'Jarenlang heeft er een zwart beest in me gewoond dat me langzaam uitholde. Het leven raakte me
niet meer' Beeld Johan Jacobs
'Jarenlang heeft er een zwart beest in me gewoond dat me langzaam uitholde. Het leven raakte meniet meer'Beeld Johan Jacobs

Van relatiecrisis naar pandemie:Tine Reymer & Peter Van Den Begin

‘We hebben echt op het punt gestaan om uit elkaar te gaan. Maar zie ons nu: we zijn weer verliefd’

Er moet Peter Van den Begin (56) en Tine Reymer (46) wat van het hart: ze zijn verontwaardigd en boos over de manier waarop de pandemie wordt aangepakt. Maar er heerst ook vreugde in het huis, de speelse blijdschap van twee geliefden die elkaar teruggevonden hebben. Na een diep in het vel klauwende burn-out van Reymer en een bijtende relatiecrisis zwemmen ze eindelijk weer in helder water. ‘Wat goed, verdomme, wat ontzettend góéd dat we ’t samen gered hebben.’

Vanaf 15 februari zijn ze samen te zien in ‘Fair Trade’, een nieuwe misdaadserie op VTM. Van den Begin speelt Patrick Paternoster, een Antwerpse crimineel die handelt in cocaïne, hufterigheid en krokante oneliners – het is vast niet verboden om aan Ray Van Mechelen uit ‘Matroesjka’s’ te denken.

PETER VAN DEN BEGIN «Dat was inderdaad mijn eerste bedenking: zou het personage niet te véél lijken op de Ray? Maar Marc Punt (scenarist en regisseur van ‘Fair Trade’, red.) maakte meteen een pertinent, euh, punt: ‘Ge zijt nu wel vijftien jaar ouder, Peter.’ En dat klopt, natuurlijk: ik kan zo’n rol nu heel anders inkleuren.»

TINE REYMER «Je bent ook gewoon heel goed in het spelen van dat type personage – vuil, ruig, politiek incorrect.»

HUMO In de reeks speel jij de advocate van Peters personage, Tine.

REYMER «We hadden al weleens in dezelfde productie gespeeld, maar dit was de eerste keer dat we samen scènes hadden. Dat was heel spannend, ja. De dag voor de opnames besloten we om het allemaal toch maar eens te repeteren thuis. Dat was bepaald geen succes: we barstten voortdurend in lachen uit. Maar de volgende dag stonden we op de set, en dat zorgde als vanzelf voor het nodige sérieux.»

VAN DEN BEGIN «Ik vond het zelfs gezellig. Moeten we nog eens doen!»

HUMO In interviews heb je al eerder gezegd dat je in de eerste plaats een muzikante bent, Tine.

REYMER «Ik acteer graag, maar het voelt niet als mijn grote bestaansreden. Muziek wél. Het is mijn passie, datgene waar ik altijd naar terugkeer. Omdat het me optilt.»

HUMO Maar net zo goed heeft die muziek je in 2019 naar een stevige crash geduwd.

REYMER «Het was één van de factoren, ja. Heel dat jaar is een opbouw geweest naar erg donkere tijden. Tijdens de opnames van ‘Fair Trade’ was ik ook ‘Rebel Heart’, mijn recentste plaat, aan het afwerken. Dat deed ik op de enige manier die ik ken: vol vuur, en met een koppige vastbeslotenheid. Ik begon almaar slechter te slapen en kreeg allerlei lichamelijke kwalen. Maar ik bleef wel als een bezetene werken: die plaat moest en zou klaar zijn op het voorziene moment.

»Er volgden andere tegenslagen: de eerste single werd niet opgepikt door de radiostations, ik moest geopereerd worden omdat ik een schimmelinfectie had in mijn sinussen en ik ging nóg slechter slapen.»

VAN DEN BEGIN «Ondertussen was ik druk aan het werk. Ik stond in ‘Angels in America’, een productie voor Toneelhuis. Dat was een heel groot project: twee stukken, vijf uur theater, tien weken dag en nacht repeteren.»

REYMER «Daardoor laadde ik het volle gewicht op mij. Jij verdween thuis van het toneel en ik probeerde alles te combineren: gezin, huishouden, plaat afwerken, mezelf rechthouden. En om hulp vroeg ik nauwelijks, want in mij zeurde voortdurend een agressief perfectionisme, en een hang naar controle.

