Van whitening tandpasta krijg je witte tanden

Een witter gebit krijg je door de aanslag van het tandglazuur te verwijderen of door te bleken met waterstofperoxide. De aanslag kun je verwijderen met schurende stoffen zoals silica en calciumcarbonaat – de bestanddelen van whitening tandpasta’s en mondspoelmiddelen. Verhoeff: ‘Maar, hoe harder en vaker je poetst en schuurt, hoe minder glazuur je overhoudt en hoe geler je tanden kleuren. En je tanden worden alleen witter door witmakende middelen als je veel aanslag op je tanden hebt. Heb je dat niet, dan hebben ze geen zin.’

Van ananas smaakt je vagina beter

Bepaalt wat we eten ook hoe je bij orale seks smaakt? Tropisch fruit voor een zoete sensatie, een pepertje of Italiaanse kruiden voor een pittige? Hoe je daarbeneden smaakt, kan inderdaad variëren, maar dat heeft vooral te maken met het vaginale klimaat. Per slot van rekening moet voeding een onmogelijke reis maken om de eindbestemming ‘de vagina’ te halen: via de mond, ons spijsverteringskanaal en de bloedvaten. En mocht er iets van in het vaginale vocht belanden, dan moet het net zo sterk zijn als Maggi om een smaak te veranderen. Dat gebeurt dus niet.

Rutger Verhoeff & Tijn Elferink, ‘Kusje erop. De waarheid achter 70 gezondheidsmythes’, uitgeverij Lev.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234