null Beeld RV
Beeld RV

Zomereenzaamheid

Waarom voel je altijd eenzaam tijdens de zomer? ‘Moeders die net hun eerste kind hebben gekregen, hebben er het meest last van’

Wie niet op vakantie gaat en anderen ziet vertrekken, kan met zomereenzaamheid te maken krijgen, zeker als je alle leuke foto's en verhalen op social media voorbij ziet komen. Eenzaamheidsexpert Jeannette Rijks geeft tips hoe je uit die dip komt. ‘Zorg dat je snapt hoe die eenzaamheid werkt, dan voel je je minder slachtoffer.’

Annemart van Rhee

De statistieken zijn indrukwekkend: Voor de coronapandemie voelde 40 procent van de Nederlanders zich regelmatig eenzaam, maar inmiddels is dat percentage opgelopen tot maar liefst 60 procent, aldus onderzoek van de regionale GGD’s. In vakantieperiodes piekt dat percentage extra, omdat thuisblijvers via foto’s en berichtjes zien dat anderen het op exotische locaties gezellig hebben met elkaar.

‘‘Eenzaamheid is een megaprobleem’’, zegt Jeannette Rijks, bekend als coach bij omroep MAX en eigenaar van het bedrijf Faktor 5 waarmee zij eenzaamheid bestrijdt. ‘‘Het komt in onze wereld zo bizar vaak voor dat we denken dat het normaal is. Dat is het niet. En het kan op den duur leiden tot ernstige fysieke klachten, zoals obesitas, alzheimer, hart- en vaatziekten. Mensen kunnen er zeker wat aan doen, maar dan zullen ze wel aan zichzelf moeten werken.’’

Wat is eenzaamheid precies?
‘‘Eenzaamheid wordt vaak verward met alleen-zijn. Onzin. Veel mensen opereren graag solo, dat is iets anders. Eenzaamheid is een emotie. Een gevoel dat je ervaart als de relatiepatronen die je nodig hebt, met familie, vrienden, collega’s of buren, niet bij je passen of verstoord zijn. Dat heeft invloed op je hormonen en op je brein. Ik sluit niet uit dat je het over twintig jaar met een hersenscan waarneemt. Mensen in het Middellandse Zeegebied omschrijven het gevoel als buikpijn, maar Westerse culturen spreken ook wel over een gat in je hart.’’

Kun je eenzaamheid herkennen in de ander?
‘‘Nee, dat kun je niet zien. Als je je realiseert dat 60 procent van de Nederlanders er last van heeft, weet je dat het om meer dan de helft van de mensen gaat die je dagelijks ontmoet. Wat een opening kan bieden is dat je over jezelf vertelt en daarna vraagt: hoe is dat nou voor jou?”

‘‘Het beste dat corona heeft gebracht is dat iedereen te maken heeft gehad met isolatie en de gevolgen daarvan. Vrijwel iedereen heeft zich eenzaam gevoeld, en weet dus hoe heftig die impact is. Daardoor kan bijna iedereen zich inleven in andermans situatie. Vroeger was het taboe om erover te praten, tegenwoordig zijn – vooral jongere – mensen bereid erover te praten. Zo lok ik gelijk wat ouderen uit hun tent.’’

Eenzaamheidsexpert Jeannette Rijks. Beeld Koen Verheijden
Eenzaamheidsexpert Jeannette Rijks.Beeld Koen Verheijden

Wie zijn er eenzaam?
‘‘Het beeld bestaat dat het gaat om grijze koppen met rollators in verpleeghuizen. Wat een totaal verkeerde aanname is. Moeders die net hun eerste kind hebben gekregen, hebben er het meest last van. Een andere risicogroep zijn eerstejaarsstudenten. Dat zijn allemaal mensen die een grote verandering in hun leven meemaken waardoor ze afscheid moeten nemen van hun eerdere identiteit.”

‘‘Tijdens de zomer maken mensen een tijdelijke verandering mee: je kunt niet naar je voetbalclub, je buren zijn weg, zorgmedewerkers hebben vrij, de scholen zijn dicht. Ook Kerstmis is zo’n periode waarin velen zich eenzaam voelen.’’

En moeten we dan volgens de Nederlandse reclamespotjes eenzame buren vragen mee te helpen in de tuin, of soep brengen?
‘‘Nee, vreselijk. Volstrekt zinloos. Het gebeurt ook niet. Waarom zou je in vredesnaam mensen uitnodigen met wie je geen enkele band hebt? Het zijn gratuite tips van de overheid, geldverspilling. Je helpt een anorexiapatiënt ook niet door een bord eten neer te zetten. Hartstikke lief, maar het slaat nergens op.”

‘‘Het gaat erom dat mensen die zich eenzaam voelen, zorgen dat ze relaties aangaan die bij hen passen. Heb je last van specifieke zomereenzaamheid, dan kan afleiding door middel van workshops of bijeenkomsten helpen. Ook het besef dat het overgaat en dat anderen er eveneens last van hebben, kan een steun zijn. Even slikken en weer door. Dat is belangrijk: zorg dat je snapt hoe die eenzaamheid werkt, dan voel je je minder slachtoffer.”

‘‘Kamp je langer met eenzaamheid, dan moet je professionele hulp zoeken. Dan werken een paar praktische tips niet en moet je denken aan basale trainingen in relatievaardigheden.’’

Waar word je dan precies mee geholpen?
‘‘Door eenzaamheid verander je in een zombie-uitvoering van jezelf. Cynischer, angstiger, achterdochtiger, meer afstandelijk. En je maakt vaker verkeerde grappen of opmerkingen. Dan ben je geen leuk gezelschap en zul je dus moeilijker aansluiting vinden. Dat laatste zorgt voor weer een teleurstelling, waardoor je je nog meer terugtrekt: een vicieuze cirkel. Die breinkramp moet doorbroken worden.

‘‘Wij sporen je tijdens onze cursus aan om een poging te wagen verstoorde relaties te herstellen. Met het risico dat je het deksel op je neus krijgt. Daarnaast leren we je goed naar jezelf en je waarden te kijken, zodat je uitvindt wat voor relaties het best bij jou passen. Je zult zelf actief moeten zijn, niemand anders komt jou redden. De ervaring leert dat veel mensen geholpen kunnen worden.’’

Speelt het gebruik van social media een rol bij eenzaamheid?
‘‘Dat hangt helemaal van de persoon af. Als je er op een goede manier je contacten mee onderhoudt en je er fijn bij voelt, denk ik: fantastisch, tien punten! Maar zit je alleen maar te loeren hoe geweldig anderen het met elkaar hebben, terwijl je zelf helemaal niets deelt, is het voor niemand echt leuk. Dan voel je je op een gegeven moment dubbel verdrietig en ellendig. Dat schiet niet op.’’

(AD)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234