Waarom mannen vaker zelfmoord plegen dan vrouwen: 'Hoe harder een man roept dat het goed gaat, hoe meer zorgen je je moet maken'

Elke dag plegen drie mensen zelfmoord in ons land. Uit Nederlandse cijfers blijkt dat dubbel zoveel mannen als vrouwen uit het leven stappen. Voor journalist Nathan Vos kwamen die cijfers twee jaar geleden plots heel dichtbij toen zijn broer David, vader van drie jonge zoontjes, zich van het leven beroofde. Nog diezelfde dag schreef Vos de eerste regels van ‘Man o man’, een boek waarin hij uitzoekt waarom mannen vaker levensmoe zijn.

HUMO Hebt u een sluitend antwoord gevonden op de hamvraag: waarom plegen mannen vaker zelfmoord dan vrouwen?

Nathan Vos «Ik ben in ieder geval een pak wijzer geworden. Mannen houden hun psychische problemen vaak lang voor zichzelf, terwijl vrouwen zich net trots voelen als ze die met iemand kunnen delen. Weet je, vrouwen zijn beter uitgerust dan mannen om relaties aan te gaan met de wereld rondom hen. Dat heeft met onze evolutie als soort te maken. Wij, moderne mannen, leven vandaag nog steeds in een soort vechtmodus. Onbewust draait het bij ons nog altijd om winnen of verliezen. En daarom kunnen we onze kwetsbaarheid niet tonen.»

HUMO Waar komt die vechtmodus vandaan?

Vos «Die is terug te brengen tot het biologische verschil tussen mannen en vrouwen: een man produceert gemiddeld 72 miljoen zaadcellen per dag, terwijl een vrouw maar rond de 400 eisprongen heeft in haar hele leven. Die vrouw met haar ‘schaarse’ eicellen is dus veel kostbaarder, terwijl mannen onderling de strijd moeten aangaan om hun zaad te verspreiden. Een man voelt ook onbewust dat hij er veel minder toe doet. Dat merk je aan het haantjesgedrag in disco’s, maar evengoed in oorlogen, waar een mannenleven er veel minder toe doet.

»Het probleem is dat mannen dus voortdurend aan het strijden zijn. Ze houden, bij wijze van spreken, altijd hun schild omhoog. Dat schild laten zakken en je kwetsbaarheid tonen is voor veel mannen een teken van zwakte. Toegeven dat ze hulp nodig hebben, zou hen naar hun gevoel minder man maken. Natuurlijk zou het in onze moderne maatschappij al lang niet meer zo mogen werken. Maar het zit er bij veel mannen zo ingebakken – dat krijg je er niet in twee generaties uit.»

HUMO U wijst ook op een andere valkuil voor mannen: het zogenaamde sociaal perfectionisme. Wat bedoelt u daarmee?

Vos «Dat is inderdaad een probleem waar de moderne man veel meer last van heeft dan zijn voorganger, de oerman. De moderne man heeft nooit geleerd wat dat nu precies inhoudt, ‘man zijn’. Hij heeft geen duidelijk rolmodel gekend, een vader bijvoorbeeld, die zei: ‘Kijk, zoon, zo moet je met je driften, vrouwen en de wereld omgaan.’ (Lachje) Eigenlijk zijn moderne mannen gewoon grote kinderen. Ze proberen dat te verstoppen door zich heel nadrukkelijk mannelijk te gaan gedragen: roken, met de motor rijden, domme dingen uithalen. Maar die onzekerheid over hun identiteit kan op de lange duur zeer tragische gevolgen hebben. Onderzoek heeft uitgewezen dat je, als je niet precies weet wie je bent, je zelfbeeld gaat ophangen aan wat je dénkt dat andere mensen van je denken. Wat vindt de baas, de buurman, de buitenwereld van je? Heel gevaarlijk, want er bestaat een duidelijke link tussen sociaal perfectionisme en zelfdoding: mensen die een zelfmoordpoging ondernemen, laten hun zelfbeeld heel vaak van anderen afhangen.»

HUMO U besteedt in uw boek veel aandacht aan vaders. Hoe belangrijk zijn die voor het geluksgevoel van de moderne man?

