Waarom feministe Naema Tahir voor het gearrangeerde huwelijk is: 'Ik heb geleerd: mijn ouders hadden gelijk'

In een niet zo ver verleden was Naema Tahir nog medecolumniste van ‘Vrouwentongen’ in Humo. In een iets verder verleden weigerde de Nederlandse juriste en schrijfster een gearrangeerd huwelijk met een onbekende Pakistaan, ondanks aandringen van haar ouders. Maar nu ze is gedoctoreerd met een scriptie over de materie, denkt ze er helemaal anders over. ‘Ik heb geleerd: mijn ouders hadden gelijk.’

'Zélf een partner vinden? Dat is pas zwaar'

Naema Tahir (49) werd geboren in Slough, een industriestadje nabij Londen, als kind van Pakistaanse ouders. Op haar 10de verhuisde ze naar Etten-Leur, bij Breda. Eind jaren 90 probeerde haar vader haar vergeefs uit te huwelijken aan een Pakistaan die ze nooit had ontmoet. Ze weigerde, en werd na 11 september een vurige, rebelse stem in het debat over de islam bij onze noorderburen. Op Internationale Vrouwendag in 2004 schreef ze in NRC Handelsblad dat het een goede dag was voor moderne moslima’s om aan symbolische zelfontmaagding te doen, en ‘bebloede lakens aan de vlaggenmasten op het balkon te hangen’. De band met haar ouders werd er niet beter op. Toen ze met een Nederlandse man trouwde en haar eerste boek schreef, werd het contact zelfs een tijdje verbroken.

– Maar toch bedankt u nu uw ouders in het nawoord van uw doctoraalscriptie, over de goeie kanten van het gearrangeerde huwelijk.

NAEMA TAHIR «Toen ik destijds weigerde, vond ik het gearrangeerde huwelijk een slecht systeem. Maar ik heb nu geleerd: mijn ouders hadden gelijk. Ik heb hun tekortgedaan door het niet te begrijpen. Daarom heb ik mijn scriptie aan hen opgedragen.»

– Waarom heb je voor het onderwerp gekozen?

TAHIR «Ik ken haast niemand in mijn familie die geen gearrangeerd huwelijk heeft gehad. Ook hoogopgeleide vrouwen kiezen hiervoor. Waarom toch, vroeg ik me af. Vanuit het westerse perspectief is het lastig te begrijpen. Je ziet meteen het gebrek aan vrijheid, gelijkheid. Maar je ziet heel veel dingen niet: zoals de positieve waarden achter die traditie. Ik wilde daar inzicht over vergaren.»

– Waarom?

TAHIR «Er is meer begrip nodig. Nu klinkt het vaak: ‘O, we moeten die vrouwen redden!’ En worden er campagnes opgezet waarin men ervan uitgaat dat het gearrangeerde huwelijk verkeerd is. Maar alleen het gedwóngen huwelijk is verkeerd. Dat laatste is een randverschijnsel, maar de twee worden wel op één hoop gegooid. Terwijl veel families juist met veel zorg naar een huwelijkspartner zoeken.

»Eén van de dingen die ik ontdekte, is dat heel veel gearrangeerde huwelijken al wat moderner zijn gemaakt. Ouders kiezen een partner voor hun kind, maar dan wel met diens instemming, en met de vrijheid om te weigeren. Als je oprecht in het belang van je kind iemand uitkiest en zegt: ‘Dit is een heel lieve persoon voor jou, wat vind jij?’ dan is daar niets schadelijks aan.»

– Wat zijn die positieve waarden achter het gearrangeerde huwelijk?

TAHIR «Lotsverbondenheid. Het is een keuze voor een groepscultuur waarin je bescherming geniet. Het huwelijk is zo’n risico, een fout is zo gemaakt. Het is best een zware last op je schouders om zélf iemand te moeten kiezen. In het Westen denken we alles in ons eentje te kunnen. In de Paki-staanse cultuur vindt men die levenswijze eenzaam en zwaar.

»Ouders die een huwelijkspartner voor hun kind zoeken, stellen zich de vraag: past dit meisje of deze jongen in de familie? Zij kijken naar objectieve criteria, die het huwelijk stabiel maken. Juist omdat ze niet verliefd zijn, denken ze rationeler. Het huwelijk zoals dat in het Westen gebruikelijk is, gaat meer uit van subjectieve criteria: verliefdheid, aantrekkingskracht.

