De loopgravenoorlog tussen leraren en ouders Beeld Jeroen Los
De loopgravenoorlog tussen leraren en oudersBeeld Jeroen Los

(Niet) terug naar school (slot)de loopgravenoorlog tussen ouders en scholen

Wanneer er een oorlog woedt tussen school en ouders: ‘Mijn zoon belde: ‘Papa, ik mag niet meer binnen in de klas. Geen enkele leerkracht wil nog les aan mij geven’’

Ieder jaar krijgen in Vlaanderen 3.000 leerlingen te horen dat ze niet langer welkom zijn op hun school. Vanwege drugs, diefstal of agressie, maar het gebeurt ook omdat ze één keer te vaak te laat zijn gekomen, kledingvoorschriften niet naleven of de aap uithangen in de klas. Almaar vaker vechten ouders een uitsluiting aan, terwijl scholen en leraren de hakken in het zand zetten. ‘In sommige scholen is nérgens ruimte voor: niet om te reflecteren, niet om te begeleiden, niet om creatieve oplossingen te bedenken.’

Loes Geuens

Na vijf maanden op zijn nieuwe school werd Vince* (16) aan de deur gezet. ‘Onterecht,’ zegt zijn moeder Karen*. ‘Mijn zoon heeft veel te weinig ondersteuning gekregen.’

KAREN «Vince is prematuur geboren, van kleins af had hij veel aandacht nodig. Hij begon laat te praten en kon pas stappen toen hij 1,5 jaar was. In het begin dacht ik nog: hij heeft gewoon meer tijd nodig om zich te ontwikkelen. Vanaf het eerste studiejaar begonnen de opmerkingen in zijn schoolagenda: ‘Hij maakt geluiden’, ‘Hij staat op’, ‘Hij luistert niet’, ‘Hij wordt boos’.

»Ik liet hem testen. Vince heeft een gemiddeld IQ, zo bleek toen, maar hij heeft ook een autismespectrumstoornis (ASS) en een emotieregulatiestoornis. Hij weet niet hoe hij zijn gevoelens kan herkennen, ermee kan omgaan en erover kan praten. Als er iets gebeurt waarbij hij zich niet goed voelt, kan hij ontploffen. Later in de lagere school moest hij eens een collage maken over hoe hij zichzelf zag in de wereld: hij knutselde een zwart schaap dat een middelvinger in de lucht stak.

»Ik was een alleenstaande moeder, en na de diagnose zei een psychologe tegen me: ‘Mevrouw, u moet overwegen om te stoppen met werken. Het zal heftig worden.’ Ik werk nog altijd fulltime, maar ze had gelijk: ik ben élke dag op zoek naar hulp en informatie. Dat kost me veel energie, tijd en geld.»

HUMO Hoe verging het Vince na zijn diagnose?

KAREN «In de lagere school kreeg hij veel ondersteuning. Hij had bijvoorbeeld een ‘verkeerslicht’: als het niet goed ging met hem, kon hij de leerkracht een rode kaart tonen en mocht hij even apart gaan zitten. Omdat hij niet van verrassingen houdt, mocht hij de weekplanning helpen opstellen. In het derde leerjaar had Vince een fantastische leerkracht. Dat jaar is hij helemaal opengebloeid: hij hoorde erbij, om wie hij was.

»In de middelbare school zijn de problemen begonnen. Elk uur kregen de leerlingen een andere leraar, de ene wilde het zus, de andere wilde het zo: dat blokkeert Vince. De leraren kenden zijn problematiek veel minder goed, en ik kon moeilijker met hen communiceren. De eerste twee jaar zat Vince nog in een ASO-richting, maar hij kon zich moeilijk aanpassen. Hij raakte emotioneel uitgeput en belandde in de psychiatrie, in Duffel.

»Het derde jaar ging Vince naar een BSO-richting in een andere school. In oktober dat jaar overleed mijn verloofde plots in ons bijzijn. Vince kon dat geen plaats geven. Hij wilde niet meer praten, niet meer buitenkomen. We hebben alles geprobeerd – thuisonderwijs, een time-outproject, jeugdhulp aan huis – maar uiteindelijk is hij opnieuw opgenomen in de psychiatrie, dit keer in Kortenberg. Daar stelden ze een verblijf van een jaar voor, maar dat zag Vince absoluut niet zitten. Hij wilde graag terug naar school. Het zijn drie maanden geworden.