»Maar het lukte: ik kreeg de plaat tijdig klaar...»

VAN DEN BEGIN (onderbreekt) «De beste die je ooit hebt gemaakt, trouwens.»

REYMER «...en ik zou ze officieel voorstellen in De Roma in Borgerhout.»

VAN DEN BEGIN «Maar op die dag ontplofte de boel tussen ons.»

REYMER «Net twee van die ketsballen die keihard tegen elkaar knallen, en vervolgens elk een totaal andere richting uitschieten. Een gigantische ruzie was het, eentje die… Die iets heel definitiefs in zich leek te dragen. Toch heb ik die avond zoals voorzien mijn concert gespeeld. En een kleine maand later speelde ik de tweede show, in de Club van de AB in Brussel. Dat was voor mij al die tijd de kilometerpaal die ik moest halen: dáár moest ik geraken, tot dat concert moest ik blijven rechtstaan.»

VAN DEN BEGIN «Maar het bleef van kwaad naar erger gaan. Je sliep nog maximaal drie uur per nacht en je zat vaak als een hoopje ellende bij onze toenmalige huisarts.»

REYMER «Ik nam ondertussen ook medicatie, maar de slaappillen hielpen nauwelijks en de Xanax evenmin. Ik zat dag en nacht in stressmodus, met schokkerige adrenalineopstoten die voor paniek en ontreddering zorgden. Mijn lichaam was een elastiek die de hele tijd aangespannen wilde blijven. En in die toestand, als een drenkeling die nog een laatste keer tegen de golven opbeukt, speelde ik het beste optreden van mijn leven. Ik gaf álles wat er nog in me zat, en het publiek omhelsde me die avond.

»Twee dagen na het concert ben ik helemaal ingestort. Ik werd ’s nachts wakker met een massieve paniekaanval. Ik zat rechtop in bed, huilend, doodsbang, en er oprecht van overtuigd dat het fout zou aflopen.»

VAN DEN BEGIN «Ik was op dat moment in Nieuwpoort, voor een test voor een film die zich op een vissersboot afspeelt. In de vroege ochtend belde je me: dat je dringend naar de spoedafdeling van het ziekenhuis moest, en dat ik meteen moest komen. Ik voelde instinctief: nú moet ik er zijn.»

REYMER «Daar ben ik je nog altijd zó dankbaar voor. Nu, het was de bedoeling dat ik op de spoedafdeling minstens een dag in observatie zou blijven. Daar had de huisarts om gevraagd, maar ter plaatse vonden ze dat niet nodig. Ik vond het ook moeilijk om mijn hele verhaal te vertellen in de haastige drukte van zo’n afdeling. Uiteindelijk werd ik wel onderzocht door een endocrinoloog, omdat er een vermoeden was dat mijn hormoonhuishouding volkomen verstoord was. Dat klopte ook: ik had amper nog melatonine, amper nog serotonine, amper nog progesteron. De stress had alles in mijn lichaam weggeveegd. Toch moest ik dus niet in observatie: er werd me Trazolan voorgeschreven, een antidepressivum.

»De malaise werd alleen maar groter: het leven ontglipte me volledig. En net voor Nieuwjaar besefte ik in een helder moment dat er iets radicaal moest veranderen, omdat ik anders opgenomen zou moeten worden. Een vriendin die eerder ook zwaar tegen de grond was gesmakt, suggereerde me haar huisarts – die had veel goeds voor haar betekend.»

VAN DEN BEGIN «Toen we daar voor het eerst op consultatie gingen, zat je midden in zo’n gigantische paniekaanval.»

