Waarom Audrey Hepburn de rol van Anne Frank weigerde

De ‘Audrey & Anne’ uit de titel van de nieuwe roman van Jolien Janzing zijn Audrey Hepburn en Anne Frank. De één werd wereldberoemd als Hollywoodicoon, de ander – willens nillens – als gezicht van de Europese oorlogsgruwel.

'Het verborgen leven van een verzetsheldin'

Jolien Janzing «Otto, de vader van Anne Frank, heeft Audrey Hepburn in 1957 persoonlijk gevraagd om de rol van zijn dochter te vertolken in de verfilming van haar korte leven. De Hollywoodactrice kende het tragische verhaal van Anne Frank goed, want al in 1947 had haar moeder een drukproef van het dagboek in handen gekregen. Hepburn was daar als 18-jarig meisje zeer van onder de indruk: toen ze het uit had, is ze naar verluidt zelfs bijna ingestort. En toch heeft ze dat voorstel van Otto Frank tien jaar later beleefd afgewezen, naar eigen zeggen omdat ze zich te oud voelde en omdat ze bang was dat haar eigen oorlogsherinneringen opnieuw zouden komen bovendrijven.

»Het leek me interessant om na te gaan of er nóg raakvlakken waren tussen het leven van Anne Frank en dat van Audrey Hepburn. Tijdens mijn zoektocht ben ik op dingen gestoten waar ik behoorlijk van schrok: feiten die een heel ander licht werpen op Audreys weigering om de rol van Anne Frank te spelen.»

HUMO U hebt het dan – spoiler alert! – over de verregaande nazisympathieën van Hepburns ouders.

Janzing «Ja, haar moeder, de Nederlandse barones Ella van Heemstra, en haar vader, de Brits-Tsjechische fortuinjager en playboy Joseph Hepburn, waren allebei lid van de British Union of Fascists. Beiden hadden een stevig netwerk opgebouwd binnen die nazistische kringen. Eén van Ella’s boezemvriendinnen was Unity Mitford, een intima van Hitler. Ze heeft in de jaren 30 ook een partijdag van de NSDAP in Neurenberg bijgewoond en werd daar met haar man voorgesteld aan Hitler himself. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is Joseph, die Audrey en haar moeder in de steek had gelaten, in Groot-Brittannië in de gevangenis beland samen met Oswald Mosley, het kopstuk van de British Union of Fascists. Haar moeder onderhield tijdens die oorlogsperiode in Nederland dan weer warme vriendschappen met hoge Duitse officieren.»

HUMO Kwamen nazisympathieën wel vaker voor in de adellijke kringen van Europa?

Janzing «Ja, zo ongewoon waren de politieke voorkeuren van het ouderpaar Hepburn niet. Denk maar aan de film ‘The Remains of the Day’. Vooral rijke mensen hadden destijds het gevoel dat ze moesten kiezen tussen het fascisme en het communisme. Het fascisme leek natuurlijk veel aanlokkelijker. Veel van die adellijke fascisten hadden aanvankelijk ook niet door hoe krankzinnig Hitler wel niet was.»

HUMO Bedoelt u dat het echtpaar misschien geen weet had van Hitlers antisemitische agenda?

Janzing «Dat wordt hier en daar beweerd, maar persoonlijk twijfel ik daaraan. Hepburns moeder heeft destijds twee artikels geschreven voor The Blackshirt, het ledenblad van de British Union of Fascists, waarin ze Adolf Hitler en Oswald Mosley prees. Vlak naast één van die schrijfsels stond een zeer negatief artikel over Joden afgedrukt. Het kán dus niet anders of ze wist dat het fascisme in de grond antisemitisch was.

»Tijdens WO II is Ella van Heemstra trouwens van kamp veranderd, allicht toen het haar begon te dagen dat de Duitsers aan de verliezende hand waren. Zo opportunistisch was moeder Hepburn wel.»

HUMO Is het mogelijk dat Audrey Hepburn in haar jeugdjaren besmet is geraakt met de nazisympathieën van haar ouders?

Janzing «Nee, dat zeker niet. Haar verdere levensloop wijst juist in de andere richting. In interviews heeft ze herhaaldelijk verteld over die keer dat ze met haar moeder op een trein stond te wachten en zag hoe een hele groep Joden in een veewagon werden geduwd. Dat voorval heeft haar erg aangegrepen. Tijdens haar Hollywoodcarrière heeft Hepburn het fascistische verleden van haar ouders altijd angstvallig verzwegen: ze moet als de dood geweest zijn dat een ijverige journalist het hele verhaal naar boven zou spitten. En dáárom heeft ze die rol van Anne Frank geweigerd, denk ik: ze vreesde dat ze zo het lot zou tarten, dat de waarheid aan het licht zou komen en dat de mensen haar hypocriet zouden noemen. In latere jaren heeft ze wel voor een publiek voorgelezen uit Annes dagboek.»