»Omdat hij zijn jaar moest overdoen, kozen we voor een school waar ze buitengewoon onderwijs aanboden voor leerlingen met ASS en een normaal IQ. Helaas was er een wachtlijst voor die klas. Vince kwam in de gewone BSO-klas terecht, waar hij verkeerde vrienden maakte. In januari heb ik beslist hem naar een andere school te sturen, in combinatie met een internaat om hem structuur te bieden.

»Op de nieuwe school heb ik meteen open kaart gespeeld. ‘Dit kind heeft veel ondersteuning nodig,’ zei ik. ‘Dat is geen probleem,’ klonk het. ‘We zullen het nodige doen.’ In februari moest ik een zware operatie ondergaan, waardoor ik alles een paar maanden minder goed kon opvolgen. Na de paasvakantie kwam ik erachter dat Vince helemaal geen extra ondersteuning kreeg. Het CLB (centrum voor leerlingenbegeleiding, red.) van zijn nieuwe school had geen dossier ontvangen van de oude school.

»En toen was er ineens een tuchtprocedure.»

HUMO Wat was de aanleiding?

KAREN «Half april moesten we op gesprek bij de verantwoordelijke van het internaat en de onderdirecteur. ‘We hebben een groot vermoeden van druggebruik en dealen,’ zeiden ze. ‘Hebben jullie daar een concrete aanwijzing voor?’ vroeg ik. ‘Nee,’ was het antwoord, ‘maar hij doet raar. Eerst praat hij met het ene groepje, tien minuten later staat hij bij een ander groepje, en dan weer aan de fietsenstalling.’ Ik legde hun uit dat de verklaring kon liggen in Vince’ beperkte sociale vaardigheden. Vince gaf toe dat hij één keer een joint had geprobeerd, meer niet. Hij heeft vrijwillig een drugstest laten doen, en die was negatief.

»Op een maandagmiddag in mei kreeg ik telefoon van het internaat: ‘Vince is met onmiddellijke ingang geschorst.’ Ik zat voor mijn werk in het buitenland, er was niemand thuis. Ze stelden voor om Vince naar een crisisopvang te brengen. Dat vond ik niet kunnen. Uiteindelijk kon hij blijven tot het einde van de week.

»Naar school gaan mocht Vince wel nog, maar dat lag niet voor de hand: wij wonen daar 90 kilometer vandaan. Gelukkig kon hij in de week bij mijn ouders logeren, die dichterbij wonen.

»Wat was er gebeurd? Vince had enkele weken eerder een gedragscontract gekregen, met een rist regels: hij moest om 7.30 uur het licht op zijn kamer aandoen, moest luisteren als hem iets gevraagd werd, zijn schoolmateriaal moest in orde zijn, hij mocht geen pet dragen, mocht alleen naar buiten gaan als dat toegestaan was. 80 procent van de tijd slaagde hij erin om al die regeltjes na te leven, maar voor het internaat en de school volstond dat niet. Ze wilden hem buiten.

»(Toont het tuchtdossier) Kijk, het staat vol banale zaken. Van grote incidenten is geen sprake.»

HUMO Je hebt een advocaat in de arm genomen om Vince’ uitsluiting aan te vechten.

KAREN «De school heeft hem nooit de nodige hulp gegeven – en nu wil ze van hem af. ‘We hebben niet de draagkracht om hem te ondersteunen,’ kregen we eerst te horen. Toen onze advocaat argumenteerde dat dat geen geldige reden was om hem definitief uit te sluiten, zei de directrice: ‘Vince overtreedt de regels herhaaldelijk, gaat in discussie en gooit met potloden. Dat tast de fysieke en psychische integriteit van de groep aan.’ De onderdirecteur liet zich in een telefonisch gesprek zelfs ontvallen: ‘Een gesloten school kan misschien de oplossing zijn.’ Dat vond ik vreselijk. Alsof mijn kind een misdadiger is!

»Eigenlijk wil ik helemaal niet vechten tegen de school. Ondanks alles was Vince met glans geslaagd, en hij wil er graag blijven. De studierichting, decor en etalage, ligt hem enorm en wordt niet overal aangeboden. Ik zou niets liever hebben dan dat de school hem begrip, tijd en aandacht geeft, zodat hij zich in alle veiligheid kan ontwikkelen.»

