null Beeld

'Voor de mannen' op Canvas

Voor de mannen is bedoeld als monument voor de vroege voorvechters van homo-emancipatie. De eerste aflevering stemt droevig en hoopvol tegelijk.

In de introductie van Voor de mannen lijkt de stem van Xavier Taveirne zich bijna aan de kijker te verontschuldigen voor zijn eigen aanwezigheid. De journalist heeft zijn geaardheid nooit verborgen voor het publiek, maar liep er ook niet mee te koop – is het nu dan nodig dat hij als homoseksueel andere homoseksuelen op televisie portretteert? ‘Natuurlijk is dat nodig,’ beantwoordt hij zijn eigen vraag, ‘al was het maar als eerbetoon aan de generatie voor mij.’

In de eerste van drie afleveringen laat Taveirne die eerste generatie openlijk homoseksuelen aan het woord, inmiddels stuk voor stuk mannen van respectabele leeftijd. De interviews vertellen evenwel niet het verhaal van een heroïsche emancipatiestrijd: in de jaren voor en vlak na de Tweede Wereldoorlog was daar nog nauwelijks sprake van. In de veelal katholieke milieus waar de jongens opgroeiden, bestónd een andere geaardheid eenvoudigweg niet. ‘Ik kan me niet herinneren dat het woord seks ooit gevallen is,’ zegt één van hen, ‘laat staan het woord homoseksualiteit.’ Televisiefragmenten uit de jaren zestig zeggen veel over hoe weinig janetten zelfs toen nog geaccepteerd werden: ‘slechter als beesten’ noemt een geïnterviewde dame op straat hen.

undefined

null Beeld

Tegen deze achtergrond zijn het vooral de diep persoonlijke verhalen die indruk maken. Het voortdurende schuldgevoel over de eigen verlangens, de straffen van de biechtvaders bij zelfbevlekking (‘al werden vooral de lakens bevlekt’), het besef nooit openlijk liefdevol met iemand samen te kunnen leven: een rooskleurig beeld komt uit de portretten niet naar voren. Gelukkig zijn er ook lichtpuntjes. Eén van die lichtpuntjes is de oudste geïnterviewde, de 98-jarige Paul Rademaker, die zich al vroeg inzette voor zijn homofiele medemens. Hij vertelt mijmerend over zijn eerste verliefdheid, op een Engelse matroos in een prachtig uniform. Rademakers geeft toe dat hij door zijn geaardheid met moeilijke kaarten aan de start is gekomen, maar ‘zelfs met moeilijke kaarten moet je zorgen dat je zo veel mogelijk troeven in handen krijgt.’

Taveirne is steeds op de achtergrond aanwezig, maar cijfert zichzelf gelukkig niet helemaal weg. Zijn persoonlijke geschiedenis, beknopt verteld door hemzelf en zijn moeder terwijl ze in de keuken gehaktballen draaien, heeft wel degelijk waarde voor de gehele serie. Als interviewer weet hij oprecht contact te maken met de mannen die hij portretteert, en op die manier gemakkelijk tot de kern van hun verhaal door te dringen. Eigenlijk is drie afleveringen van een halfuur veel te weinig: nu en dan voelt het alsof een verhaal wordt afgekapt, net wanneer het interessant begint te worden. Opvallend is trouwens ook de programmatitel Voor de mannen: alsof homoseksualiteit zich tot de herenliefde zou beperken. Maar goed, wie weet ziet de VRT heil in een tweede serie.

‘Misschien is dat tegenwoordig normaal, maar ik vind het abnormaal,’ zegt een voorbijganger in een oud straatinterview, ‘en zeker niet iets voor op de televisie.’ Gelukkig zijn de tijden veranderd en is er nu alsnog de mogelijkheid om op televisie de verhalen te vertellen die vroeger niet verteld mochten worden. Met de acceptatie van homoseksuelen staat het er een stuk beter voor dan enkele decennia geleden.

Toch zijn we nog niet op het eindpunt van de lange weg van emancipatie aangekomen: het is pijnlijk dat deze mooie eerste aflevering anno 2018 afgesloten moet worden met een boodschap van de zelfmoordlijn.


Quote

'Het is beter om gehaat te worden om wat men is, dan om geliefd te worden om wat men niet is.' Zanger Will Ferdy, vrij naar André Gide.


Tweet

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234