REYMER «Ja: roepen, tieren, huilen en opnieuw die overweldigende angst. Maar die nieuwe huisarts betekende wel onze redding: de medicatie werd rustig afgebouwd en vervangen door opbouwende supplementen die mijn lichaam broodnodig had. Mijn lijf gaf zich toen eindelijk over. Ik kon niets meer: niet meer naar een scherm kijken, niet meer lezen, niet meer schrijven, niet meer autorijden. Er was núl reserve over – alles was op. En mijn dokter bevestigde mijn vermoeden: dat het om een zware burn-out ging. Mijn lichaam had het nulpunt bereikt. Eindelijk, want dat was meteen ook het beginpunt van het herstel. Fysiek was ik helemaal stuk, helemaal op, maar op mentaal vlak kon ik aan de weg omhoog beginnen. In de jaren ervoor had er een soort van zwart beest in me gewoond dat me langzaam uitholde. Het leven op zich raakte me niet meer: ik was op van de stress, maar voelde me tegelijkertijd leeg en hol. Maar zodra ik met die antidepressiva opgehouden was én terug naar mijn lijf ging luisteren, hervond ik – weliswaar heel traag, met veel vallen en opstaan – mijn vitaliteit.»

HUMO Het is een delicaat onderwerp, want antidepressiva hélpen veel mensen.

REYMER «Ik hoed me voor algemene, definitieve uitspraken – dat is niet aan mij. Maar ik sta er toch van versteld hoe gigantisch veel slaapmiddelen, angstremmers en antidepressiva er worden voorgeschreven. En vooral: hoe achteloos. ‘Hier, neem dit maar.’ En vervolgens las ik zelf in de bijsluiter dat één van de mogelijke bijwerkingen suïcidale gedachten en slapeloosheid zijn. Ik vond dat onthutsend. Mijn persoonlijke ervaring leert me dat zulke middelen een pleister op de wonde zijn, maar de oorzaken niet wegnemen. Integendeel: ik ben er echt van overtuigd dat ze meestal meer schade berokkenen dan goed doen, zeker bij wie een fijngevoelig systeem heeft. Ik hoor van veel mensen die antidepressiva nemen dat ze er eerder een slome, afgetopte versie van zichzelf door worden. Word je daar dan gelukkiger van?»

VAN DEN BEGIN «We hebben veel te danken aan onze nieuwe huisarts. Ze is klassiek geschoold, maar kijkt ook verder dan de reguliere geneeskunde.»

HUMO Nog zo’n delicaat onderwerp. De alternatieve geneeskunde wordt grotendeels verworpen, want: wetenschappelijk niet onderbouwd, en mogelijk zelfs gevaarlijk.

REYMER «Kijk, ik verbruik liever geen energie meer om mensen te overtuigen, maar complementaire geneeskunde is overduidelijk onze redding geweest. Onze nieuwe huisarts is iemand die zonder oogkleppen kijkt, en op zoek wil gaan naar oorzaken in plaats van alleen maar aan symptoombestrijding te doen. Net als in de Chinese geneeskunde, trouwens. Vóór m’n crash werden we jarenlang behandeld door een fantastische acupuncturist. We kwamen zelden bij onze toenmalige huisarts. Helaas ging die acupuncturist met pensioen in het midden van mijn crisis en moest ik in allerijl weer m’n toevlucht nemen tot de reguliere geneeskunde – en dus tot de pillen die me gegeven werden.»

Peter Van Den Begin: ‘Natuurlijk had ik al gelezen over burn-out, maar pas toen het zo hard en zo dichtbij insloeg, leerde ik de heftigheid ervan écht kennen. Ik heb vaak gedacht: wat gebeurt hier toch? Hoe zijn we hier beland?’ Beeld Johan Jacobs
Peter Van Den Begin: ‘Natuurlijk had ik al gelezen over burn-out, maar pas toen het zo hard en zo dichtbij insloeg, leerde ik de heftigheid ervan écht kennen. Ik heb vaak gedacht: wat gebeurt hier toch? Hoe zijn we hier beland?’Beeld Johan Jacobs

ZWIJGENDE MUMMIE

HUMO Hoe hebben Thelma en Charlie, jullie dochters van 12 en 15, die nare periode beleefd?

REYMER «Ze voelden al lang iets sluimeren, natuurlijk: de harmonie in ons gezin was weg.»

VAN DEN BEGIN «En toen het dan helemaal misging, had dat natuurlijk grote gevolgen.»

REYMER «Ik kon aanvankelijk weinig meer dan in bed liggen met een koptelefoon op – om me af te schermen van omgevingslawaai. Ik kon niets van geluid verdragen. Dat brengt wat teweeg in een gezin.»

VAN DEN BEGIN «Gelukkig voelden Thelma en Charlie vrij snel aan dat het weer goed zou komen met hun moeder.»

