Lotte Sierens: ‘Voor te veel mensen is de clitoris dat kleine, moeilijk te vinden knopje dat je enkel even beroert tijdens het voorspel.’ Beeld Thomas Nolf
Lotte Sierens: ‘Voor te veel mensen is de clitoris dat kleine, moeilijk te vinden knopje dat je enkel even beroert tijdens het voorspel.’Beeld Thomas Nolf

Seksuologe Lotte Sierens

‘Voor te veel mensen is de clitoris dat kleine, moeilijk te vinden knopje dat je enkel even beroert tijdens het voorspel’

Seksuologe Lotte Sierens wil de orgasmekloof dichten. Daarom moeten we het dringend hebben over de clitoris. Al te vaak miskend, mismeesterd door de ‘clitoris-dj’, of botweg genegeerd, met alle gevolgen van dien. ‘Te veel vrouwen nemen genoegen met seks die gewoon oké is.’

Dieter De Cleene

Raymond Van Het Groenewoud legde in 1977 al de vinger op de wonde in de meezinger ‘Meisjes’: ‘Ze komen zelden klaar mijnheer’. Van Het Groenewoud mag de tekst in een recentere versie van het nummer dan wel hebben aangepast tot “je bent er nooit mee klaar mijnheer”, die wijziging blijkt niet gestoeld op een representatieve bevraging in slaapkamers. Volgens seksuologe Lotte Sierens zorgen gebrekkige kennis over het vrouwenlichaam en vrouwelijk genot er nog steeds voor dat vrouwen een pak minder vaak klaarkomen dan mannen. Daar wil ze verandering in brengen met haar boek ‘It’s All About The Clit’, met daarin de clitoris in een - pun intended - glansrol.

- Een boek over het belang van vrouwelijk genot tijdens seks. Is dat anno 2022 nog nodig?

‘Ik zou graag hebben dat het anders was, maar jammer genoeg wel. Ik zie in mijn praktijk veel vrouwen die zoeken naar manieren om meer van seks te genieten, en mannen die, vaak onbewust, te weinig oog hebben voor het genot van hun vrouw. Cijfers bevestigen dat er een gigantische orgasmekloof gaapt tussen het aantal keren dat mannen en vrouwen klaarkomen.’

- Hoe groot is die kloof precies?

‘Uit een grootschalig Amerikaans onderzoek bij ruim 50.000 mannen en vrouwen blijkt dat 95 procent van de heteroseksuele mannen altijd of bijna altijd een orgasme heeft. Bij de heteroseksuele vrouwen is dat maar 65 procent.’

‘En dat ligt niet aan het feit dat vrouwen moeilijk klaarkomen. Want uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 86 procent van lesbische vrouwen wél klaarkomen. Die verschillen anatomisch natuurlijk niet van heteroseksuele vrouwen.’

- Waaraan ligt het dan wel?

‘Een belangrijke verklaring is het feit dat bij heterokoppels penetratieseks vaak centraal staat. En we weten uit verschillende onderzoeken dat penetratie voor de meeste vrouwen niet volstaat om klaar te komen. Slechts een klein kwart van de vrouwen kan een orgasme bereiken door penetratie alleen, zonder extra stimulatie van de clitoris. Dat wonderlijke orgaan wordt helaas veel te vaak genegeerd.’

- Hoe komt dat?

‘In pornofilms zien we vandaag hoe vrouwen na een paar stoten in de vagina luid schreeuwend klaarkomen. Daardoor lijkt dat voor mannen the way to go en denken ook vrouwen dat ze zo moeten kunnen klaarkomen.’

‘Maar ook doorheen de geschiedenis is de clitoris, en zijn cruciale rol voor het vrouwelijk genot stelselmatig en herhaaldelijk naar de achtergrond verbannen.’

‘De clitoris is geen voorgerecht dat je desgewenst ook kan overslaan, maar een volwaardig menu.’ Beeld Thomas Nolf
‘De clitoris is geen voorgerecht dat je desgewenst ook kan overslaan, maar een volwaardig menu.’Beeld Thomas Nolf

- De geschiedenis van de clitoris leest niet bepaald als een verhaal van flukse vooruitgang.