»En misschien gaat het over vijf jaar wel slecht met een gearrangeerd huwelijk, maar dan helpt het als je ouders mede de keuze voor je partner gemaakt hebben, dan draag je de verantwoordelijkheid samen.»

– Is het in traditionele gezinnen niet gewoon: vaders wil is wet?

TAHIR «Wie het zo opvat, heeft het niet begrepen. Het komt voor dat vaders zeggen: ‘Mijn dochter wordt te westers, dus ze moet maar gewoon met een neef trouwen.’ Maar als je je kind schaadt, dan doe je de traditie oneer aan, zo is het niet bedoeld. Maar in de praktijk blijkt inderdaad dat begrippen als instemming en keuzevrijheid soms lastig zijn. Ik heb veel jonge vrouwen horen zeggen: ‘Ik wilde eigenlijk niet, maar ik heb toch maar ja gezegd.’ In hoeverre is er dan nog instemming?»

– Zou u uw eigen kind uithuwelijken?

TAHIR «Mijn eigen dochtertje? Dat weet ik niet. Ik denk meer in het algemeen, dat als je een huwelijk voor je kind arrangeert, je zéker moet zijn dat er instemming van je kind is.»

– Als een potentiële huwelijkskandidaat zowel moet voldoen aan de verwachtingen van de ouders als aan die van het kind, wordt het wel een heel lange zoektocht.

TAHIR «Ik denk dat jongeren in zo’n situatie leren om hun eigen verwachtingen te koppelen aan die van de familie. Mijn familie houdt van me, dan kan ik de mij voorgestelde partner ook wel aantrekkelijk vinden. Zoiets. Ik denk sowieso dat we in het Westen al te veel van onze liefdespartners zijn gaan verwachten.»

– Vergeleken met een paar jaar geleden hebt u veel sympathie voor conservatieve levenswijzen. Hoe komt dat?

TAHIR «Door ouder te worden? Door het besef dat het niet voor iedereen weggelegd is om voor zichzelf te kiezen? Misschien zat het in me, al die tijd, maar heb ik me laten meeslepen door de teneur van het debat destijds, waarin de roep van ‘kies voor jezelf’ heel graag werd gehoord?

»Ik heb mezelf lang ontkend. Toen ik nog bij het ministerie van Justitie werkte, gaven collega’s me eens een verjaardagscadeautje: een cd met qawwali, Pakistaanse soefimuziek. Mijn reactie? ‘Ah nee, die volksmuziek, daar luister ik helemaal niet naar.’ Terwijl ik er dol op ben, maar ik schaamde me ervoor tegenover de buitenwereld. Ik dacht: ik ben toch een westerse vrouw, waarom hebben ze me niet iets van George Michael gegeven?

»Mezelf ontkennen doe ik niet meer: ik heb nu eenmaal de wortels die ik heb. Terugblikkend heb ik veel dingen gezegd die verkeerd zijn. ‘Je moet westers worden!’ Of: ‘Kies voor jezelf, breek desnoods los van je gezin.’ Maar zoiets is heel zwaar. Dat kan één persoon op het miljoen, denk ik. Ja, ik werd ervoor op handen gedragen in bepaalde kringen. Maar heb je gezien hoeveel schade zoiets oplevert, hoeveel gezinnen verscheurd achterblijven?»

– Bent u nog feministe?

TAHIR «Ja. Ik zie te vaak vrouwen die alleen maar huismoeder zijn, iets wat voor conservatieven prima is. Maar ik vind dat een vrouw altijd een onafhankelijk inkomen moet hebben. Nu ja, ‘moet’ – ik vind het gezond dat je buiten je gezin een intellectuele uitdaging hebt, een netwerk, collega’s.»

– Ik moet het toch vragen: hoe kijken uw ouders aan tegen uw doctoraat?

TAHIR «Ze waren erbij toen ik mijn proefschrift moest verdedigen en ze zijn enorm trots. Zij denken in termen van de gemeenschap: dat er nu een doctor aan die gemeenschap is toegevoegd, dat is voor hen van grote waarde.»

© Trouw

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234