HUMO Hoe reageert Vince zelf op zijn uitsluiting?

KAREN «Het gaat bergaf met hem. Hij is al zo vaak afgebroken. Hij heeft veel woede in zich, en daaronder zit enorm veel verdriet. (Emotioneel) En dat terwijl hij zo getalenteerd is. In zijn vrije tijd doet hij aan diepzeeduiken: hij volgt de veiligheidsvoorschriften probleemloos en heeft zijn brevetten in sneltempo behaald. Maar nu ligt alles stil. Zijn zelfvertrouwen is volledig weg.»

Christophe Vangeel, advocaat: ‘Het aantal leraren dat tegenwoordig aan mijn bureau zit, huilend en gebroken, is niet meer te tellen.’
 Beeld Tessa Kraan
Christophe Vangeel, advocaat: ‘Het aantal leraren dat tegenwoordig aan mijn bureau zit, huilend en gebroken, is niet meer te tellen.’Beeld Tessa Kraan

DE PET TE BOVEN

Het dossier van Vince wordt behartigd door advocaat Christophe Vangeel, die zich specialiseerde in onderwijs en tuchtprocedures. Bij de loopgravenoorlog tussen ouders en scholen zit hij op de eerste rij: nu eens vertegenwoordigt hij een leerling, dan weer een leraar of directie.

HUMO Hoe gaat u te werk als u leerlingen en hun ouders over de vloer krijgt?

CHRISTOPHE VANGEEL «Ik scan het dossier natuurlijk op juridische fouten, maar ik zeg ook altijd tegen de jongeren: ‘Verwacht niet dat je kunt terugkeren alsof er niets is gebeurd.’ Zij en hun ouders moeten inzien: het is niet wij tegen de school, het is een en-enverhaal. Ik trek ook altijd naar een overleg met een plan. Helaas staan niet alle scholen daarvoor open.

»In het hele tuchtcircuit wordt niet écht gekeken naar wat er met een kind aan de hand is. Dat frustreert me. Ik zie veel jongeren met psychologische problemen: als je die niet aanpakt, kom je in een neerwaartse spiraal terecht. Dan begint een kind met een schone lei in een nieuwe school, maar algauw doen zich dezelfde problemen voor. Het kind voelt zich geviseerd en blijft hangen in de slachtofferrol.»

HUMO Waarom worden leerlingen vooral buitengezet?

VANGEEL «Er zijn twee grote categorieën. De eerste is de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen: om de zoveel dagen een beetje te laat, materialen niet bij zich hebben, in discussie gaan… In dat geval maken leerlingen de lessen moeilijk of onmogelijk om te volgen voor de andere kinderen.

»En dan zijn er de eenmalige ernstig feiten: digitale pesterijen, seksueel grensoverschrijdend gedrag, druggebruik, wapendracht, agressie, brandstichting. Dat brengt de fysieke of psychische integriteit van andere leerlingen en leerkrachten in het gedrang.»

HUMO Ziet u vandaag meer tuchtprocedures dan vroeger?

VANGEEL «Ja. Ik doe dit nu bijna twintig jaar, en de procedures zijn almaar meer verspreid over het hele schooljaar: van oktober tot zelfs vlak voor de examens in juni.»

HUMO Hoe verklaart u die toename?

VANGEEL «Het lerarenkorps zit op zijn tandvlees. Het aantal leraren dat tegenwoordig aan mijn bureau zit, huilend en gebroken, is niet meer te tellen. Dat heeft om te beginnen met hun afgenomen status te maken: ze worden afgeschilderd als sukkelaars die het alleen maar doen om veel vakantie te hebben. Natuurlijk dringt dat door tot in de klas.

»Daar komt bij dat de instroom van nieuwe leerkrachten zwak is. Het hr-management in het onderwijs faalt. Kandidaten hoeven vaak niet eens meer op gesprek te komen. Ze worden aangenomen via telefoon of mail, zonder te peilen naar hun niveau en verwachtingen, zonder na te gaan of ze in een team passen. Als lesgeven je pet al te boven gaat, hoe kun je dan alle probleemgevallen opvangen die tegenwoordig in de klas worden gedumpt? Er is nérgens ruimte voor in onze scholen: niet om te reflecteren, niet om te begeleiden, niet om creatieve oplossingen te bedenken. Als een school geconfronteerd wordt met een leerling die problemen veroorzaakt, is de reactie vaak: weg, die problemen moeten wég!»