‘De geschiedenis van de clitoris is er één van komen en gaan. Doorheen de eeuwen is clitoris verschillende keren ‘ontdekt’ zonder dat men een idee had over de functie of de ware omvang ervan. Om hem dan vervolgens gemakshalve maar te negeren. In de middeleeuwen werd de clitoris zelfs als ‘speen van de duivel’ gezien, en hem aanraken was vervloekt.’

‘Pas in de zestiende eeuw ging de kennis er dankzij onderzoek op lijken echt op vooruit. In 1559 beschreef de Italiaanse anatoom Matteo Realdo Colombo het volledige orgaan én hij legde ook het verband met seksueel genot.’

- Onze eigen nationale trots Andreas Vesalius sloeg de bal daarentegen grondig mis.

‘In zijn boek ‘De humani corporis fabrica libri septem’ komt de clitoris niet voor, hoewel hij er bij de ontleding van al die lichamen wellicht toch eens moet op gebotst zijn. Vermoedelijk liet ook hij hem achterwege omdat hij het bestaan ervan niet kon verklaren.’

‘Na de ontdekking door Colombo verkondigde Vesalius dat het om een natuurfout bij een beperkt aantal vrouwen ging, die hij met hermafroditisme associeerde. De interesse in de clitoris nam ook af naarmate duidelijk werd dat die bij de voortplanting vrij nutteloos was.’

- De Oostenrijkse psychoanalyticus Sigmund Freud zette de clitoris weer op de kaart, maar echt dankbaar moeten vrouwen hem daar niet voor zijn.

‘Freud verkondigde dat de clitoris overbodig was, en dat het vaginaal orgasme superieur was aan het clitoraal orgasme. Vrouwen die niet konden klaarkomen zonder stimulatie van de clitoris waren volgens hem onvolwassen en onrijp. Een meisje werd vrouw op het moment dat de gevoeligheid zich verplaatste van de clitoris naar de vagina. Aangezien Freud zo’n invloedrijke figuur was, hebben zijn theorieën een nefaste impact gehad op het denken over vrouwelijk seksueel genot.’

- Ook de ‘ontdekking’ van de g-spot gaf de fans van het vaginaal orgasme wind in de zeilen.

‘De Duitse gynaecoloog Ernst Gräfenberg bracht halfweg de 20ste eeuw op basis van onderzoek bij een beperkt aantal vrouwen de zogenoemde g-spot opnieuw onder de aandacht nadat die eerder in de 17de eeuw al eens door de Nederlandse arts Reinier de Graaf was beschreven. Stimulatie van een specifieke plek in de vagina door penetratie zou vrouwen een orgasme kunnen bezorgen. De g-plek kreeg enorm veel aandacht en de clitoris verdween nog maar eens van het voorplan.’

- Terwijl de g-plek niet bestaat?

‘Daar woedt al lang een debat over. Inmiddels weten we dat er rond de plasbuis ook weefsel zit dat bij opwinding mee opzwelt en dat dicht bij de vagina ligt. Als je druk uitoefent op de voorwand van de vagina, stimuleer je dat zwelweefsel.’

‘De g-plek als een soort magische knop waar je op kan drukken om een vrouw een orgasme te bezorgen, bestaat niet. Maar er lijkt wel een g-spotzone te zijn die bij sommige vrouwen gevoeliger wordt bij opwinding. Dat laatste is echter zeer belangrijk: geen opwinding, geen g-plek.’

- Inmiddels weten we wel dat het door Freud zo geprezen vaginaal orgasme niet bestaat.