REYMER (knikt) «Ze hebben op een fantastische manier mee gezorgd voor mij. Maar dat is heftig, hè: een moeder wil voor haar kinderen zorgen – niet andersom. Daar voelde ik me dan ook schuldig over, maar uiteindelijk gaf ik me toch over: om je omgeving te redden, moet je eerst jezelf redden, en hulp aanvaarden.

»Thelma en Charlie blijven er eigenlijk best rustig onder. Soms vraag ik me af of we iets over het hoofd zien. Of er onder het oppervlak misschien toch iets schrijnt? Maar er heerst hier een open praatcultuur: ik kan me niet voorstellen dat er iets fundamenteels verborgen zou blijven.»

VAN DEN BEGIN «Tijdens de eerste lockdown hebben we ook het plan opgevat om er samen iets over te maken. Een film of een voorstelling, met ons vieren.»

REYMER «We hebben daar al een paar keer over gebrainstormd, samen met de meisjes.»

HUMO Hoe voelde jij je, Peter, toen Tine zo ziek was?

VAN DEN BEGIN «Machteloos, natuurlijk. Want zelf ken ik de melancholie, maar niet de ultieme donkerte. En natuurlijk had ik al gelezen over burn-out, maar pas toen het zo hard en zo dichtbij insloeg, leerde ik de heftigheid ervan écht kennen. Ik heb vaak gedacht: wat gebeurt hier toch? Hoe zijn we hier beland?»

REYMER «Maar je zette je schouders er wel onder. Dat was zo waardevol: toen ik een zwijgende mummie was die in bed lag, stond jij recht voor het gezin.

»In 2019 was alles wat er al jaren behoorlijk misging in onze relatie in een trechter terechtgekomen. We leefden op twee sporen die zich steeds verder van elkaar verwijderden. Maar in 2020, toen mijn leven helemaal tot stilstand gekomen was, groeiden we – net dankzij die crash – langzaam weer naar elkaar toe.»

VAN DEN BEGIN «Ik begon in te zien dat ik je uit het oog verloren was. Mijn beroep is mijn passie: ik doe dat zó graag, acteren, en ik haal er mijn vitamines uit – plezier, opwinding, intensiteit, erkenning. Ik zei gretig ja op mooie projecten, ik hield van mijn volle agenda. Een film draaien in het buitenland? Natuurlijk! Die film vervolgens achterna reizen naar allerlei buitenlandse festivals? M’n koffer stond klaar! Met terugwerkende kracht zie ik nu dat dat een grote belasting op ons gezin legde, maar op het moment zelf geloofde ik oprecht dat het er allemaal nog wel net bij kon. Het zou wel lukken. Maar het lukte natuurlijk niet.»

HUMO Voor Tine was het altijd weer knokken om een plaat te kunnen maken, en om daar vervolgens wat aandacht mee te scoren. Bij jou kwamen de erkenning en de appreciatie wel in bulk.

VAN DEN BEGIN «Da’s juist. Mijn werk zorgde voor zingeving, en ik werd er erg voor geapprecieerd. Als ik in ‘Risjaar Drei’ speelde, een prachtige Shakespeare-adaptatie, leefde ik in een roes. Die energie, elke dag weer! En natuurlijk zag ik dat mijn vrouw evenveel talent en passie heeft, maar niet die respons en voldoening kreeg. ‘Dat komt wel,’ zei ik dan – veel verder kwam ik niet. (Tot Reymer) Won ik een prijs op een filmfestival en stelde jij vervolgens voor om het beeldje in de vuilnisbak te gooien omdat het spuuglelijk was, dan begreep ik dat niet. Hoe mottig ook, het verbeeldde wel een beloning voor mijn werk. Het heeft me tijd gekost om in te zien dat zo’n beeldje ook het onevenwicht in ons leven illustreerde. En zo verloren we elkaar.»

REYMER «Een deel van de verantwoordelijkheid lag natuurlijk ook bij mezelf. Grenzen aangeven, jouw hulp vragen of echt tijd opeisen: dat deed ik gewoonweg niet. De afgelopen jaren was ik alleen maar aan het zagen en klagen. Tegen mijn vriendinnen over jou, tegen jou over hoe het allemaal te veel werd. De frustratie werd zo overheersend: ik was alle leutigheid kwijt.»

