Beeld Elizabeth Reyersen

SchrijverAre Kalvø

Waarom wandelaars volgens deze Noorse schrijver bloedirritant zijn

Bergen beklimmen, de natuur in, wat is daar nou aan? Are Kalvø, Noorse schrijver en stand-up-comedian, ergert zich groen en geel aan deze ‘outdoor-obsessie’. Hij schreef er een bestseller over. 

Het was op een van de eerste zonnige lentedagen in zijn woonplaats Oslo dat Are Kalvø (49) besloot na een weerbarstige winter weer eens een terrasje te pakken met zijn vrienden. Hij belde en appte zijn kameraden maar kreeg nul op het rekest. “Allemaal de bergen ingegaan, waar de pakken sneeuw nog niet waren gesmolten”, vertelt de Noor minzaam lachend. “Dus dronk ik koffie in mijn eentje.”

Al met al had hij het best naar zijn zin, vervolgt Kalvø. Want de ontmoetingen met die vrienden lieten – nadat ze dertigers waren geworden – nogal eens te wensen over. “Ze kunnen sindsdien over niets anders meer praten dan hun outdoor-levens, en geloven niet dat mij het niks interesseert. Tegelijkertijd met hun haren hebben ze ook hun humor verloren.”

En zij zijn bepaald niet de enigen volgens de in zijn land populaire stand-up-comedian en schrijver van humoristische boeken, die er vanwege zijn professies vanzelfsprekend van houdt de zaken stevig aan te zetten. “Het lijkt erop dat de Noren zich collectief in een midlifecrisis bevinden”, stelt hij. “Het gros van mijn landgenoten is in de loop van de afgelopen vier decennia geobsedeerd geraakt door actief zijn in de natuur. Cijfers van ons Centraal Bureau voor de Statistiek – dat tweejaarlijks onderzoek doet naar onze leefomstandigheden – tonen aan dat 80 procent van de bevolking in de loop van de afgelopen twaalf maanden een tocht door de bergen of bossen heeft gemaakt. Een belachelijk hoog percentage. Ik behoor dus tot de minderheid van 20 procent die daar niet aan doet. Ik houd overigens wel van lopen, maar dan door de stad, waar je veel mensen en cafés tegenkomt.”

Noorse schrijver Are Kalvø: ‘Niemand die je vertelt dat de afdaling van de Bessengen doodsaai is.’Beeld Elizabeth Reyersen

Kalvø besloot zich in het outdoorleven te storten

Naast de monomane conversaties ergert Kalvø zich ook groen en geel aan de grote hoeveelheden gelijksoortige selfies die op de sociale media worden gezet. Wandelaars ofwel hikers die een top hebben bereikt, fotograferen zichzelf daar consequent met de armen uitgestrekt naar het zwerk. “Een bijna religieus gebaar”, zegt hij. En ook de oneliners die steevast worden uitgebraakt zou je volgens hem zo kunnen categoriseren. “Ze zeggen voortdurend dingen als: “Enkel God kan zo’n berg er hebben neergezet”. Terwijl ze in het dagelijks leven meestal helemaal niet godsdienstig zijn.” Daarmee komen we op de duiding voor de gekte ofwel outdoorwaanzin, zoals de Nederlandse vertaling van het boek werd gedoopt.

Kalvø: “De afgelopen vier decennia is Scandinavië ten opzichte van de rest van de wereld het sterkst geseculariseerd, terwijl in deze periode ook de Noorse obsessie voor het buitenleven opkwam. Je zou daar een verband tussen kunnen zien. Daarnaast zijn er eenvoudigere verklaringen. Mensen doen het om fit te blijven, en wandelen in de natuur is nou eenmaal leuker dan je in het zweet werken in een sportschool. En last but not least: sinds het overgrote deel van de Noorse natie in kantoren en vergaderingen zit, hebben ze de competitieve behoefte om te bewijzen dat ze nog altijd houtjes kunnen hakken, en vuurtjes kunnen stoken. Zowel de Noorse mannen als vrouwen bedwingen daarom op wedstrijdachtige wijze onze bergen – ontzettend macho.”

