'Mensen zien liever de moord dan het lijk.' Beeld rv
'Mensen zien liever de moord dan het lijk.'Beeld rv

PsycholoogSuzanne Oosterwijk

Waarom kijken we naar gruwelijke beelden? ‘Zeker hoogopgeleide studenten blijken nieuwsgierig’

‘Opgelet, deze beelden kunnen als schokkend worden ervaren.’ De beelden van de aanslag op Peter R. De Vries worden dezer dagen duchtig gedeeld op het wereldwijde web. Maar wat zegt het over ons als we ernaar kijken of er zelfs naar op zoek gaan? ‘Het is heel menselijk om nieuwsgierig te zijn naar een stukje informatie dat je mist.’

Suzanne Oosterwijk is universitair docent Sociale Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam en onderzoekt morbide nieuwsgierigheid, ofwel de aantrekkingskracht van gruwelijke en nare beelden.

HUMO Morbide nieuwsgierigheid, wat is dat precies?

SUZANNE OOSTERWIJK «Het is de nieuwsgierigheid voor negatieve dingen, bijvoorbeeld beelden van dood, geweld of lichamelijk letsel. Ik ben er onderzoek naar beginnen te voeren vanuit de vraag: waarom zouden mensen ooit naar zulke beelden kijken? Ik liet mensen zelf de keuze maken. Ik gaf ze een beschrijving van een foto, bijvoorbeeld ‘soldaat trapt burger tegen het hoofd’, en vroeg hen erna of ze die foto graag wilden zien.

»Daaruit kon ik bijvoorbeeld afleiden dat personen meer geneigd zijn om te kijken naar foto’s van dood of geweld in een sociale context. Mensen zijn dus nieuwsgieriger naar de gewelddadige interactie dan naar de verwondingen achteraf, ze zien liever de moord dan het lijk.»

HUMO Waarom zou je ooit een gruwelijke foto of video willen zien?

OOSTERWIJK «Nieuwsgierigheid: mensen willen niets missen. Als je weet dat er informatie is die je zelf niet hebt, word je nieuwsgierig. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand je een quizvraag stelt die je niet weet: ‘Welk instrument is ontworpen om de menselijke stem na te bootsen?’ Wanneer iemand nieuwsgierig is naar het antwoord zie je bepaalde gebieden oplichten in het brein. Diezelfde gebieden worden ook geactiveerd wanneer mensen kiezen om een negatieve afbeelding te bekijken. Dat zijn vaak zeldzame situaties die je zelf nooit tegenkomt, en waar je dus enkel op die manier informatie over kan winnen. Het juiste antwoord was trouwens de viool.»

HUMO Dat het internet zulke beelden in één muisklik beschikbaar stelt, maakt het makkelijker om niets te missen. Of was die nieuwsgierigheid er vroeger ook al?

OOSTERWIJK «Mijn onderzoek beperkt zich tot het nu, maar het lijkt me zeker niet nieuw. Zo weten we bijvoorbeeld dat mensen in de middeleeuwen openbare executies bijwoonden op het marktplein. Het is iets psychologisch, dus het is waarschijnlijk van alle tijden.»

HUMO Krantensites hebben meteen bericht dat de beelden van Peter R. De Vries rondgaan op het internet. Dat prikkelt de nieuwsgierigheid nog extra.

OOSTERWIJK «Door te schrijven of spreken over de video’s, maar ze niet te publiceren, maken de media hun publiek er inderdaad op attent dat er informatie is die ze missen. Dat kan zeker morbide nieuwsgierigheid oproepen.»

null Beeld Suzanne Oosterwijk
Beeld Suzanne Oosterwijk

HUMO Moeten mensen zich zorgen maken als ze zulke beelden niet rechtstreeks wegklikken?

OOSTERWIJK «Absoluut niet, ik liet mensen steeds tien keuzes maken tussen een neutrale en een negatieve afbeelding, en gemiddeld zes keer op tien kozen ze de negatieve foto. Het is wel belangrijk op te merken dat er grote individuele verschillen zijn. Sommige mensen hadden het na één afbeelding wel gehad, anderen keken dan weer naar alle foto’s. Over het algemeen keken bijvoorbeeld hoogopgeleide studenten erg vaak.

»Voor de meeste mensen is het perfect normaal en functioneel gedrag. Het is een heel menselijke neiging om informatie te zoeken over situaties die je niet kent. Mensen kunnen het ook zien als hun morele plicht om ernaar te kijken. De wereld bestaat niet enkel uit positieve situaties, en met zulke afschuwelijke beelden maak je jezelf daar ook bewust van.

»Een andere belangrijke reden is de veilige situatie waarin je je bevindt. Met beelden, tekst of film kun je een nare situatie ervaren zonder dat je er zelf in verzeild raakt. Het is een risicoloze manier om te ontdekken hoe je reageert op een bepaalde gebeurtenis. Dezelfde conclusie kwam ook naar voren uit een onderzoek waarom mensen naar spookhuizen gaan»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234