VAN DEN BEGIN «De lucht in huis was zwaar geworden. Kreeg ik nieuwe projecten voorgesteld, dan durfde ik dat haast niet meer te vertellen. Ondertussen pakken we dat helemaal anders aan. We benoemen de dingen die ons bezighouden, we praten over wat ons frustreert.»

REYMER «En we staan niet langer vol onbegrip naar elkaars demonen te kijken. (Denkt na) We hebben echt op het punt gestaan om uit elkaar te gaan. Maar ondanks alle conflicten voelden we aan dat er nog iets was tussen ons. Dat er nog ergens een kans op redding lag, als we ze maar wilden vinden. En zie ons nu: zo donker het ooit was, zo licht is het nu. We lachen weer om elkaar. Ik had nooit gedacht dat dat nog kon, maar: we zijn opnieuw verliefd geworden op elkaar.»

VAN DEN BEGIN «Er schijnt weer mooi licht over ons. Ik zie je opnieuw zoals ik je vroeger zag: als de charmante rebel die je bent, als een vrouw die gul is met toewijding en humor.»

REYMER «Ik ben je gevoeligheid weer gaan appreciëren, en je bereidheid om naar jezelf te kijken. De kracht die je in jezelf bovenhaalde toen ik crashte, was ook heel erg sexy (lacht).

»Ik ben niet iemand die zegt dat alles liefde is. Nee: er is veel lelijkheid, veel zwaarte, veel verwoesting. Maar ik heb nu wel ontdekt hoe verdomd krachtig liefde kan zijn. Ik kan oprecht zeggen dat ik vorig jaar de toekomst heel somber tegemoet zag, maar dat ik nu heel blij ben dat we in een omhelzing leven die inniger dan ooit is. We zien onszelf later als twee oude peekes terugkijken op die episode, en denken: wij moeten toch een stel straffe beschermengelen gehad hebben, want wat goed, verdomme, wat ontzettend góéd dat we ’t samen gered hebben.»

Tine Reymer: ‘Of wij twijfelen om ons te laten vaccineren? Absoluut niet: wij willen geen vaccin, zolang onze vrije keuze ons dat toelaat én zolang er geen kennis is over de langetermijn- effecten.’ Beeld Johan Jacobs
Tine Reymer: ‘Of wij twijfelen om ons te laten vaccineren? Absoluut niet: wij willen geen vaccin, zolang onze vrije keuze ons dat toelaat én zolang er geen kennis is over de langetermijn- effecten.’Beeld Johan Jacobs

DE TOL VAN HET VIRUS

HUMO Betekende die burn-out dat de coronacrisis jullie leven minder infiltreerde? Of net meer?

VAN DEN BEGIN «Toen het land in lockdown ging, leek het alsof iedereen ging leven zoals wij het al een maand of vier deden.»

REYMER «Twee dagen voor de lockdown was ik voor het eerst weer buiten geweest – toen waren we samen een koffie gaan drinken.»

VAN DEN BEGIN «Toen de samenleving zo ongeveer op slot ging, dachten we: welkom bij de club! (lacht) Door corona liep mijn agenda ook leeg en kon ik me concentreren op het herstel van Tine – en van onze relatie.»

REYMER «Ik ben blij dat de periode van de grote paniekaanvallen toen al grotendeels achter de rug was. Dat zorgde ervoor dat ik me niet bang liet maken door het virus.»

VAN DEN BEGIN «Onze huisarts speelde daar ook een belangrijke rol in. Zij heeft ons van in het begin gezegd om de paniek ons huis niet binnen te laten.»

REYMER «Ik heb ervaren hoe verwoestend angst kan zijn. Hoe mijn paniekaanvallen mijn hele systeem lamlegden. En dat is precies wat deze crisis nu met de samenleving doet: iedereen bang maken.»

HUMO Maar wacht even: het is toch perfect logisch – meer zelfs: gezond – om angst te voelen voor een virus dat zich exponentieel verspreidt en potentieel zeer dodelijk is?

