null Beeld Reporters / DPA
Beeld Reporters / DPA

Vaccinatie

Waarom zou je je als gezonde dertiger laten inenten tegen corona? En andere vaccinatievragen

Stilaan is het de beurt aan de dertigers – en na hen de twintigers – om gevaccineerd te worden. Zij lopen aanzienlijk minder kans om ernstig ziek te worden van een covidinfectie. Waarom zouden ze zich dan nog laten vaccineren? De belangrijkste vragen en antwoorden op een rij.

Als gezonde dertiger of twintiger loop je nauwelijks kans om vanwege een covidinfectie in het ziekenhuis te belanden of te overlijden. Waarom je dan toch laten prikken?

Niet in de laatste plaats vanwege het risico op long covid, langdurige klachten. ‘Ongeveer één op de tien mensen die corona krijgt, kampt langer dan drie maanden met de gevolgen. Eén op de honderd zelfs langer dan een jaar, is het beeld dat we krijgen uit voorlopige studies,’ aldus immunoloog Marjolein van Egmond (Amsterdam UMC). ‘Die klachten, zoals extreme vermoeidheid en concentratiestoornissen, zijn leeftijdsonafhankelijk. Ook twintigers die niet eens heel ziek zijn geweest door covid, zijn soms al een jaar uit de running.’

Door je te laten vaccineren bescherm je bovendien niet alleen jezelf, maar ook anderen. ‘Als genoeg mensen zich laten vaccineren, krijgen we groepsimmuniteit. Dan zijn ook mensen met een verminderde afweer beschermd bij wie vaccinatie niet goed werkt, zoals ouderen, mensen met een auto-immuunziekte of niertransplantatie. Jezelf laten vaccineren is dus ook een kwestie van solidariteit.’

Ook omdat een hoge vaccinatiegraad de beste garantie is dat onze vrijheid komend najaar niet opnieuw aan banden wordt gelegd door coronamaatregelen, zegt moleculair viroloog Marjolein Kikkert (LUMC). ‘Anders blijft het virus rondgaan, er blijven er nieuwe varianten ontstaan. Dan zitten we zo weer in een nieuwe lockdown.’

De overheid heeft besloten de vaccins van AstraZeneca en Johnson & Johnson niet meer toe te dienen bij volwassenen onder 41 jaar. Wat zijn de risico’s van de Pfizer- en Modernavaccins?

Die zijn beperkt tot klachten als een zere arm, vermoeidheid, hoofdpijn, koorts en diarree, die meestal een tot drie dagen duren. Ernstigere bijwerkingen zijn niet bekend. En de kans is volgens Kikkert heel klein dat die nog opduiken. ‘Dan waren ze inmiddels wel aan het licht gekomen.’ Wereldwijd zijn inmiddels meer dan 2 miljard mensen tegen het coronavirus ingeënt, van wie tientallen miljoenen met Pfizer en Moderna.

De vaccins van AstraZeneca en Janssen, die op dezelfde virale vectortechnologie zijn gebaseerd, kwamen in opspraak vanwege een zeer zeldzame maar ernstige bijwerking: bloedpropjes in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes. Op 1,9 miljoen AstraZeneca-vaccinaties heeft het Nederlandse bijwerkingencentrum Lareb daar zestien meldingen over ontvangen, twee mensen zijn overleden. Bij Johnson & Johnson is het stollingsprobleem nog zeldzamer: in Nederland zijn er nog geen meldingen van, in de VS enkele. In België is één vrouw overleden na een trombose. Toch blijft de kans op de bijwerking daarmee kleiner dan de kans dat je aangereden wordt als je de straat oversteekt, neerstort in een vliegtuig of op het strand gebeten wordt door een haai, stelde een woordvoerder van ‘het Amerikaanse Sciensano’ (het CDC) onlangs.

De vaccins van Pfizer en Moderna zijn de eerste waarin de nieuwe mRNA-technologie is gebruikt. Hoe weten we dat die op lange termijn geen bijwerkingen heeft?

Vaccins werken in feite allemaal op dezelfde manier. ‘Ze geven een instructie aan het afweersysteem, dat vervolgens zelf aan het werk gaat om immuniteit op te bouwen,’ verklaart immunoloog Van Egmond. ‘Daar wordt een gigantisch ding van gemaakt, maar feitelijk gebeurt hetzelfde als je een verkoudheidsvirus inademt of salmonella oploopt door een niet goed doorbakken kipfilet van de barbecue. Het enige verschil is dat je van een vaccin niet ziek wordt, omdat maar een stukje van de ziekteverwekker of een verzwakte variant wordt gebruikt.’

Als het gevreesde coronavirus doordringt in onze cellen, laat dat zijn eigen genetische code (RNA) los. Die geeft de cellen opdracht het virus te vermenigvuldigen, waardoor we ziek worden. De vaccins van Pfizer en Moderna brengen hele kleine vetbolletjes in ons lichaam met slechts een stukje genetische code (mRNA) van het coronavirus. Dat geeft onze cellen opdracht om alleen de spikeproteïnen te produceren, een eiwit dat ook aanwezig is in het coronavirus. Als reactie op dat eiwit maken onze afweercellen antistoffen aan. Als die op een later moment het echte coronavirus tegenkomen, komen ze meteen weer in actie: ze maken de indringer onschadelijk.

Alleen de manier waarop de boodschap door de mRNA-vaccins aan ons afweersysteem wordt afgeleverd is nieuw. Vaccins van het andere type, waaronder AstraZeneca, Johnson & Johnson en het Russische Spoetnik, maken gebruiken een onschuldig verkoudheidsvirus (adenovirus) waaraan een klein stukje genetische code van het coronavirus is toegevoegd. ‘Dat is het enige verschil,’ aldus van Egmond. ‘Vergelijk het met bellen, whatsappen of een postduif sturen. De boodschap is steeds hetzelfde, maar de aflevering verschillend. Beide type vaccins worden binnen enkele dagen volledig door het lichaam afgebroken.’

Bij geen enkel vaccin dat ooit op de markt is gebracht, zijn lange termijnbijwerkingen bekend, aldus Kikkert. ‘Omdat ook mRNA-vaccins heel efficiënt door het lichaam worden opgeruimd, zijn die ook op geen enkele manier te verwachten. De enige langetermijnbijwerking is immuniteit.’ De moleculair viroloog wijst erop dat de mRNA-technologie bovendien helemaal niet zo nieuw is. ‘mRNA is nu weliswaar voor het eerst toegepast in vaccins tegen een virus, maar daar gaat al dertig jaar onderzoek aan vooraf. Onder meer naar therapeutische vaccins tegen kanker. Ook kankercellen zijn iets lichaamsvreemds dat met de juiste instructies door ons eigen afweersysteem kan worden opgeruimd.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234