HAATPORNO

Peter* stapte dit jaar naar Christophe Vangeel nadat zijn zoon Milan* (16) definitief was uitgesloten.

PETER «In oktober 2021 kreeg Milan een nieuwe lerares, een knappe jonge vrouw. Toen ze op vraag van de klas haar Instagram-account toonde op een smartboard en plots een foto van haar in een bikini verscheen, was de interesse natuurlijk gewekt. Milan kwam op het idee een Instagram-profiel aan te maken onder de naam van een andere leraar en stuurde haar een volgverzoek. De lerares aanvaardde het, waarop hij enkele foto’s van haar account haalde en postte in de WhatsApp-groep van de klas.

»Eind mei bleek dat één van die foto’s op een site met haatporno was gepost. ‘We zijn met zeven leerkrachten 95 procent zeker dat Milan daarachter zit,’ kregen we te horen. Hij bekende meteen dat hij het valse Instagram-account had aangemaakt, maar ontkende dat hij achter die post zat. Hij kende die site niet eens. Bewijzen had de school niet – het had net zo goed een ander lid van de WhatsApp-groep kunnen zijn – en toch werd Milan tien dagen geschorst.

»De eerste schooldag na zijn schorsing belde Milan ons ’s middags: ‘Ik mag niet meer binnen in de klas. Geen enkele leerkracht wil nog les aan mij geven.’ Hij moest de school onmiddellijk verlaten. Tot het einde van het schooljaar heeft hij thuisgezeten, zonder het minste contact met de school. Hij mocht er alleen nog zijn examens gaan afleggen, in een aparte ruimte. Ondanks alles was hij geslaagd.

»Intussen mochten wij op gesprek gaan bij de directeur. Ineens ging het niet meer over die pornografische site, maar over wat er in oktober was gebeurd. Toen ik berichten toonde waarin Milans klasgenoten verklaarden dat de lerares zelf haar Instagram-account aan de volledige klas had getoond, zei de directeur dat Milan haar ook ongepast had aangesproken. Hij zou gezegd hebben: ‘Als we buiten de school waren, zou je geen nee tegen mij zeggen.’ Ook dat is woord tegen woord.

»Na dat gesprek hadden we een goed gevoel: de directeur had uiteindelijk ingezien dat er verzachtende omstandigheden waren. Maar drie uur later kregen we telefoon: Milan werd definitief uitgesloten. We vermoeden dat zijn leraren de directeur onder druk hebben gezet.»

HUMO Waarom wilde je de uitsluiting aanvechten?

PETER «Omdat Milan een kans verdiende om het vertrouwen van zijn leraren terug te winnen. Ik vond ook dat de lerares een zware professionele fout had gemaakt door haar Instagram-account met Milans klas te delen.

»De uitsluiting heeft een grote impact op mijn zoon. Milan staat onder toezicht van de jeugdrechter. Zijn moeder en ik zijn uit elkaar gegaan toen hij 5 was, en dat is uitgedraaid op een vechtscheiding. Milan zat eerst in het gewoon onderwijs, maar hij kreeg gedragsproblemen. Eerst werd het CLB ingeschakeld, daarna de bijzondere jeugdzorg. Uiteindelijk besliste de jeugdrechter dat we co-ouderschap kregen. Milan volgde intussen buitengewoon onderwijs, maar mocht op zijn 12de starten in de B-stroom (waar leerlingen met specifieke leernoden de kans krijgen om hun achterstand van de lagere school in te halen, red.). Omdat zijn moeder en ik op 70 kilometer van elkaar wonen, wilde hij op internaat gaan.

»Het eerste jaar liep het niet goed, maar we hebben er hard aan gewerkt. Vorig jaar nog zei een leerkracht tegen mij: ‘Meneer, u hoeft zich geen zorgen te maken. Milan komt er wel.’ (Stil) En nu dit.»

HUMO Hoe moet het nu verder?

