null Beeld Elena
Beeld Elena

Het oorlogsdagboek van de Oekraïense Elena

‘We huilen op zo’n manier dat de kleinkinderen het niet zien’: dagboek biedt unieke blik in de gruwel van de Oekraïense oorlog

Toen een halfjaar geleden de oorlog uitbrak, begon Iris Koppe, schrijver en journalist voor onder meer de Volkskrant, te corresponderen met de Oekraïense Elena (66), bij wie ze jaren geleden les had gevolgd in Kiev. Elena leefde eerst ondergedoken, vluchtte vervolgens voor het Russische leger, logeerde maanden in Hongarije en is nu terug in Oekraïne. ‘Het is vreemd om op je 66ste ergens een nieuw leven te moeten beginnen. Helaas kon ik niet veel meenemen in die ene koffer.’

iris koppe

Zondag 27 februari

07.37 uur

Dank voor je berichten, dorogaja – lieverd. Wij zijn net terug uit de schuilkelder. De nacht is goed verlopen. Zoals ik je vertelde, brengen we de avonden en nachten door in de parkeergarage onder ons huis. Of deze schuilkelder veiliger is dan een metrostation, weet ik niet. Maar het is in ieder geval wel praktischer. Ik kan overdag makkelijker naar mijn appartement. Gisteren heb ik overdag m’n haar kunnen wassen. Een was gedraaid. En, misschien wel het belangrijkst, ik kan mijn telefoon opladen. Ik gebruik hem zoveel dat hij snel leeg raakt.

De afgelopen nachten waren mijn zoon, zijn vrouw en hun twee dochters bij mij. We zaten met z’n allen in de auto, in de ondergrondse parkeergarage. Voor het eerst sinds de oorlog begon, heb ik vannacht ook echt kunnen slapen. Rechtop in de autostoel, met m’n familie om me heen. Daarvoor heb ik drie nachten geen oog dichtgedaan. We zijn erg gespannen. Je kunt je voorstellen dat de situatie zeer ernstig is. Ik weet niet wat jullie horen, maar Oekraïne is niet de agressor. Wij worden op brute wijze aangevallen. Zoals ik je in 2014 al een keer uitgebreid schreef: Rusland is een niet-democratische staat, zij zijn de grootste agressor in de wereld. Als ik bereik heb, schrijf ik aan al mijn Russische vrienden op Facebook: ‘Waarom doen jullie dit? Hou ermee op.’ Ik ken zoveel Russen dat ik wel een tijdje bezig ben om ze allemaal aan te schrijven.

07.40 uur

Toen wij onze schuilplaats verlieten, zag ik een parkeerwacht. Hij stond hier voor de deur. Ik vroeg hem of hij nog nieuws had. Hij zei dat hij ergens in de verte explosies hoorde. Verder wist hij dat er aan de stadsrand zeer heftige en wrede gevechten plaatsvinden. Het Russische leger heeft maar één doel, zo hebben wij gehoord. Het wil Kiev klein krijgen, de hele regering vernietigen en een marionettenregering in Oekraïne installeren.

Kiev: zondag 27 februari Beeld Elena
Kiev: zondag 27 februariBeeld Elena

10.41 uur

Heb gehoord dat Russische tanks mijn geboortedorp Cherson, in Zuid-Oekraïne, zijn binnengereden. We zijn met afschuw vervuld. We huilen op zo’n manier dat de kleinkinderen het niet zien. Maar ze hebben meer door dan we denken. Gisteren waren ze bang, ze trilden en ze vroegen ons of we nu gebombardeerd zouden worden. Ik kan niet uitleggen hoe beangstigend dit is! Iedereen vervloekt Poetin.

12.14 uur

Een groot gevoel van zorgen overvalt me. Je weet dat ik 66 jaar oud ben. Ik ben al met pensioen, maar ik werkte daarnaast nog, omdat mijn pensioen erg laag is. Niet eens 2.200 grivna (60 euro). Het is jammer dat we nu niet gewoon kunnen werken zoals voorheen.

15.24 uur

Wij vragen ons steeds af of de NAVO ons nog komt helpen. Als Europa zich in 2014 had gerealiseerd wat er precies gebeurde in de Donbas, zou Poetin nu niet zo brutaal zijn geweest. Poetin voelde de straffeloosheid. En nu is hij een bedreiging voor heel Europa. Wij denken dat hij na Oekraïne zijn vizier op Moldavië zal richten en vervolgens op de Baltische staten. Natuurlijk zal hij daar geen openlijke oorlog voeren, maar hij zal die landen vullen met zijn agenten die daar een hybride oorlog gaan voeren. Wij zijn boos: in plaats van ons te helpen, bleef Europa al die jaren liever Russisch gas ontvangen.

21.30 uur

Vannacht slaap ik niet in de ondergrondse parkeergarage onder mijn huis. Mij is verteld dat de badkamer de veiligste plek is. Ik ga daar op de vloer slapen. Het voelt gek, ik heb nog nooit in de badkamer geslapen. Maar ik heb er een gezellige plek van gemaakt, met dekentjes en een kussen. Toch zou ik liever gewoon in mijn bed slapen. Helaas is dat dicht bij het raam, dus niet veilig. Normaal gesproken heb ik vanuit mijn bed een prachtig uitzicht over de stad.

Ik schrijf je nu in het donker. Ons is gezegd dat we de lichten uit moeten laten, zodat we geen aandacht trekken. Mijn zoon, zijn vrouw en hun twee kinderen slapen in de auto in de ondergrondse parkeergarage. Nu ik daar niet ben, hebben zij iets meer ruimte. De meisjes kunnen gestrekt liggen.

