null Beeld

Wat de Groote Oorlog ons bracht: condooms

Goed nieuws! U hoeft niet naar de Westhoek om de honderdste verjaardag van de Grote Oorlog te herdenken. Thuisblijven kan ook, want uw huis, tuin, keuken en badkamer liggen vol doodgewone gebruiksvoorwerpen die we aan de Eerste Wereldoorlog te danken hebben.


Rubberen condooms

Mijn grootvader had zo zijn eigen idee over hoe de Eerste Wereldoorlog precies gewonnen werd. Geboren in 1915 had hij er weinig levendige herinneringen aan, maar toen hij tussen de twee wereldoorlogen met het geld van een rijke suikertante voor apotheker studeerde in Leuven, maakte hij voor het eerst kennis met de gelige rondjes die, zo beweerde de prof, ‘het verschil hadden gemaakt tussen overwinning en verlies tijdens de laatste uitputtingsslagen in de loopgraven’.

Mijn grootvader zou ze zelf nooit gebruiken. Hij was hondstrouw en seks was iets voor binnen het huwelijk. Toen de Amerikaanse soldaten in 1917 ontscheepten om zich in de oorlog te mengen, kregen zij eenzelfde vermaning mee van hun president. ‘Of er geen condooms in het basispakket moesten zitten?’ had de legerleiding bij de president gepolst. Woodrow Wilson huiverde bij het idee. ‘Een soldaat moet even niet aan seks denken,’ luidde het antwoord. En wie zich echt niet kon inhouden, moest zich na de daad maar eens flink rectaal wassen met ontsmettende zeep. Die zat wel in het noodrantsoen.

De soldaten hadden er geen idee van welke waanzin hun aan de overkant van de oceaan te wachten stond. De loopgraven waren een hel van modder, rondvliegende kogels, ratten, luizen en onbegraven lijken. En achter het front lag Parijs, destijds het grootste bordeel op aarde. Van onthouding kwam dus maar weinig in huis. Van hygiëne nog minder, trouwens. Het resultaat: ziekenboegen vol mannen met geslachtsziekten, syfilis op kop. Per dag vroegen zo’n 18.000 Amerikaanse soldaten ziekteverlof aan, omdat ze geveld waren door syfilis. Eén vierde van alle mannen bleek besmet. Niet zozeer het hevige geschut, maar wel de wild om zich heen schietende jonge Amerikanen en hun seksuele aandoeningen dreigden de oorlog te beslissen.

En dus koos de legerleiding voor de Europese aanpak: condooms werden deel van de basisuitrusting van soldaten. De Amerikaanse productie schoot de hoogte in, terwijl de Duitse taande. Er werden miljoenen condooms uitgedeeld. Het ziekteverzuim daalde en de soldaten stortten zich weer in het strijdgewoel. Dat niet alleen condooms, maar ook amfetamines in het basispakket werden opgenomen, hielp daarbij. Wilson liet het allemaal oogluikend toe, al onderstreepte hij in ongeveer iedere toespraak het belang van een hoogstaande moraliteit.

Ook de Vlaamse frontsoldaten kregen zedenpreken over zich heen. Legerarts Frans Daels, één van de oervaders van het flamingantisme en de latere grote roerganger van de IJzerbedevaarten, schreef driftig pamfletten waarin hij fulmineerde tegen prostitutie, lichaamsontering en zielsverbastering. Maar hij kon niet verhinderen dat de pragmatici de bovenhand haalden. Met het einde van de oorlog kwam de seksuele voorlichting: onder druk van de realiteit hief de Amerikaanse Senaat het verbod op condoomgebruik uit 1870 op.

En zo kwam het dat in een lade onder de toonbank in de apotheek van mijn grootvader blikken doosjes belandden. Mensen – vooral mannen – vroegen er fluisterend naar en mijn grootvader verkocht ze enkel op doktersvoorschrift.

Meer doodgewone gebruiksvoorwerpen die we aan de eerste wereldoorlog te danken hebben? Check de Humo van deze week.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234