PETER «In beroep is de school bij haar beslissing gebleven, dus moesten we op zoek naar een nieuwe school. Milan wilde dezelfde richting volgen – mechanica – maar ze bieden die niet overal aan. Toen ik het CLB om hulp vroeg, wisten ze daar niet eens dat hij uitgesloten was. De school had hen niet betrokken bij die beslissing.

»In mei heb ik de consulente van de jeugdrechtbank al laten weten: ‘De uitsluiting dreigt.’ Ook zij viel uit de lucht. Ze zou contact opnemen met de school – waarop het drie maanden stil bleef. Half augustus kreeg ik te horen: ‘Jullie moeten het zelf oplossen.’ Ze eiste wel dat Milan op hetzelfde internaat bleef, en dat hij op 1 september ingeschreven was.

»We hebben op het nippertje nog een school gevonden, maar eigenlijk zijn we totaal in de steek gelaten.»

Caroline Vrijens, kinderrechtencommissaris: ‘Laat leerlingen participeren, ook als ze over de schreef zijn gegaan. En geef hun de kans om hun fouten te herstellen.’ 
 
 
 Sint-Laureins-Berchem 
 Belgium 
 
 26/05/20
 
 pict. by Christophe Licoppe  © Photo News Beeld Photo News
Caroline Vrijens, kinderrechtencommissaris: ‘Laat leerlingen participeren, ook als ze over de schreef zijn gegaan. En geef hun de kans om hun fouten te herstellen.’ Sint-Laureins-Berchem Belgium 26/05/20 pict. by Christophe Licoppe © Photo NewsBeeld Photo News

WURGCONTRACT

‘Elk jaar worden in Vlaanderen zo’n 3.000 leerlingen uitgesloten,’ zegt Caroline Vrijens, de Vlaamse kinderrechtencommissaris. ‘Dat is 0,7 procent van alle leerlingen. De percentages liggen het hoogst in de tweede graad van het secundair onderwijs en in TSO, BSO en het buitengewoon onderwijs.’ Het Kinderrechtencommissariaat krijgt jaarlijks tientallen telefoontjes van ouders en jongeren die in een tuchtprocedure zitten of hun uitsluiting willen aanvechten.

CAROLINE VRIJENS «Scholen treden nog te vaak repressief op. Dan krijgen leerlingen bijvoorbeeld een volgkaart met een aantal puntjes die hun leraren uur na uur moeten evalueren. Soms helpt dat, maar soms – als een leerling pakweg 3 uur van de 100 niet in orde is – zijn die kaarten een opstapje naar een gedragscontract. Dat kunnen heuse wurgcontracten zijn: bij de volgende misstap wordt de tuchtprocedure opgestart. Help je jonge mensen daarmee vooruit? Hoe ervaren zij dat traject? Hebben ze inspraak? Dat zorgperspectief ontbreekt nogal eens. We zien nog te vaak eenrichtingsverkeer naar de exit.»

HUMO Welke aanpak beveelt u aan?

VRIJENS «Wij geloven in nieuwe autoriteit, een begrip dat al een tijdlang opgang maakt. Daarbij voorzien scholen in structuur en heldere regels gecombineerd met zorg en nabijheid. Dat wil niet zeggen dat ze alles moeten tolereren. Ik herinner me een dossier waarin leerlingen van een horecaopleiding als grap met de gasfornuizen hadden gespeeld. Natuurlijk bestraf je dat, het is levensgevaarlijk. Maar gooi je die leerlingen daarom meteen buiten, of dóé je iets met wat er gebeurd is? Je zou hen bijvoorbeeld een project kunnen laten doen rond brandwondenpreventie. Grijp leerkansen aan, met andere woorden. Laat leerlingen participeren, ook als ze over de schreef zijn gegaan. En geef hun de kans om hun fouten te herstellen.»

HUMO Geven scholen te weinig kansen?

VRIJENS «Absoluut. Wij zien elk jaar dossiers waarbij leerlingen naar een nieuwe school gaan en een paar maanden later alweer op straat staan. Daarom pleiten wij voor het principe van warme overdracht. Dan krijgen leerlingen in hun nieuwe school een intakegesprek waarin alle partijen heldere afspraken maken, maar wel vanuit een zorgperspectief: ‘Oké, je bent hier welkom en we beginnen met een schone lei.’