‘Nee. Dat zit zo. (Neemt er een gehaakte clitoris bij) Kijk, die heeft mijn mama gemaakt. Schattig he? De clitoris bestaat uit een kopje met vier benen. Het kleine knopje bovenaan de vulva, dat officieel de glans of eikel heet, is slechts het topje van de ijsberg. De eikel - te vergelijken met de eikel van de penis, maar nog veel gevoeliger - loopt inwendig door in het ‘lichaam’ van de clitoris. Dat zit met twee ‘benen’ of harde zwellichamen vast aan het bekken. Tussen die twee benen bevinden zich twee zachte zwellichamen die zich bij opwinding vullen met bloed.’

‘Welnu, bij penetratieseks stimuleer je door de vaginawand heen deze zwellichamen en bij een minderheid van de vrouwen volstaat dat om een orgasme te krijgen. Wat we een vaginaal orgasme noemen, is dus eigenlijk ook een clitoraal orgasme. De Nederlandse seksuologe Ellen Laan wees er treffend op dat alleen heteroseksuele mannen vaginale orgasmes hebben.’

- Het zou tot de vorige eeuwwisseling duren vooraleer de clitoris duidelijk in beeld kwam.

‘Dat hebben we te danken aan de Australische urologe Helen O’Connell, die in 1998 door onderzoek op lijken de structuur van de clitoris herontdekte. In 2005 bracht ze die structuur voor het eerst met MRI in beeld. En dan duurde het nog tot 2015 vooraleer de eerste 3D-modellen van de clitoris het brede publiek bereikten.’

‘Uit bevragingen blijkt dat zo’n 70 procent van de vrouwen al eens een orgasme heeft gefaket tijdens de penetratieseks. Vrouwen: stop daarmee. Je bewijst er niemand een dienst mee.’ Beeld Thomas Nolf
‘Uit bevragingen blijkt dat zo’n 70 procent van de vrouwen al eens een orgasme heeft gefaket tijdens de penetratieseks. Vrouwen: stop daarmee. Je bewijst er niemand een dienst mee.’Beeld Thomas Nolf

- Het gevolg is volgens u dat het triest is gesteld met onze clitoriskennis.

‘Dat blijkt onder meer wanneer je mensen vraagt om eens een clitoris te tekenen, terwijl iedereen natuurlijk weet hoe een penis eruitziet. Die springt uiteraard vanzelf meer in het oog. Maar tot voor kort werd er ook in schoolboeken niet dieper ingegaan op de clitoris of zijn functie. De klemtoon ligt op de voortplanting, wat een beetje absurd is want bij de meeste vrijpartijen draait het louter om genot.’

‘Het resultaat is dat de clitoris voor nog te veel mensen dat kleine, moeilijk te vinden knopje is dat je enkel even beroert tijdens het voorspel.’

- Van dat voorspel wil u liever af.

‘Vooral de naam is ongelukkig. Wat we doen tijdens het ‘voorspel’, is vaak net wat voor de vrouw het fijnst is. De term suggereert dat dat allemaal maar bijkomstig is, een aanloopje naar het hoofdgerecht: de penetratieseks. De clitoris is geen voorgerecht dat je desgewenst ook kan overslaan, maar een volwaardig menu.’

- We hebben volgens u nood aan nieuwe seksuele scripts.

‘Veel mensen volgen thuis het pornoscript. Je start met wat kussen en knuffelen. Dan volgt ‘voorspel’, met doorgaans wat vingeren, aftrekken of orale seks. Om vervolgens over te gaan tot penetratieseks. Die stopt als de man klaarkomt en het is mooi meegenomen als de vrouw daartussen ook ergens een orgasme krijgt.’

‘Het kan erg bevrijdend zijn om daarvan los te komen, en penetratieseks gewoon als een onderdeel van de seks te beschouwen, niet iets waar je naartoe moet werken, of die soms gewoon eens achterwege te laten. Er zijn 101 mogelijkheden.’

- In uw ideale scenario speelt de penis niet de hoofdrol.

‘Voor alle duidelijkheid: vrouwen kunnen genieten van penetratieseks. Maar om tot een orgasme te kunnen komen, winnen vingers het bij vaginale stimulatie doorgaans van penissen. En dat is natuurlijk niet zo gek want vingers kunnen alle kanten op, terwijl een penis vrij statisch is. Met de ‘kom hier’-beweging kan je goed de gevoelige g-spotzone stimuleren.’

