Het Lusail Stadium in aanbouw Beeld AFP
Het Lusail Stadium in aanbouwBeeld AFP

WK Voetbal

Was het toewijzen van het WK aan Qatar een historische vergissing?

Opnieuw zijn er grote twijfels gerezen over de keuze voor Qatar als plek voor het WK in 2022, nadat The Guardian deze week becijferde dat er bij de bouw van voetbalstadions zeker 6500 gastarbeiders om het leven zijn gekomen.

De vraag dringt zich op of het toewijzen van het WK aan Qatar niet een historische vergissing is geweest. In 2010 werden officials van wereldvoetbalbond Fifa al omgekocht om de wereldkampioenschappen van 2018 en 2022 aan Rusland en Qatar toe te wijzen. De grootschalige corruptie werd door de Amerikaanse justitie blootgelegd en leidde tot veroordelingen van Fifa-bonzen.

Erbarmelijke omstandigheden

Het gevolg is alleen dat de sport zit opgescheept met een WK in een vrouwonvriendelijk en homofoob oliestaatje zonder voetbalcultuur en in een klimaat dat te heet is om te voetballen (vandaar dat het zomertoernooi al naar de koelere maanden november/december werd verplaatst). Acht hypermoderne, luchtgekoelde stadions moesten er worden gebouwd, heel dicht bij elkaar. Voor de bouw daarvan, en die van nieuwe wegen en metrolijnen voor het WK, werden goedkope arbeidsmigranten ingevlogen uit straatarme landen in Azië en Afrika.

Jarenlang waren er al berichten over de erbarmelijke omstandigheden waarin zij moeten leven en werken, het niet of te laat uitbetalen van de karige lonen en het kafala-systeem dat van hen een gevangene van hun werkgever maakt. Uit eigen onderzoek kwam de Britse krant The Guardian deze week tot de conclusie dat 6500 arbeidsmigranten uit vijf landen in Qatar al zijn overleden sinds 2010. Dat leidde tot veel ophef. De doodsoorzaak van die mensen moet nog wel worden vastgesteld. Het gaat om een dodencijfer over tien jaar; in totaal wonen er twee miljoen arbeidsmigranten in Qatar.

Van een boycot zijn mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Human Right Watch geen voorstander. Zij menen juist dat sportevenementen in dit soort landen gebruikt moeten worden voor druk op regimes, om zo verbeteringen in gang te zetten. Een massale boycot zou leiden tot isolatie van Qatar en de situatie van de arbeidsmigranten sowieso niet verbeteren.

‘Grote stappen vooruit’

Door de media-aandacht voor alle misstanden en de druk van andere landen vestigde in 2017 de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) zich in Qatar. Die spreekt na drie jaar van ‘grote stappen vooruit’. Als eerste land in de Golfregio voert Qatar nu een minimumloon in. Het aantal arbeidsinspecteurs in Qatar verdubbelde. Arbeiders zijn voortaan vrij om van werkgever te veranderen. Ook lopen er externe onderzoeken naar hittestress tijdens het werk en de doodsoorzaak bij arbeidsmigranten. Mensenrechtenorganisaties wijzen erop dat het tot nu toe om papieren veranderingen gaat. In werkelijkheid blijven de omstandigheden vooral schrijnend.

Het positieve van het naderende WK is dat de wereld op de hoogte is geraakt van de donkere kanten van Qatar. De regel- en wetswijzigingen in Qatar kwamen er omdat het land onder een vergrootglas ligt. Critici betwijfelen echter of de hervormingen worden doorgezet als de finale op 18 december 2022 is gespeeld.

De (inter)nationale politiek hield zich jarenlang redelijk afzijdig van de discussie, alsof politiek en sport gescheiden werelden zijn. In Qatar zijn de laatste jaren al veel evenementen, zoals de WK atletiek en WK judo, gehouden in stadions en hallen die door arbeidsmigranten zijn gebouwd; daar kraaide geen haan naar. Ook de komende jaren staan er grote sportevenementen zoals de WK zwemmen in 2023 gepland. Via sport wil Qatar het imago opvijzelen en een verzetje bieden aan de puissant rijke 300.000 autochtone Qatari. Dat mag miljarden kosten.

Maar of het WK voetbal het land structureel gaat verbeteren, moet blijken. Daarvoor zal de internationale gemeenschap de druk op de ketel moeten houden bij sportfederaties en de Qatarese overheid zodat een besmet WK straks uiteindelijk nog ergens goed voor is geweest.

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234