VAN DEN BEGIN «Een zekere mate van angst is natuurlijk menselijk en normaal, maar de overheid zou moeten inzien dat de angst waarmee ze haar bevolking nu al een jaar opzadelt ook desastreuze gevolgen voor de volksgezondheid zal hebben. Stress en angst zijn sowieso schadelijk voor je immuniteit, daar zijn intussen al genoeg wetenschappelijke studies over verschenen. Gaandeweg ben ik me ook heel oncomfortabel gaan voelen bij de totale afwezigheid van nuance. Al bijna een jaar lang wordt ons maar één boodschap gegeven, iedereen moet mee in het dominante verhaal. Ik vind het problematisch dat onze volledige samenleving nu doordrenkt is van angst – angst voor een virus, angst voor een economische malaise, angst voor de manier waarop onze maatschappij er in de toekomst zal uitzien, angst voor de ander.»

REYMER «Moeten we die maatschappelijke tol echt betalen voor een virus dat nog geen procent van de bevolking ernstig ziek maakt? Die vraag zou je je kunnen stellen.»

HUMO Van de totale bevolking. Maar van de mensen bij wie een besmetting is vastgesteld, belandt in België zo’n 7 procent in het ziekenhuis. Net daarom dat het zo belangrijk is dat we via maatregelen proberen om de verspreiding te beperken, toch?

REYMER «Ik kijk toch graag kritisch naar die cijfers. 7 procent belandt in het ziekenhuis, zeg jij, maar dat cijfer is totaal niet te achterhalen, aangezien de overgrote meerderheid van besmette personen géén symptomen vertoont. In de eerste golf werd ook elk sterfgeval gelinkt aan corona. Waaraan stierven wij vroeger dan? Plots waren er geen slachtoffers meer van de gewone griep, of van een longontsteking? Ik stel me daar vragen bij.»

HUMO In 2020 bedroeg de oversterfte in België ongeveer 15.000. De curve daarvan loopt gelijk met de twee coronapieken.

VAN DEN BEGIN «Oversterfte kan op zeer veel manieren berekend worden. Zoiets hangt ook af van de interpretatie van dat cijfer.»

REYMER «Corona ís dodelijk, zeker, maar ik vind het kwalijk dat er alléén nog maar het virus lijkt te zijn. Dat we niets meer horen over mensen die sterven aan hartklachten, aan kanker of door zelfmoord.»

HUMO Maar hoe tragisch ook, er is een cruciaal verschil met zo’n virus: dat is besmettelijk, en wel volgens een exponentiële curve. Vandaar de urgentie.

REYMER «Uiteraard is er urgentie! Net daarom vind ik het onbegrijpelijk dat er in deze crisis van in het begin slechts voor één mogelijke oplossing werd gekozen: de samenleving lamleggen en ontmantelen. Waarom werd er na voortschrijdend inzicht geen enkel onderzoek meer gedaan naar andere – veel menselijkere – oplossingen om deze crisis aan te pakken? Als je het hele budget optelt dat naar teststraten, steunmaatregelen en vaccinatiecampagnes is gegaan, en je beeldt je in dat die centen in de snelle uitbreiding van de zorg geïnvesteerd waren… Ik begrijp als simpele burger niet dat niet alle mogelijke middelen worden ingezet om de zorg uit te breiden en meer bedden te creëren, zodat wie ziek wordt, opgevangen kan worden, en het overgrote deel van de samenleving gewoon weer kan léven.»

HUMO Nog los van de vraag naar de politieke en praktische haalbaarheid daarvan, zou het ook een merkwaardige principiële keuze zijn: als je het virus laat circuleren, aanvaard je dat je een stukje van je bevolking niet beschermt tegen de dood, want er is nog steeds geen effectieve behandeling.

VAN DEN BEGIN «Dan komen we bij het idee van de omgekeerde lockdown, waar intussen steeds meer wetenschappers voor pleiten. De risicopatiënten optimaal beschermen – áls ze dat zelf willen, want genoeg ouderen hebben niet zelf gekozen voor hun maandenlange isolatie. Op die manier zou de maatschappij wel terug kunnen heropstarten.

»Mijn eigen sector ligt compleet plat, is uitgemergeld. De strijdvaardigheid is een paar maanden geleden gestorven, iedereen hangt in de touwen. Wanneer hoor je nog eens iemand aan Jan Jambon een vraag stellen over de cultuursector? De kappers gaan open? Prima. Maar in een grote verluchte hangar toneelspelen? Neen, dát kan niet.»

