Wat Donald Trump en Bart De Wever van sekstherapeute Dr. Ruth kunnen leren

De Amerikaanse sekstherapeute Dr. Ruth (90) ontsnapte als kind aan de Holocaust. Haar verhaal illustreert waarom we vluchtelingen moeten opnemen en niet wegjagen. Schrijver en journalist George Packer zat naast haar en luisterde.

'Wat Donald Trump en Bart De Wever van sekstherapeute Dr. Ruth kunnen leren'

José (5), een jongetje uit Honduras, werd vorige maand door immigratiebeambten gescheiden van zijn vader, nadat ze samen bij El Paso de grens tussen Mexico en de VS waren overgestoken. De vader werd afgevoerd naar een detentiekamp. José werd op het vliegtuig naar Michigan gezet en ondergebracht in een gezin van vriendelijke onbekenden. ’s Nachts in zijn slaapkamer klampt hij zich vast aan de tekeningen die hij heeft gemaakt van zijn moeder en broertjes en zusjes in Honduras, tussen het bendegeweld, en van zijn vader in een Amerikaanse gevangenis. En hij blijft maar vragen: ‘Wanneer zie ik mijn papa weer?’

Die kwelling voor José – het gevolg van het inmiddels na luid protest bijgestelde immigratiebeleid van de regering-Trump, waarin kinderen van hun ouders worden gescheiden als ze zonder papieren de VS binnenkomen – deed me denken aan een gesprek dat ik een paar jaar geleden hoorde tussen Henry Kissinger en Ruth K. Westheimer. We waren te gast op een diner in New York voor de Duitse bondskanselier Angela Merkel, van wie ik een portret had geschreven. Er zaten Amerikaanse en Duitse figuren uit de buitenlandse politiek aan tafel en ik kon me indenken waarom Kissinger erbij was, maar Dr. Ruth? Dat was me een raadsel – haar kende ik alleen als die kleine sekstherapeute van de tv.

Dat was in het najaar van 2015, op het hoogtepunt van de Europese vluchtelingencrisis. Duitsland had aangekondigd dat het een miljoen vluchtelingen zou toelaten, van wie het merendeel de burgeroorlog in Syrië was ontvlucht. Dat besluit was Merkel op zware kritiek komen te staan, ook van Henry Kissinger (95), zelf een Joodse vluchteling uit nazi-Duitsland. Hij kon de neiging om één mens te redden natuurlijk bewonderen, zei hij, maar een miljoen? Dat zou de Duitse beschaving veranderen. Net alsof de Romeinen de barbaren binnen hadden gelaten, zei Kissinger. Merkel luisterde aandachtig als altijd, en had als enige weerwoord: ‘Welke keuze hebben we?’


Kindertransport

Toen Kissinger was uitgesproken, richtte Merkel zich tot Dr. Ruth, die links van haar zat. Of zij daar nog iets aan toe te voegen had? Dr. Ruth is vijf jaar jonger dan Kissinger en zo klein dat ze niet met haar voeten bij de vloer kan. Ze had er inderdaad iets aan toe te voegen. Ze nam zacht, bijna verontschuldigend het woord, alsof ze zich niet te veel gezag wilde aanmeten bij een onderwerp dat niets met het orgasme te maken had.

Ze vertelde ons over de Conferentie van Evian, in juli 1938 aan het meer van Genève, waar 32 landen uit de hele wereld bijeenkwamen om de benarde toestand van de Duitse Joden te bespreken. Uiteindelijk was maar één land, de Dominicaanse Republiek, bereid een aanzienlijk aantal Joodse vluchtelingen op te nemen. Alle andere, waaronder de Verenigde Staten, hadden uitvluchten.

Vier maanden na de mislukking van Evian, in november, volgde de Kristallnacht. In die tijd was Karola Ruth Siegel een Joods meisje van 10 dat met haar ouders in Frankfurt woonde. De nazi’s kwamen haar vader, een vertegenwoordiger, thuis in hun appartement arresteren. Terwijl ze hem meevoerden naar een vrachtwagen, keerde hij zich om en hij keek naar Ruth, die voor het raam stond. Ze zwaaide en hij zwaaide terug. Toen lachte hij, zodat ze niet zou huilen. Ze heeft hem nooit meer teruggezien.

Twee maanden later, in januari 1939, zette Ruths moeder haar met andere Duits-Joodse kinderen op de trein naar Zwitserland. Haar moeder had haar op het perron omhelsd, vertelde Dr. Ruth aan Merkel en de rest van ons, en om te voorkomen dat ze zou gaan huilen, zong ze tijdens de treinreis liedjes die haar terugvoerden naar de gelukkige tijd dat hun gezin nog bij elkaar was. Dr. Ruth overleefde de oorlog en de Holocaust in Zwitserland. Haar ouders kwamen om in de nazivernietigingskampen.

‘De Conferentie van Evian bood ons geen hulp,’ zei Dr. Ruth. ‘Zonder dat kindertransport was ik hier nu niet geweest. Ik hoop dat dit gesprek over de Syrische vluchtelingen meer oplevert dan Evian.’ Daarbij keek ze naar Kissinger.

Nu begreep ik waarom Merkel haar bij dat diner had willen hebben. In haar stem klonk geen spoor van verwijt – ze had het verhaal al die tijd verteld op dezelfde, half verontschuldigende toon. Maar niemand, en zeker niet Kissinger, had haar verkeerd kunnen begrijpen: u en ik waren hetzelfde, en ook hetzelfde als de Syriërs.


Wreedheid

De hele tafel zweeg. Daarna ging het gesprek verder over de Amerikaanse politiek. Een paar maanden later zouden er voorverkiezingen voor het presidentschap zijn en ook al was Donald Trump een mediasensatie, hij was geen kanshebber. Merkel wilde weten of hij kon winnen. De Amerikaanse deskundigen aan tafel waren eensgezind: Trump was kansloos, de Republikeinse Partij zou zich achter een gevestigde kandidaat scharen – Jeb Bush, Ted Cruz misschien. Met hun jarenlange ervaring in de binnen- en buitenlandse politiek zagen de deskundigen niet aankomen dat de regering van president Trump een paar jaar later duizenden gevluchte kinderen van hun ouders zou scheiden. Niet om hen te redden, maar om zo’n schaamteloze wreedheid tentoon te spreiden dat andere ouders niet langer de grens zouden oversteken.

Dr. Ruth zei de rest van de avond niets meer. Ze had ons verteld wat ze wilde laten horen.

© The New Yorker / Vertaling: Rien Verhoef

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234