»De ouders moeten natuurlijk mee zijn in het verhaal. Op dat vlak loopt het nogal eens spaak. Dan doen zij bijvoorbeeld een beroep op een psycholoog, dringt die aan op een overleg, maar zegt de school: ‘Nee, we doen het op onze manier.’ Evengoed zijn er ouders die de realiteit niet onder ogen willen zien: ‘Mijn kind is zo niet. De school liegt.’ Dan proberen wij te bemiddelen.»

HUMO Zelfs in het basisonderwijs worden elk jaar honderd kinderen definitief uitgesloten.

VRIJENS «Dat is een onderschatting. In het basisonderwijs beslissen ouders vaak zelf om van school te veranderen en zo een uitsluiting te voorkomen – een nieuwe basisschool vinden is gemakkelijker dan een nieuwe middelbare school.

»Een kleine minderheid van de scholen ontwikkelt daar zelfs een beleid rond, waarbij leerlingen als het ware worden buitengewerkt. Dan bellen ze de ouders bijvoorbeeld op met de boodschap: ‘Jullie kind mag de klas niet meer in.’ We hebben het dan over leerlingen van 8, 9 jaar die in de eetzaal gezet worden. Wettelijk mogen scholen leerlingen maximaal één dag de toegang tot de lessen ontzeggen, voor een langere uitsluiting moeten ze een tuchtprocedure opstarten. Leraren denken zich soms dingen te mogen permitteren die niet kunnen. Dan heb je een sterke directie nodig, die de rechten van alle partijen bewaakt.»

HUMO Opvallend: ook scholen in het buitengewoon onderwijs sturen veel leerlingen weg.

VRIJENS «Door het M-decreet (dat in september 2023 wordt vervangen door het leersteundecreet, red.) stroomden vanaf het schooljaar 2015-2016 meer leerlingen met specifieke behoeften door naar het gewoon onderwijs. Omdat die scholen niet altijd in de nodige extra ondersteuning kunnen voorzien en kampen met een lerarentekort en grote klasgroepen, zie je al jaren opnieuw een toeloop naar het buitengewoon onderwijs. Ook daar kunnen ze het niet meer aan, merken we nu.

»Definitieve uitsluitingen zijn vaak een signaal dat we gezinnen niet tijdig kunnen ondersteunen en dat scholen niet sterk genoeg staan. Eigenlijk illustreren ze wat er misloopt in de samenleving. Er zijn leerlingen die zo’n zware problematiek hebben dat we ons afvragen: kunnen zij wel naar school gaan, of hebben ze een plaats nodig in de kinderpsychiatrie? De geestelijke gezondheidszorg kampt helaas met lange wachtlijsten.»

SCHOOLHOPPERS

Christine Hannes, directeur van de Spectrumschool in Borgerhout en Deurne, wil niet kwijt hoeveel leerlingen ze het voorbije schooljaar definitief heeft uitgesloten. ‘Dat heeft mijn voorganger één keer gedaan, en toen zijn we de hele week in het nieuws geweest.’ Haar school biedt vooral TSO- en BSO-richtingen aan en telt 1.350 leerlingen. Amper een dertigtal is níét kansarm.

CHRISTINE HANNES «Bijna al onze jongeren wonen in een kansarme buurt of in een gezin dat van een vervangingsinkomen leeft. Ze spreken thuis geen Nederlands en hun moeder heeft vaak geen diploma middelbaar onderwijs. We hebben een moeilijk jaar achter de rug, met meer tijdelijke uitsluitingen dan normaal. In de coronacrisis zijn onze leerlingen veel structuur kwijtgeraakt, vaak door hun thuissituatie. Ze zoeken de grenzen niet alleen op, ze gaan er ook óver. Het gaat dan vooral om respectloos gedrag en verbale agressie.»

HUMO Wat doen jullie als een leerling zich misdraagt?

HANNES «Na een ernstig incident bevriezen we de situatie even: we sturen de betrokken leerlingen naar huis tot we met hun ouders hebben kunnen praten. Dat zijn soms moeilijke gesprekken, maar we vinden het belangrijk dat zij op de hoogte zijn van wat hun kinderen hier doen – en dat hun kinderen dat beseffen. We volgen onze leerlingen van nabij op en investeren sowieso veel tijd en energie in de communicatie met hun ouders: niet via Smartschool, maar telefonisch, via WhatsApp of sms.»