REYMER «Al die dreigende faillissementen, de financiële problemen, de depressies, de zelfmoorden, de leerachterstand in het onderwijs, de toevloed van kinderen die pleegzorg nodig hebben omdat ze thuis mishandeld worden… Je kunt toch onmogelijk nog beweren dat de nevenschade maar een klein randfenomeentje is?»

VAN DEN BEGIN «Mijn hart breekt als ik zie hoe de twee tieners hier in huis zich met het hoofd omhoog door die crisis wurmen. Toen ik zo oud was, beleefde ik goudomrande jaren: de eerste rebellie, met mondjesmaat proeven van vrijheid, experimenteren in de grote wereld… En dat wordt de jonge mensen van nu koudweg afgepakt.»

REYMER «Het houdt gewoon niet op. Dat we daar niet verontwaardigd over zijn, stoort me geweldig.»

HUMO Het debat wordt toch gevoerd? Ik hoor voortdurend gekrakeel over de legitimiteit, proportionaliteit en effectiviteit van de maatregelen. Bovendien suggereren de eerste studies dat de nevenschade het kleinst blijft bij kort en doortastend ingrijpen tegen het virus. En zelfs als toekomstig onderzoek iets anders uitwijst, kom je toch in een héél linke ‘Mag je mensenlevens opofferen’-discussie terecht?

VAN DEN BEGIN «Dit virus kost mensenlevens, en dat is verschrikkelijk. Maar dit is toch niet meer menselijk? Hoe moeten wij verdorie afscheid nemen van onze doden? Twee jaar geleden is mijn moeder gestorven, en toen heb ik zeven dagen lang aan haar zijde gezeten op de afdeling intensieve zorgen. Dat was groots, dat sneed diep, dat was louterend. Ik durf het me niet voor te stellen hoe het zou geweest zijn als mijn moeder nú was gestorven, en ik haar hand niet eens had mogen vasthouden.»

GEBASHT & GETRASHT

HUMO Maar het gaat toch om tijdelijke offers voor een groter goed?

REYMER «Tijdelijk? Ik durf daar niet zo zeker van te zijn. Er is zoveel onduidelijkheid over de vaccins: ze bieden maar beperkte bescherming, en ook na vaccinatie kunnen we het virus nog altijd doorgeven. Gaan we dan tot in den treure mondmaskers blijven dragen, elkaar niet meer knuffelen en iedereen op anderhalve meter afstand houden? Is dat de samenleving waarin we willen leven?»

VAN DEN BEGIN «Het stoort me fundamenteel dat je in de media maar één dominante visie krijgt op de aanpak van de crisis. Online vond ik een interview met Mattias Desmet, een professor klinische psychologie aan de UGent, die zeer interessante dingen zegt over massavorming in de maatschappij. Hij zoomt uit en schept een breder beeld, en dat is nodig in deze verwarrende tijden. Vervolgens lees ik hoe Desmet in een stuk in De Morgen in zeven haastige, pretentieuze zinnen wordt afgeserveerd. Zomaar wordt voor mij beslist: ‘Naar die man moet je niet luisteren.’ Ik vind dat hallucinant. Die grofheid, dat dedain, dat cynisme.»

HUMO Om op dit voorbeeld in te gaan: de ideeën van Mattias Desmet worden overtuigend gecontesteerd door andere wetenschappers. En dat hoort in een debat over volksgezondheid toch de basis te zijn: wetenschappelijke evidentie.

VAN DEN BEGIN «Debat? Zie jij een debat? Het aantal wetenschappers dat de visie van Desmet onderschrijft, groeit zienderogen, maar tot nog toe komen zij niet aan het woord, of worden ze afgeserveerd als pseudowetenschappers. Er wordt zo genadeloos gebasht en getrasht vanuit het eigen grote gelijk. Ik vind dat naast ontzettend onbeleefd ook een groot gemis. In een gezonde democratie móét er plaats zijn voor zo’n debat.»

REYMER «Wie vandaag op zoek gaat naar een andere stem, wordt meteen in de hoek van complotdenkers geduwd.»

HUMO Twijfelen jullie erover om jullie te laten vaccineren?

REYMER «We twijfelen absoluut niet: wij willen geen vaccin, zolang onze vrije keuze ons dat toelaat én zolang er geen kennis is over de effecten op lange termijn. Volgens meerdere wetenschappers vallen er ernstige vraagtekens te plaatsen bij de nieuwe technologie van de RNA-vaccins. Het zijn experimentele vaccins, en wij hebben geen zin om een onderdeel te zijn van een experiment.»