‘Maar gebruik je vingers niet als een kaarsrechte surrogaatpenis, want daar heeft een vrouw niks aan. En de meeste vrouwen vinden het ook niet zo fijn wanneer je als een soort clitoris-dj zonder een beetje opwarming als een gek met je vingers op de clitoris begint te wrijven.’

- Toch even ter geruststelling van onze mannelijke lezers: de orgasmekloof is niet enkel en alleen hun schuld.

‘Nee, en ik vind het wel belangrijk dat te benadrukken. Vrouwen hebben hier zelf een grote verantwoordelijkheid in en moeten meer opkomen voor hun eigen genot. Je kan niet verwachten dat dat vanzelf komt als jij je partner niet zegt wat je verwacht. En al helemaal niet als je een orgasme faket. Uit bevragingen blijkt dat zo’n 70 procent van de vrouwen al eens een orgasme heeft gefaket tijdens de penetratieseks. Vrouwen: stop daarmee. Je bewijst er niemand een dienst mee.’

‘Anderzijds mogen mannen zich best wat meer informeren, en meer oor hebben naar de wensen van hun partner.’

- In uw boek schenkt u veel aandacht aan het belang van communicatie.

‘Helaas zijn we daar doorgaans erg slecht in. We gaan ervan uit dat seks iets is dat vanzelf moet gaan. Maar niemand wordt geboren als seksgod. Vaak zeggen mensen mij: ‘Ik doe maar wat.’ Het is voor iedereen trial- and-error, dus dan is feedback nuttig. Veel vrouwen die niet klaarkomen tijdens de seks krijgen wel een orgasme bij masturbatie. Vertel dan aan je partner wat je lekker vindt, of neem hem letterlijk bij de hand.’

‘Maar vaak schamen mensen zich om over seks te praten, of willen ze hun partner niet kwetsen. Ik merk ook in mijn praktijk dat mensen het vaak moeilijk hebben om de dingen te benoemen, en dat zijn dan al mensen die de stap naar een consultatie hebben gezet…’

‘Het gevolg is dat te veel vrouwen genoegen nemen met seks die gewoon oké is. Het voelt wel goed, maar ze durven te weinig zoeken naar wat nodig is om het voor hen écht bevredigend te maken.’

- Uw boodschap over het vrouwelijk orgasme is tweeledig: het moet meer aandacht krijgen, maar is tegelijk geen must.

‘Het mag niet tot prestatiedruk en stress leiden. Je kan ook goede seks hebben zonder orgasme. Dat zullen veel vrouwen bevestigen. Maar dat mag geen reden zijn om het belang ervan te minimaliseren en het als normaal te beschouwen dat de man altijd klaarkomt en de vrouw niet. Want als je diezelfde vrouwen zou laten kiezen tussen dezelfde ervaring mét of zonder orgasme, denk ik dat weinigen voor het tweede zouden kiezen. En stel je eens voor dat het omgekeerd zou zijn. Mannen zouden snel op de barricaden staan!’

- Wanneer beschouwt u uw missie als geslaagd?

‘Ik hoop dat ik mensen niet alleen aan het denken kan zetten, maar dat ze ook tot daden overgaan. Daarom geef ik in mijn boek veel opdrachten en praktische tips.’

‘Daarnaast mag de clitoris best nog wat meer in the picture komen te staan. De penis en de clitoris mogen biologisch gezien dan wel evenwaardige organen zijn, daar is in het dagelijkse leven vooralsnog weinig van te merken. Ik zal tevreden zijn als er niet alleen penissen, maar ook clitorissen op wc-deuren staan getekend.’

Lotte Sierens, ‘It’s All About the Clit’, Borgerhoff & Lamberigts, 22,99 euro. Beeld rv
Lotte Sierens, ‘It’s All About the Clit’, Borgerhoff & Lamberigts, 22,99 euro.Beeld rv

(DM)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234