Vos «Ik denk niet dat elke man per se met een knoert van een vadercomplex rondloopt. Maar wie een slechte relatie met zijn vader heeft, kan de rest van zijn leven de vragende zoon blijven, op zoek naar zijn erkenning. Alleen durven we onze vaders die vraag niet snel te stellen: ‘Vind je mij een goede zoon?’ Ons leven zou nochtans een pak makkelijker zijn als we wat vaker met hen zouden praten. Daarom moedig ik alle mannen aan: ga eens wat vaker langs bij je vader, ga dat gesprek met hem aan. Je hoeft ’m daarom niet meteen je diepste levensvragen voor de voeten te gooien, of hem ter verantwoording te roepen. Maar práát met hem. Motorrijden, vreemdgaan... Allemaal heel stoer, hoor, maar een eerlijk gesprek van vader tot zoon: da’s pas durven.»

HUMO Doet de huidige generatie jonge vaders het op dat vlak beter?

Vos «West-Europese mannen ontdekken steeds meer de voordelen van het vaderschap, ja. Ik geloof ook dat toegewijde vaders minder risico lopen om rond hun 40ste in een crisis te verzeilen, dan vaders die amper bij de opvoeding van hun kinderen betrokken zijn. Zelf probeer ik ook heel bewust met mijn vaderschap om te gaan. Ik heb een zoon van 13. Als ik hem kan helpen om op een gezonde manier van jongetje naar man te evolueren, zal het met de volgende generatie mannen vast weer wat beter gaan.»

HUMO Wat lijkt u daarbij een gezonde manier?

Vos «Het allerbelangrijkste lijkt me dat hij zijn mannelijke driften zoals woede, angst, verdriet en seksualiteit leert herkennen, en ze niet in zijn lichaam laat sluimeren. Dan kun je als man erge dingen gaan doen: agressief worden, raar doen tegen vrouwen... Ik vind mezelf best een slimme kerel, maar zelfs ik merk dat die seksuele en agressieve driften me op sommige dagen behoorlijk in de weg kunnen zitten.»

HUMO Bijna een kwart van de mannelijke Nederlanders kampt ooit met een midlifecrisis. Hier in Vlaanderen wordt er vaak wat lacherig gedaan over die term.

Vos «Hier in Nederland ook, hoor: ‘Kijk, die kerel legt het aan met zijn secretaresse. Hij heeft vast een midlifecrisis.’ Terwijl het niet zo onschuldig is als het lijkt. Als een man op een bepaald moment in zijn leven de balans opmaakt en tot de conclusie komt dat hij ‘gefaald heeft’, kan hij in zo’n midlifecrisis verzeilen. Een man die dan prompt een motor koopt of een affaire begint, toont tenminste nog dat hij bezig is met die crisis. Het wordt pas echt gevaarlijk als een man zo’n crisis volledig opkropt. Bij de elf weduwen van zelfmoordenaars die ik sprak voor mijn boek, hielden bijna alle mannen die persoonlijke crisis voor zichzelf – als ze het al doorhadden. Hoe harder een man dus roept dat het goed gaat, hoe meer je je zorgen moet maken.»

HUMO Kunnen we, als maatschappij, meer doen voor onze mannen?

Vos «Onze psychische hulpverlening is vandaag te vrouwelijk ingericht. Mannen hebben nu eenmaal andere manieren om met hun problemen om te gaan: ze moeten kunnen schreeuwen en dingen doen, in plaats van te huilen en te praten. Als maatschappij moeten we jongens stimuleren om tijdens hun vormende jaren, tussen 12 en 16 jaar, met hun driften te leren omgaan door veel buiten te spelen: kampen bouwen, op weekend gaan met andere jongens... Ik denk dat ook vrouwen iets kunnen doen. Als hun man de 40 nadert, is het belangrijk dat ze hem geregeld aanspreken: ‘Gaat het wel goed met je?’ Om te tonen dat hij dat gesprek gerust mag aangaan, dat hij zich niet hoeft te schamen.»

HUMO Heeft ‘Man o man’ u geholpen om de zelfdoding van uw broer te verwerken?

Vos «De pijn na dat verlies zal nooit weggaan. Voor mij is er een leven vóór en na Davids dood. Maar met dit boek heb ik de slechte energie van zijn zelfdoding, en zijn verschrikkelijke eenzaamheid in de maanden daarvoor, wel kunnen omzetten naar iets goeds: een boek dat – hopelijk – ook andere mannen kan helpen. Aan dat idee heb ik me de voorbije jaren enorm opgetrokken.»

Met vragen over zelfdoding kunt u terecht bij Tele-Onthaal, op het nummer 106.

Nathan Vos, Man o man, Nijgh & van Ditmar

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234