null Beeld

Wachten op een comapatiënt

Al een jaar wacht de Nederlandse koninklijke familie op een teken van leven van prins Friso. Nog méér sinds bleek dat hij niet gewoon in coma ligt, maar minimaal bewust is. Hoe leef je verder met dat verstilde bestaan?

Blijf je jaren hopen dat je geliefde alsnog ontwaakt of laat je los? Annemie doet er alles aan om haar dochter terug te brengen, en koos voor een experimentele ingreep. 'Soms vraag ik me af of ik egoïstisch ben. Of ik haar in leven hou voor haar of voor mezelf. Dan twijfel ik: wil zij dit leven wel?'

Een woonkamer in het diepe West-Vlaanderen. In het ziekenhuisbed naast het raam ligt een vrouw met zachte krullen, haar hoofd naar het licht gedraaid. Boven haar bungelen kleurrijke Bert en Ernie-popjes. Haar ogen zijn wijd open, haar mond trekt wat – een zenuwtic.

'Kijk eens naar mama, meisje. Ja, kijk maar naar boven. Hier ben ik.' Annemie buigt haar gezicht over het bed en probeert de blik van haar dochter Nele (40) te vangen. Die staart naar niks in het bijzonder. Of toch? Even lijken haar ogen zich naar haar moeder te richten. 'Kijk hier, meisje. Híér.' Het wil niet lukken. Toch niet vandaag. Straks misschien, hoopt Annemie.

Daarop leeft Annemie sinds eind 2009: hoop. In dat jaar werd Nele tijdens een verkeersongeval uit haar wagen geslingerd. Ze overleefde het ternauwernood. Eerst was haar toestand kritiek, daarna niet meer. Eerst kon ze niet meer zelfstandig ademen, toen plots weer wel. 'Met elke kleine verbetering, groeit de hoop dat ze ooit weer zal terugkeren. Zo rol je erin.' En zo klamp je je dus vast aan dat stilleven.

Maar Nele kwam niet terug. Intussen is ze achtendertig, negenendertig en veertig geworden zonder het zelf te weten.Ze is al meer dan drie jaar verzonken in een soort wakkere coma, een niemandsland tussen zijn en niet-zijn. Foto's aan de muur herinneren aan een ander leven: Nele in Barcelona, Nele op Werchter. Telkens met een volle lach en goesting in de ogen. Een opvallend knappe verschijning, jong ook voor haar leeftijd.

Nu heeft Nele geen besef van tijd meer. Ze weet niet meer dat ze criminologe was, dat ze de wereld wou zien dat ze een plantrekker was en op haar vrijheid en onafhankelijkheid stond. 'Ze was allesbehalve een moederskindje,' glimlacht Annemie. 'O nee, die wou zo snel mogelijk onder moeders vleugels uit.'

Nu is ze haast weer een baby, al durft Annemie dat amper hardop te zeggen. Een sonde houdt Nele in leven. Praten doet ze sinds het ongeval ook niet meer, 't is Annemie die de stilte vult. Ze zegt dat het dinsdag is vandaag. Dat ze straks Neles haar zal wassen en even weg moet, maar snel weer zal terugkomen. Ze roept 'Daag!' als ze vertrekt, en 'Hier ben ik weer!' als ze weer binnenkomt, zonder dat het een antwoord behoeft.

Nele ís er nog. Maar dat is dan ook het enige. Hoe blijf je houden van een kind in coma dat alleen liefde in ontvangst kan nemen en er zelf geen meer kan geven? Annemie woelt in Neles mooie krullen, streelt even haar wang. 'De enige wereld die ze nog ervaart, is degene die ik haar aanbied. Daarom aai ik haar, masseer ik haar nek, smeer haar voeten in met olie, laat haar koud en warm voelen. Anders is er niets. Soms maakt ze dan geluidjes – alsof ze het graag heeft.'

Daaraan trekt Annemie zich op. Aan de zucht die ze hoort op het moment dat ze Neles iPod met haar favoriete muziek aanzet. Aan het zachte gekreun als ze haar dochter masseert. 'Voor mij is Nele geen plantje. Voor mij leeft ze.' Een opmerking van een arts – 'Zou je niet beter stoppen?' – heeft ze diep in haar hoofd weggeduwd. 'We waren al een paar maanden ver, en dan ga je dóór. Maar af en toe vraag ik me af: 'Wíl ze dit wel?'

Annemie verzorgt Nele al drie jaar thuis. Haar eigen leven zette ze op pauze, om op zoek te gaan naar alles wat een oplossing zou kunnen zijn. Ze trok naar Luik, naar de vermaarde neuroloog en coma-expert Steven Laureys, die in 2009 ontdekte dat ongeveer 40 procent van de zogenaamde vegetatieve comapatiënten minimaal bewust is. Dat ze kunnen denken, voelen en pijn ervaren. Dat je moet opletten wat je aan de rand van hun bed vertelt.

'De artsen hadden mijn dochter opgegeven, maar ik wou een tweede opinie. Ze moesten naar haar hersenen kijken of er niet nog iets mogelijk was.' Nele bleek minimaal bewust. Als ze haar tijdens de hersenscan vroegen om eens met haar voeten te trappelen, bewoog ze niet, maar lichtte de betrokken hersenregio wél op.

'Dat gaf weer moed. Misschien konden we haar toch iets leren? Sindsdien probeer ik haar zover te krijgen dat ze vragen beantwoordt met haar ogen: naar boven kijken voor 'ja', naar beneden voor 'nee'. Dat lukt nog niet, nee.'

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234