HUMO U brengt de ongemakkelijke waarheid aan het licht in ‘Audrey & Anne’. Zullen de erven Hepburn daar blij mee zijn?

Janzing «Ik heb het diepste respect voor Audrey Hepburn: het was zeker niet mijn bedoeling om haar te ‘ontmaskeren’. Audreys zonen ontkennen het donkere verleden van hun grootouders van moederszijde ook niet. Ik maak in mijn boek duidelijk het onderscheid tussen wie Audrey was en wie haar ouders waren. Maar het is gewoon zo dat de Amerikaanse filmindustrie dat stuk van haar verleden doelbewust heeft toegedekt.»

HUMO In plaats daarvan ontstond de Hollywoodmythe van Audrey Hepburn als moedige verzetsheldin.

Janzing «Dat klopt. In een recente Hollywoodfilm over haar leven (‘The Audrey Hepburn Story’, red.) zie je Hepburn als jonge vrouw door de bossen van de Veluwe lopen, zogezegd om geheime boodschappen aan de geallieerden te bezorgen. Je reinste larie, natuurlijk, verzonnen door Hollywood. Zelf heb ik tijdens mijn research weinig of geen bewijs

van Hepburns verzetsverleden gevonden, maar ik heb haar toch het voordeel van de twijfel gegeven. Tijdens haar auditie voor ‘Roman Holiday’, één van haar eerste grote kassuccessen, heeft ze voor de camera verteld over één van de illegale dansavonden waar ze tijdens de Tweede Wereldoorlog had opgetreden. Die zogeheten ‘zwarte avonden’ moesten geld opbrengen dat dan naar het verzet ging. Er bestaat effectief een aanwezigheidslijst van zo’n avond, waarop twee Van Heemstra’s prijken: dat moeten wel moeder Ella en dochter Audrey geweest zijn. Hepburn heeft later ook vaak verteld dat ze tijdens de oorlog illegale krantjes van het verzet verdeelde. Dat zou goed kunnen: kinderen werden daar destijds wel vaker voor ingezet. Maar ik betwijfel of zij of haar moeder verder iets voor het Nederlandse verzet betekend hebben.»

HUMO In uw boek is Hepburn aan het eind van WO II bijna hetzelfde lot beschoren als Anne Frank: ze stierf nét niet van ontbering.

Janzing «Tijdens de Nederlandse hongerwinter hadden Hepburn en haar moeder het bijzonder moeilijk. Ze woonden nog steeds in een mooie villa, maar voedsel was in die jaren bijzonder schaars geworden – ook voor de rijken. Audrey leed toen aan hongeroedeem en is daar net niet aan bezweken. Ook in haar latere Hollywoodjaren bleef ze graatmager, een overblijfsel van die vreselijke oorlogstijd. Blijkbaar komt dat vaker voor bij mensen die ooit extreme honger hebben gekend: ze raken hun hongergevoel kwijt, waardoor ze ook later soms dagenlang niets eten.»

HUMO Denkt u dat de actrice een trauma aan die oorlogsperiode heeft overgehouden?

Janzing «Daar ben ik wel zeker van. Hepburn is altijd gebukt gegaan onder het schuldgevoel waarmee haar ouders haar hadden opgezadeld. Ze bleef ook haar leven lang bijzonder kwetsbaar. Het zal dus wel geen toeval zijn dat ze Hollywood al op haar 34ste vaarwel heeft gezegd, om zich op haar gezin en haar liefdadigheidswerk te focussen. Voor UNICEF is ze jarenlang naar de vreselijkste gebieden gereisd.»

HUMO Zou ze zich ooit echt thuis gevoeld hebben in het decadente Hollywood?

Janzing «O ja, ze was die glamoureuze omgeving zeker ook genegen. De laatste scène in mijn boek speelt zich trouwens op een filmset af, om aan te tonen dat haar leven zich evengoed in díé wereld afspeelde. Maar hoe ouder ze werd, hoe meer Audrey zich terugtrok in haar eigen wereldje. Haar laatste jaren heeft ze samen met haar gezin op een afgelegen boerderij in Zwitserland doorgebracht – ook haar moeder woonde daar bij haar in.»

HUMO Eind deze maand opent in Nederland een tentoonstelling over het oorlogsverleden van Audrey Hepburn én verschijnt de roman ‘Het geheim van Audrey H.’ van Miriam Guensberg, over hetzelfde onderwerp. Stom toeval?

Janzing «Ja, ik was daar totaal niet van op de hoogte. Vreemd, hè, want tot nu was het geheim van de familie Hepburn goed verborgen gebleven (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234