HUMO De vaccins zijn onder het oog van de hele wereld ontwikkeld, ze zijn getest volgens strikte protocollen en er wordt transparant gecommuniceerd over de resultaten. Er bestaat een wetenschappelijke consensus dat ze wenselijk, nee: noodzakelijk zijn.

REYMER «Strikte protocollen? Aangepaste protocollen bedoel je. De vaccins zijn getest over een ultrakorte periode van zes maanden en geven dus geen énkel uitsluitsel over de impact op een lichaam op langere termijn. En zoals ik zei: er zijn nog zoveel onzekerheden over de werking. Het is helemaal niet uitgesloten dat je na je vaccinatie toch nog het virus kunt doorgeven.»

HUMO Net daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen zich laten vaccineren. Het is bovendien heel waarschijnlijk dat een vaccin de kans op verspreiding gevoelig verlaagt, en vorige week nog bleek uit een studie van de Universiteit van Oxford dat het vaccin van AstraZeneca wél zeker verspreiding verhindert.

VAN DEN BEGIN «Jij hebt het voortdurend over een wetenschappelijke consensus, maar dat is het ’m net: die consensus bestaat niet. Er zijn, naast het dominante discours, tal van academische stemmen die iets héél anders zeggen. Neem nu Theo Schetters, een Nederlandse vaccinoloog met ruim veertig jaar ervaring. Hij legt zeer helder uit wat er allemaal mis is met de coronavaccins. Maar om die info te vinden, moet je zelf op zoek gaan, in de reguliere media krijgt zo’n man geen podium.»

HUMO Ik vind argwaan een prima basishouding, maar ook in dit geval geldt dat er grondige factchecks zijn gebeurd op wat Schetters verkondigt, en dat zijn beweringen niet blijken te kloppen.

VAN DEN BEGIN «Grondige factcheck? Dat zeg jij. Ik zou het zeer nuttig vinden om een debat te zien tussen professor Schetters en bijvoorbeeld epidemioloog Pierre Van Damme. Waarom wordt Schetters direct aan de kant geschoven? Een open en sereen debat kan mensen toch alleen maar meer inzicht verschaffen?»

HUMO Een oprechte vraag, niet provocerend bedoeld: waarom is het zo moeilijk om in de reguliere wetenschap te geloven? Die heeft ons toch al veel goeds gebracht?

VAN DEN BEGIN «Maar we geloven absolúút in de wetenschap. Alleen gaan er bij ons allerlei alarmbellen af als er plots een pensée unique wordt opgelegd. Als je uitgelachen wordt omdat je niet zomaar alles wil slikken en weleens een kritische vraag bedenkt. Ik word boos als ik zie hoe kleinerend iemand als Marc Van Ranst mensen behandelt. Toen Loes Van den Heuvel zei dat ze haar twijfels had bij het principe van een vaccin, moest ze van Van Ranst haar mond houden. Het kwam er zowat op neer dat ze in ‘F.C. De Kampioenen’ mag spelen, maar moet zwijgen wanneer de grote mensen praten.»

REYMER «Het dedain! Waarom in hemelsnaam? Wij zijn geen wetenschappers. Maar wij zijn wél vrije burgers in een intussen niet meer zo vrij land. Burgers die recht hebben op een eigen mening. Ónze burgerzin bestaat erin dat wij ons zeer grondig informeren en op basis daarvan kunnen we enkel concluderen dat ons zelfbeschikkingsrecht in gevaar komt. En natuurlijk, ook wij hebben een zekere schrik om hierover zo openhartig te praten: we kunnen een hoop bagger verwachten, en meneer Van Ranst kan ons ook wegzetten als BV’tjes die niet weten waarover ze praten. So be it. Maar na wat ik zelf meegemaakt heb, weiger ik nog om me in de armen van de angst te gooien. Laten we maar eindigen met de ondertitel van ‘Fair Trade’: ‘Iedereen is de weg kwijt.’

VAN DEN BEGIN «Behalve wij! (lacht)»

‘Fair Trade’,  VTM, maandag 15 februari, 21.45

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234