Beeld Elizabeth Reyersen

Om uit te vinden wat zijn landgenoten nou precies bewoog – en ongetwijfeld ook om er een smeuïg boek uit te slepen – besloot Kalvø zich daarom in het outdoor-leven te storten. Samen met zijn ega toog hij naar Jotunheimen – het meest geliefde berggebied van Noorwegen – om aldaar met de nodige inspanning en frustratie de beroemde Bessegen te bedwingen. Tamelijk breedsprakig – een minpunt van het bij vlagen hilarische ‘De outdoorwaanzin’ – doet hij uit de doeken dat de bergkam hem niet wist te bekeren. Het stel verdwaalde, zag letterlijk door de bomen het bos niet meer, en kreeg bakken regen over zich uitgestort. De onvolprezen Noorse natuur – die geldt als een van de prachtigste van deze planeet – kon niet bekoren, omdat de auteur en zijn vrouw die nauwelijks te zien kregen. “We hadden de pech dat we constant in de mist liepen”, vertelt hij.

Donald Trumps in trekkingbroeken

Maar misschien wel het meest ontluisterende vindt de schrijver dat zijn landgenoten hem totaal op het verkeerde been hadden gezet. “Er wordt wat afgelogen”, zegt hij. “Daardoor had ik aanvankelijk het idee dat het bestijgen van de Bessegen ongevaarlijk en gemakkelijk was.” In het boek vermeldt de schrijver gekscherend dat hij op internetfora over bergwandelen teksten aantrof als: “Mijn invalide moeder kwam ook moeiteloos boven”. “En niemand die je vertelt dat de afdaling van de Bessengen doodsaai is”, vervolgt hij. “Je loopt de helft van de totale tocht door een soort maanlandschap.”

In de naar zweetsokken stinkende berghutten, waar de schrijver en zijn vrouw tijdens de zeven dagen durende expeditie overnachten, wemelt het volgens hem van de ‘Donald Trumps in trekkingbroeken’. Die niet alleen glashard liegen over de bergtochten, maar – net als zijn vrienden – over niks anders kunnen praten. Kalvø: “Ik heb tevergeefs geprobeerd het te hebben over politiek, literatuur en muziek. Het enige waarin ze geïnteresseerd bleken, waren blaren en sneeuw.”

Beeld Elizabeth Reyersen

De revanche, een zesdaagse skitocht in Hardangervidda – Noord-Europa’s grootste hoogvlakte – wordt evenmin een succes. “Ik blijk gewoon de machofactor te missen”, verklaart de auteur.

‘Ik ben een onmannelijke man, dat verbaast me niets’

“Via vrienden – die net als ik sociologie hebben gestudeerd – deed ik een persoonlijkheidstest die bevestigt dat ik een onmannelijke man ben. Dat verbaast me niks. Ik heb clichématige masculiene dingen als een enorme interesse in auto’s altijd al komisch gevonden. Maar ook mijn werk zal een verklaring zijn. Ik zit dikwijls in mijn eentje dingen te bedenken, en heb daarom niet de behoefte om elders de stilte op te zoeken. Bovendien doe ik ook iets wat de meesten doodeng vinden: optreden voor zalen met honderden mensen.” Kalvø doelt op de show, die is gekoppeld aan zijn boek. Daarvan zijn in Noorwegen inmiddels 130.000 exemplaren verkocht. “Een enorm aantal voor een bevolking van 5 miljoen mensen”, zegt de schrijver over het boek dat door Aftenposten – Noorwegens grootste krant – werd omschreven als “Zonder twijfel het beste boek van de geestigste man van Noorwegen”. “Mensen vinden het altijd leuk om over zichzelf te lezen”, verklaart Kalvø, “ook als er de draak met ze wordt gestoken. Zelfs de Noren, die toch meer humor hebben dan ik dacht. En inmiddels is me opgevallen dat het aantal selfies van mensen die naar de hemel reiken afneemt. De trend is over zijn hoogtepunt aan het raken – waarschijnlijk heeft mijn boek dat proces versneld. Hikers schreven op sociale media bij hun foto’s: ‘Dit is de allerlaatste Are Kalvø’.”

Beeld Elizabeth Reyersen

Of zijn werk – waarvan de vertaalrechten inmiddels zijn verkocht aan meer dan tien landen – elders eveneens een succes zal worden? Kalvø: “Ook daar zal een zekere outdoorgekte heersen. Anders was er geen belangstelling. Maar mijn Canadese uitgever zei na de hele hype rond de levensfilosofie van Scandinaviërs, zoals de Deense hygge, ofwel gezellig­heidstrend, blij te zijn met een boek waarin wij nou eens niet positief voor de dag komen.”

‘De outdoorwaanzin –hoe de trek naar buiten ons vroeg of laat te pakken krijgt’, Are Kalvø, uitgeverij Balans, €21,99.

Ⓒ Trouw

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234