Wat maakt de Belg gelukkig? 'Eenzaamheid nekt onze levensvreugde'

Goed en slecht nieuws voor het geluk van de Belg: bijna 60 procent ervan is maakbaar, maar op het domein dat het sterkst verband houdt met onze levenstevredenheid - goede sociale relaties - scoren we net heel benard. Dat blijkt uit het Nationaal Geluksonderzoek.

Een 6,55 op 10 voor levenstevredenheid, zo luidt het ietwat magere geluksrapport van de Belg. De afgelopen twee jaar onderzocht de UGent, onder leiding van gezondheidseconoom Lieven Annemans en op vraag van levensverzekeraar NN, de vraag: wat maakt de Belg gelukkig? 3.770 Belgen werden daarvoor bevraagd.

Uit de slotsom - omgedoopt tot 'taartdiagram van het zuiver Belgisch geluk' - komen de vier belangrijkste hefbomen voor ons geluk naar voren: sociale relaties (8,9 procent), gezondheid (7,5 procent) en de financiële situatie of de relatie met een partner (beiden 6,5 procent). 'Onze levenstevredenheid is dus heel erg maakbaar', concludeert Annemans uit het feit dat alle bestudeerde domeinen bijna 60 procent van onze levenstevredenheid beslaan. Onze genetische aanleg speelt bijvoorbeeld ook een rol waar we (nog) geen vat op hebben.

De resultaten werden woensdag voorgesteld op de internationale dag van het geluk. Die 6,55 op 10 valt opmerkelijk lager uit dan wat andere nationale of internationale rapporten aangaven, zoals het gelijktijdig verschenen Global Happiness Report. Daar schommelt België al jaren rond de 7 op 10. Anonieme bevragingen kunnen nu eenmaal tot eerlijkere antwoorden leiden, is een mogelijke verklaring volgens de onderzoekers.

Toch is de opvallendste conclusie: net op de belangrijkste hefboom voor geluk, sociale relaties, knelt het schoentje het hardst. Voor het sociale welzijn in de privésituatie buist een derde van de Belgen, bij de jonge Belgen (20 tot 34 jaar) is dat zelfs 44 procent. Het gaat dan over gevoelens als eenzaamheid, zichzelf niet kunnen zijn, stress ondervinden of gebukt gaan onder te hoge verwachtingen.

Laat die eenzaamheid bij jonge mensen net een thema zijn dat bij het Radio 1-praatprogramma 'Bij Debecker' op dinsdag een storm aan getuigenissen losmaakte. De mailbox van VRT-journalist Xavier Taveirne, die aan een Canvas-reeks rond eenzaamheid werkt en tijdens de uitzending een oproep plaatste om verhalen door te mailen, puilde uit met 120 mails - een karrenvracht gezien het taboe. 'Allemaal oprechte en lange epistels waar ik bij momenten heel stil van werd', zegt Taveirne.

Onvermijdelijk wordt naar sociale media gewezen. We hebben de buurt als hoeksteen van de maatschappij al lang ingewisseld voor ons schermpje, maar brengt dat ons nu dichter of verder van elkaar? 'We moeten technologie omarmen, maar ook niet vergeten om elkaar af en toe te omarme'", ziet Annemans dat de maatschappij snakt naar meer fysieke, sociale interactie. 'WhatsApp-groepjes zijn geweldig, maar we moeten zorgen dat gesprekken niet in die digitale ruimtes opgesloten blijven.'

Uit het onderzoek blijkt overigens dat sociale media niet per se ons geluk naar beneden trekken. Wat onze digitale verslaving vooral doet, is ons weghouden van de zaken die ons geluk wél duidelijk bevorderen: face-to-facecontacten, natuur, beweging.

'We moeten van kindsbeen af werken aan betere sociale relaties', verwoordt Annemans een van de tien adviezen die na het onderzoek werden geformuleerd. School kan daar volgens de geluksprofessor een belangrijke rol in spelen. 'Ze heeft de unieke kans om alle kinderen te bereiken en hen te leren om vriendelijk en met respect met anderen om te gaan.' Ook trainingen rond stressbestendigheid, zoals meditatie, zouden via de scholen kunnen verlopen. Financiële geletterdheid moet volgens Annemans dan weer verder gaan dan een notie van btw en rente. 'Een betere boodschap is: hoe besteed ik mijn geld op de juiste manier?'


'Haal mensen uit armoede'

Om geld te besteden, moet je het natuurlijk wel hebben. Laat dat dan ook de nummer één aanbeveling zijn van Annemans voor het beleid: haal mensen uit de armoede. Heel veel geld maakt namelijk niet gelukkiger, minder geld maakt wel ongelukkig. Wie onder de armoedegrens leeft, zo'n één op de zes Belgen, heeft nagenoeg geen kans op levenstevredenheid. Armoede slaat nu eenmaal haar tentakels uit naar andere geluksdomeinen.

'Daar ligt dus een hele belangrijke verantwoordelijkheid voor het beleid om de basistoegang tot geluk aan te pakken', zegt Annemans, die nog twee andere beleidsuitdagingen ziet: een lagere drempel voor de gezondheidszorg en meer aandacht voor het lokale, sociale weefsel. In gemeenten zoals Kuurne is er bijvoorbeeld al een schepen van Geluk die dat laatste probeert te verstevigen.

Moet er dan een minister van Geluk komen? 'Ach, dat is eerder een mooie metafoor. Ik hoop vooral dat onze levenstevredenheid zwart op wit in een regeerakkoord wordt opgenomen. We weten dat geluk een positieve spiraal is, die leidt tot een langer en gezond leven, maar evengoed tot lagere criminaliteitscijfers', duidt Annemans het belang. Vicepremier en minister van Werk en Economie Kris Peeters (CD&V) wil die boodschap alvast ter harte nemen, door 'de focus van welvaart naar welzijn en werkbaar werk' te verleggen.

'Wat me het meest pleziert is dat een concept als levenstevredenheid steeds meer au sérieux wordt genomen', zegt Annemans.

© De Morgen

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234