'Het eiland'Beeld Johan Jacobs

onderzoekwerkgeluk

Waarom de ene collega sneller blij is dan de ander

Of je gelukkig bent met je werk, wordt deels bepaald door je karakter. Open werknemers die ongevoelig zijn voor negatieve emoties zijn vaak blij met hun baan. De introverte ict’er scoort daarom meestal lager dan de extraverte marketeer, zegt psycholoog Onno Hamburger.

‘Je kent ze vast wel, die werknemers of managers die niet gek te krijgen zijn en vol met energie zitten’, zegt psycholoog Onno Hamburger (51). ‘Werkgeluk betekent overigens niet dat je altijd blij hoeft te zijn. Het gaat om werk waarin je plezier, voldoening en zingeving ervaart.’

Collega’s, je baas, het niveau van je werk, mogelijkheden om door te groeien, invloed op de werkzaamheden, maar ook je karaktereigenschappen bepalen hoe gelukkig je bent met je baan. Hamburger deed de afgelopen jaren onderzoek naar de impact van persoonlijkheid. Vooral mensen die hoog scoren op neuroticisme - dat zijn de piekeraars - of mensen die gevoelig zijn voor negatieve emoties zijn veel minder gelukkig op de werkvloer dan de werknemers die juist laag scoren op deze eigenschappen.

Altruïsme

Ook werknemers die hoog scoren op altruïsme, extravert of consciëntieus (gericht op resultaat) zijn en openstaan voor veranderingen, hebben het meer naar hun zin op het werk. ‘Zeker iemand die al deze eigenschappen heeft, scoort een stuk hoger dan iemand die juist laag scoort op deze persoonlijkheidskenmerken.’ Een goed voorbeeld van zo’n gelukkige werker is premier Rutte. ‘Die krijg je niet snel gek, is extravert, consciëntieus en bij iedere speech staat er een nieuwe rij boeken achter hem, dus ik vermoed dat hij een brede interesse heeft.’

Juist omdat het karakter voor een deel bepaalt hoe gelukkig iemand op het werk is, betekent dat ook dat het voor bedrijven onzinnig is om te streven naar werknemers die hun werkgeluk hoog beoordelen. ‘De ene werknemer maak je nu eenmaal makkelijker gelukkig dan de andere.’ De introverte ict’er die veel piekert scoort meestal lager dan de extraverte marketeer, zegt hij.

Bij bepaalde functies is het juist handig om niet dolgelukkig achter je bureau te zitten. 

HAMBURGER «Uit onderzoek blijkt dat een lagere score op werkgeluk zorgt voor een betere focus én inschatting van de risico’s. Eigenlijk heel logisch: als je minder optimistisch bent, geloof je ook dat het eerder fout kan gaan. Dat is bijvoorbeeld een goede eigenschap als je luchtverkeersleider bent. Uit onderzoek blijkt dat verkeersleiders met een licht negatieve toestand beter op de puntjes op hun scherm kunnen letten.

»Toch heeft werkgeluk verder vooral voordelen. Het vormt een buffer voor werkstress. Werknemers die niet gelukkig zijn met hun baan, melden zich vaker ziek, raken vaker overspannen en gaan sneller op zoek naar een andere functie of werkgever.»

Mazzelaar

Hoe kom je erachter of je zo’n mazzelaar bent die makkelijk gelukkig is op de werkvloer? En nog belangrijker; wat als jij zo’n piekerende, introverte werknemer bent? Ben je dan gedoemd om ontevreden te hoppen van de ene naar de andere job?

Om met die laatste vraag te beginnen: Nee, dat hoeft niet, verzekert Hamburger. De manager kan daar een belangrijke rol in spelen. 

HAMBURGER «Neem die introverte ict’er die heel goed is in zijn werk, maar in de basis minder gelukkig is. Stel dat hij daardoor in vijf jaar tijd drie werkgevers heeft versleten. Als jij als manager rekening houdt met zijn karakter, door hem bijvoorbeeld vaker thuis te laten werken en door oog te hebben voor zijn gevoeligheid voor negatieve emoties, dan kan zijn werkgeluk stijgen. Een prachtige stap, waardoor deze ict’er nooit meer weg wil.

»Anders dan vroeger werd gedacht, kan je zelf invloed uitoefenen op je karaktereigenschappen. Acceptatie is daarbij belangrijk. Ik heb managers gecoacht die snel op de tenen waren getrapt, vaak boos waren, soms zelfs agressief. Uit een persoonlijkheidstest kwam naar voren dat ze hoog scoorden op neuroticisme: ze waren gevoelig voor negatieve emoties. Daar waren ze zich nooit bewust van geweest. Toen ze de oorzaak kenden, konden ze er beter mee omgaan. Bijvoorbeeld door te sporten of mediteren als uitlaatklep voor deze emoties.»

Introvert

Ook introvert zijn is bij veel banen niet wenselijk. 

HAMBURGER «Maar als je weet dat je introvert bent en ruimte voor jezelf nodig hebt, kun je daarnaar handelen. Bijvoorbeeld door niet altijd met collega’s te gaan lunchen. Door jezelf uit te dagen en bijvoorbeeld af en toe het woord te nemen in de groep, een grapje te maken of opener te zijn tegenover collega’s, word je op termijn echt iets extraverter en heb je een grotere kans op werkgeluk.»

Voorwaarde is dat je zelf moet willen veranderen. Daarvoor moet je allereerst inzicht hebben in je huidige karaktereigenschappen. Hoe krijg je dat? Hamburger adviseert het gebruik van de Big Five (zie kader). Dit zijn de vijf meest bepalende karaktereigenschappen waar je hoog of laag op kunt scoren met een uitgebreide test. Deze kun je aanvragen bij bijvoorbeeld een psycholoog, coach of, als je bedrijf daarvoor openstaat, via de personeelsmedewerker.

De uitslag kan inzicht geven of je huidige baan past bij je karakter. ,

HAMBURGER «Bij lang niet iedereen is dat het geval. Deze mensen zetten zich eroverheen, maar dat geeft veel stress en kost bakken energie.

»Aan de andere kant maakt de uitslag duidelijk hoe makkelijk het voor jou is om gelukkig te worden op je werkplek en wat daarvoor nodig is. Idealiter bespreek je de uitslag daarom met je baas. Dan kan hij of zij je ondersteunen op de manier die jij nodig hebt.»

BIG FIVE

De Big Five is een persoonlijkheidstest waarbij gekeken wordt hoe jij scoort op de vijf meest bepalende karaktereigenschappen. Elke eigenschap bestaat uit een dimensie met twee extremen.

Dit zijn extraversie tegenover introversie, altruïsme (gerichtheid op een ander) tegenover competitief, consciëntieusheid (doelgericht) tegenover laks, emotionele stabiliteit (neuroticisme) versus onzeker en nerveus, openheid (gericht op nieuwe dingen) tegenover conservatief.

Door het invullen van een uitgebreide vragenlijst wordt duidelijk waar jij je bevindt op het spectrum van deze vijf eigenschappen. De Big Five is ontwikkeld in de Verenigde Staten. Onderzoekers hebben duizenden bijvoeglijke naamwoorden die iemand kunnen omschrijven geanalyseerd. Uit wiskundige analyses bleek dat al deze omschrijvingen uiteindelijk te herleiden zijn tot een van deze vijf ‘grote’ eigenschappen.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234