null Beeld In Pictures via Getty Images
Beeld In Pictures via Getty Images

Coronavirus

Waakzaamheid voor mutatie coronavirus: ‘Als de geluiden kloppen, is dat heel zorgelijk’

Na het opduiken van de nieuwe ‘Britse’ variant van het coronavirus verbrak het Europese vasteland dit weekend met een enorme vaart zijn transportverbindingen met Groot-Brittannië. De angst voor ‘de Britse variant’ van het coronavirus is groot. Maar de opkomst ervan in Zuidoost-Engeland kán op toeval berusten, stellen experts. 

Aan de overkant van de Noordzee weten ze al met zekerheid dat meer dan 60 procent van de besmette mensen in regio Londen virusstam B.1.1.7, zoals de nieuwe variant officieel heet, onder de leden heeft. Hoe groot de exacte verspreiding bij ons is, is onduidelijk. 

Dat er in Groot-Brittanië veel meer gevallen van de nieuwe variant worden geteld dan bij ons, is vooral toeval. De Britten maken veelvuldig gebruik van een bepaald type pcr-test, van het merk Taqpath. Die test op drie genen, waaronder één gen dat in de nieuwe Britse variant van het virus is gemuteerd, ten opzichte van de tot nu toe in Europa heersende variant (D614G). Plots pikte die test in veel gevallen dus nog maar twee genen op, en daardoor zagen de Britten snel dat er iets geks aan de hand was.

Waakzaamheid

Een uitgebreide ronde langs viruswetenschappers leert dat de stemming er één is van waakzaamheid, maar dat van paniek geen sprake is. ‘Als de geluiden uit Engeland kloppen, is dat heel zorgelijk’, zegt Nederlands arts-microbioloog Jan Kluytmans bijvoorbeeld. ‘Toch is voorlopig nog niet aangetoond dat de Britse variant écht besmettelijker is. Vergeet niet: ook in andere landen loopt het aantal besmettingen deze maand hard op.’

Frits Rosendaal, professor klinische epidemiologie in Leiden: ‘De nieuwe variant kan ook door toeval de overhand hebben gekregen. Stel dat er een illegaal feest was waar één iemand heel veel anderen besmet heeft: zoiets kan van invloed zijn op het verdere verloop, en op de vraag welke virusvariant uiteindelijk bovendrijft.’

Christian Drosten, een gerenommeerde Duitse viroloog, ziet in het nieuwe virus twee mutaties die maken dat het mogelijk besmettelijker is, en één mutatie die waarschijnlijk verzwakkend werkt. Zijn voorlopige conclusie (op Twitter): ‘De verspreiding kán toeval zijn, maar het kan ook zijn dat B.1.1.7 inderdaad een selectievoordeel heeft.’

In een artikel in wetenschappelijk tijdschrift Science stellen onderzoekers dat het maanden kan duren voordat dat duidelijk is. Er zijn eerder varianten opgedoken die besmettelijker léken, maar uiteindelijk niet besmettelijker bléken.

Overleven

Het roept wel de vraag op hoe het ene type virus überhaupt besmettelijker kan zijn dan het andere? ‘Een virus moet twee dingen doen om een ander te infecteren’, zegt Rijkers. ‘Ten eerste moet het kunnen overspringen, en dus een periode in de lucht overleven. Ten tweede moet het daadwerkelijk een cel binnendringen.’ De vraag daarbij is, legt de immunoloog uit, hoe goed het virus zich bindt aan de cellen van de ontvanger. ‘Daarvoor gebruikt het virus zogenaamde spike-eiwitten. Een virus kan besmettelijker worden als dáárin mutaties optreden. Soms gaat een virus door zulke mutaties beter binden. Dat zou hier het geval geweest kunnen zijn.’

Zeker is dat nog niet. De wetenschappers zeggen desondanks dat het goed is dat de route naar het Verenigd Koninkrijk meteen is afgesloten, al was het maar uit voorzorg. ‘Uiteindelijk kan het virus zich alleen verplaatsen door reisbewegingen’, zegt Rosendaal. ‘Het komt niet met de kerstkaart binnen, zeg ik altijd maar. Je hebt er mensen voor nodig.’

Eén ding staat als een paal boven water. Het donkerste scenario, waarin variant B.1.1.7 inderdaad 70 procent besmettelijker is dan de bekende versie, en waarbij die zich snel verspreidt in België, moeten we volgens experts te allen tijde voorkomen.

Mensen worden dan niet per se zieker, maar er worden méér mensen tegelijk ziek. Geclaimd wordt dat het reproductiegetal van de nieuwe variant 0,4 hoger ligt. Stel dat ons huidige reproductiegetal op 0,9 ligt: met de Britse bonus erbij wordt dat dan 1,3. Honderd mensen besmetten dan 130 anderen. Rosendaal: ‘Zo’n situatie hadden we in september ook. Het aantal besmettingen verdubbelt dan in ruim een week.’

In september was dat nog te overzien. Nu liggen de ziekenhuizen echter een stuk voller. ‘Dat gaat gewoon niet. Dan zit je binnen een maand in een ontzettende crisis en krijgen mensen niet meer de zorg die ze nodig hebben.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234