null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Coronavaccins

Waarom de bom barst tussen Brussel en AstraZeneca

De verwijten vliegen over en weer tussen de Europese Commissie en farmaceut AstraZeneca.

Het conflict tussen de Europese Unie en de Brits-Zweedse Covid-19-vaccinproducent AstraZeneca is woensdag tot een rommelige uitbarsting gekomen en heeft bovendien een bittere brexit-bijsmaak gekregen. Beide partijen vertellen een verschillend verhaal over de afspraken die zijn gemaakt over de leveringen.

Een nieuwe gespreksronde tussen alle betrokkenen, over de fors lagere levering dan afgesproken, zou woensdagavond eerst niet doorgaan, en vervolgens toch weer wel. Volgens bronnen in Brussel had het farmabedrijf aanvankelijk laten weten dat het de EU niets nieuws te melden had. Later werd de gespreksuitnodiging alsnog aanvaard.

De bom barstte dinsdagavond met een interview dat AstraZeneca-directeur Pascal Soriot gaf aan drie grote Europese kranten. Daarin ontkende hij dat er harde contractuele afspraken zijn gemaakt over de hoeveelheid aan de EU te leveren vaccins.

‘We zeiden dat we ons uiterste best gingen doen’

Volgens de Europese Commissie was de afspraak dat er in het eerste kwartaal 80 miljoen doses zouden komen en worden dat er nu slechts 31 miljoen. “We verbonden ons tot niets”, spreekt Soriot dat tegen in het interview. “We zeiden alleen dat we ons uiterste best gingen doen. De reden waarom we dit zeiden, is dat Europa toen (bij de ondertekening van het contract in augustus, red.) ongeveer op hetzelfde moment als het Verenigd Koninkrijk leveringen wilde krijgen, hoewel het contract drie maanden later getekend werd.”

In Brussel is zeer gepikeerd gereageerd op deze uitspraken, onder meer omdat Soriot details prijsgeeft uit het contract, terwijl AstraZeneca zelf steeds heeft aangedrongen op geheimhouding. De Europese Commissie eist nu dat het bedrijf alsnog instemt met openbaarmaking van de afspraken.

Eurocommissaris Stella Kyriakides (volksgezondheid) spreekt bovendien tegen dat het contract slechts zo’n ‘uiterste best’-clausule bevat. “Dat is noch correct, noch aanvaardbaar”, aldus de Cypriotische. Ook de opmerking van Soriot dat het VK nu eenmaal eerder was en dus voorrang krijgt boven de EU bij de leveringen, valt slecht bij Kyriakides. “Wij verwerpen de logica van ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. Dat werkt misschien bij de buurtslager, maar niet in contracten. In ons aankoopcontract staat geen prioriteitsclausule.”

In dat contract, dat dus nog steeds niet openbaar is gemaakt, zou sprake zijn van vier fabrieken: twee in het Verenigd Koninkrijk, één in België en één in Duitsland. In de Belgische vestiging zijn productieproblemen. Volgens de Europese Commissie worden die echter niet opgevangen door extra aanvoer vanuit het VK, terwijl er wel AstraZeneca-vaccins vanuit de EU naar het VK worden gestuurd. Ook dat is Brussel een doorn in het oog.

“De Britse fabrieken staan in het contract en ze moeten leveren”, aldus Kyriakides. “Ik roep AstraZeneca op om zich volledig in te zetten voor herstel van het vertrouwen, om volledige informatie te verschaffen en haar contractuele, maatschappelijke en morele verplichtingen waar te maken.”

Geen verklaring voor leveringsproblemen

In totaal heeft de Europese Commissie namens alle 27 landen 300 miljoen vaccins besteld bij AstraZeneca, met een optie op 100 miljoen stuks extra. Dat is veel meer dan van de twee tot nu toe goedgekeurde vaccins, van Pfizer en Moderna. Maar zoals het er nu voorstaat, levert AstraZeneca daarvan slechts een kwart.

Ook bij Pfizer zijn leveringsproblemen, maar die hebben volgens de EU een logische verklaring en een oplossing is in zicht. De ruzie met AstraZeneca is van een ander kaliber. “De verklaringen die we tot nu toe hebben gekregen, zijn op z’n minst lichtelijk inconsistent”, aldus een betrokken EU-functionaris. “Er is ook geen duidelijkheid over de weg voorwaarts. Wat gaan ze doen om de problemen op te lossen?”

Intussen heeft de Franse farmaceut Sanofi, in een voor deze sector ongebruikelijke stap, aangeboden 125 miljoen doses voor de EU te produceren van de vaccins die zijn ontwikkeld door Pfizer/BioNTech. Zelf ondervindt Sanofi grote problemen bij de ontwikkeling van een eigen vaccin.

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234