Christine Hannes, schooldirecteur: ‘Vorig schooljaar kregen we vijftig leerlingen binnen die elders definitief uitgesloten waren: dan is het evenwicht zoek en zijn onze leerlingen de dupe.’
 Beeld Tine Schoemaker
Christine Hannes, schooldirecteur: ‘Vorig schooljaar kregen we vijftig leerlingen binnen die elders definitief uitgesloten waren: dan is het evenwicht zoek en zijn onze leerlingen de dupe.’Beeld Tine Schoemaker

HUMO Wanneer verspeelt een leerling zijn krediet?

HANNES «Na fysieke agressie trekken we er een streep onder. Een definitieve verwijdering is altijd ook een mislukking voor het schoolteam. Je weet dat het voor die leerling niet beter zal worden, hè. Vaak vloeien op zo’n klassenraad tranen. Meestal is er toch nog die éne leerkracht die het wil blijven proberen, terwijl de anderen aangeven: het gaat gewoon niet meer.

»We hebben het gevoel dat andere scholen en instanties graag hun probleemdossiers naar ons doorschuiven. Vorig schooljaar hebben we vijftig leerlingen binnengekregen die elders definitief uitgesloten waren: dan is het evenwicht zoek en zijn onze leerlingen de dupe.»

HUMO Mogen jullie leerlingen weigeren?

HANNES «Daar maken we op stadsniveau afspraken over. Elke school mag een maximumaantal leerlingen per klas vastleggen, maar dat aantal moet je wel respecteren. En je mag natuurlijk niet kiezen wie je binnenlaat en wie niet. Daarbij komt nog dat de scholen in Antwerpen propvol zitten: leerlingen die uitgesloten zijn, worden vaak onderling uitgewisseld.»

HUMO Melden zich hier ook jongeren met wie jullie geen raad weten?

HANNES «Bij de systematische schoolhoppers, die vóór hun 15de al op zeven scholen hebben gezeten of in één schooljaar drie keer uitgesloten zijn, weet je: dit wordt moeilijk.

»En dan heb je de leerlingen die eigenlijk in het buitengewoon onderwijs thuishoren en toch in de B-stroom starten. Dat mag als je 12 jaar bent, ook al heb je geen getuigschrift van de lagere school. Als je 14 bent, mag je naar 2B – ook al heb je een C-attest. En als je 15 bent, mag je naar het derde jaar van het BSO. We hebben het dan over leerlingen die lezen op niveau AVI 2, dat een leerling normaal bij het begin van het eerste leerjaar heeft. Dat heeft zo’n zware impact op hoe ze functioneren in de klas, dat ze vaak eindigen met een tuchtverhaal. Die jongeren zitten elke dag in de Chinese les: hoezeer hun leraren ook hun best doen, ze snappen er niets van – en raken gefrustreerd.

»Vanaf het derde middelbaar gaan leerlingen niet automatisch meer over naar het volgende jaar. Vanaf dan moeten de leraren van de tweede en de derde graad rechttrekken wat in de lagere school en de eerste graad niet gelukt is. Natuurlijk regent het dan C-attesten en uitsluitingen.»

HUMO Zijn er ook leerlingen die elders uitgesloten zijn en het bij jullie goed doen?

HANNES «Jazeker. De meerderheid, zelfs.

»In maart kregen we een leerling uit het vierde middelbaar over de vloer: hij had goede resultaten, maar was buitengezet omdat hij altijd te laat kwam. Wie dat doet, weet toch dat hij het schooljaar van zo’n jongen in gevaar brengt? Ik belde met de collega-directeur om uitleg te vragen – dat doe ik weleens wanneer ik een verhaal te horen krijg van een leerling die te snel is buitengezet. ‘Waarom is hij niet tot eind juni mogen blijven?’ vroeg ik. ‘Omdat hij ook een keer onbeleefd is geweest.’ (Draait met de ogen) Pubers zijn geprogramméérd om onbeleefd te zijn en grenzen af te tasten, thuis en op school. Daar moet je toch mee kunnen omgaan? Wij zijn toch professionals?»

* Vince, Karen, Peter en Milan zijn om privacyredenen gefingeerde namen.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234