Katja en Ksoesja – ze zijn 7 en 10 jaar oud – stellen steeds meer vragen over de oorlog. Ze willen de hele tijd bij papa en mama zijn. Of bij mij, hun oma. Wij proberen ze overdag zo goed mogelijk te vermaken. Bommen in de verte horen wij als doffe klappen. We leiden de meisjes af door grapjes te maken. Ook spelen we kaartspelletjes. En we hebben een bordspel over geografie. Over andere landen leren vinden ze erg leuk. Het leidt hen af.

22.05 uur

Je vroeg me of ik nog naar buiten kon. Af en toe zit ik voor de deur, of ik ga naar onze grote gemeenschappelijke achtertuin, typisch voor Oekraïne. Met een klein speeltuintje, een moestuin en wat bankjes. Daar zie ik ook de buren. We hebben veel steun aan elkaar.

Maandag 28 februari

10.30 uur

We gaan spannende dagen tegemoet. Ik heb alle vertrouwen in ons leger. Zij zullen ons beschermen en wij zullen nooit opgeven. Ik hoop dat we het overleven. Mijn zoon geeft me telkens de stand van zaken door. Hij weet precies waar er gevochten wordt. Nooit zullen wij onze mooie hoofdstad opgeven. Slava Ukraini – leve Oekraïne!

Wat me steeds opvalt, is de rustige houding van de mensen om me heen. Er is geen geschreeuw, geen drukte, alles is kalm en vredig. Er staan wel rijen in winkels omdat mensen voedsel en water willen inslaan, maar ook dat gaat gemoedelijk. Hetzelfde bij geldautomaten of bij tankstations. Iedereen is beleefd. In sommige winkels kun je ook nog met pin betalen. Ik zie ook dat mensen massaal bloed doneren. Er kwamen het afgelopen weekend zelfs zoveel mensen dat de dokters niet konden volgen. Ik ben heel trots op ons land.

Woensdag 2 maart

07.26 uur

Goeiemorgen Iris. Geen goed nieuws vanuit Kiev. Het Russische leger heeft gisteren onze tv-toren vernietigd. En het konvooi met Russische bezetters is bezig onze stad te omsingelen. Ons is verteld dat ze ons zullen gaan uithongeren. We vernamen al dat de strategische voorraad tarwe is verdwenen. Niet door een overstroming, of door droogte. Nee, door een misdaad. Door strategie. Deze oorlog is helemaal gepland. We hebben de NAVO nodig om ons te helpen. Ook heb ik gehoord dat Cherson, waar mijn neefjes en nichtjes wonen, is omsingeld. Een grove schande. Ze willen Oekraïense burgers in verschillende steden gaan uithongeren. Dat horen wij de hele tijd.

Kiev: woensdag 2 maart Beeld Elena
Kiev: woensdag 2 maartBeeld Elena

08.03 uur

Dit is waar ik aan denk bij een verlaten bushalte vlak bij ons huis. Wat brengt de toekomst? Zal er überhaupt nog Oekraïne zijn? En wat staat ons straks te wachten? Mijn zoon komt ons oppikken om ons naar het Westen te brengen. We kunnen niet meer blijven. Terwijl ik dit schrijf, wellen er bittere tranen op. Ik heb mijn huis vaarwel gezegd, maar ik wil helemaal geen afscheid nemen. We doen dit om de meisjes te beschermen. De oudste kleindochter huilt de hele tijd, ze is bang voor de beschietingen. De jongste begrijpt niet wat er aan de hand is.

Vanochtend heel vroeg heb ik met mijn kleindochters een beer gepakt. Het is de knuffelbeer die bij mij in de badkamer stond en waar ze soms mee speelden. Ik heb gezegd: ‘Deze beer zal op ons wachten tot de oorlog voorbij is. Waar zullen wij hem leggen?’ Ze hebben hem in een fauteuil gezet, met een dekentje over zijn benen. Ik heb een potje thee gemaakt, die hebben ze naast hem neergezet. Met het kleinste kopje dat ik in de keuken kon vinden. Volgens mijn jongste kleindochter had hij een wondje aan zijn been. Met een zakdoek hebben we vervolgens zijn poot verbonden. ‘Beloof je op ons te wachten?’ hebben we hem gevraagd. Daarna hebben de kinderen beloofd weer met hem te zullen spelen als ze terug zijn. Toen zijn we weggegaan.

Lieverd, we horen de explosies nu heel dichtbij. Ik kan niet heel veel langer schrijven. Hopelijk worden wij straks opgehaald en kunnen we naar het Westen reizen. Dank dat je ons wilt komen ophalen bij de grens en naar Nederland wilt brengen. Maar we gaan proberen om in Oekraïne te blijven. Dit is ons land. Ik zal vanaf nu continu bidden voor mijn zoon, een patriot, die Kiev zal beschermen. Ook al was Oekraïne totaal niet voorbereid op deze oorlog. Wij zullen nooit opgeven. Om het gemoed goed te houden, kijk ik naar foto’s van bloemen op mijn telefoon. Geen enkele oorlog zal ooit verhinderen dat ik van mooie bloemen geniet. Dank je wel voor alles. Ik omhels je.

Kiev: woensdag 2 maart Beeld Elena
Kiev: woensdag 2 maartBeeld Elena

20.39 uur

Het was een bitter afscheid. Mijn zoon heeft ons opgehaald met de auto en we zijn westwaarts gereden. We stonden urenlang in de file en zagen veel oorlogsvoertuigen van onze jongens. Zij reden in de andere richting, naar Kiev. Zij gaan de stad verdedigen en zullen nooit opgeven. Mijn zoon, die onze auto bestuurde, wil ook zo snel mogelijk terug naar onze hoofdstad. Hij zal mee gaan vechten in een speciaal bataljon dat het Oekraïense leger ondersteunt. Van binnen voelt hij kolkende woede. Wat de Russen ons aandoen, is niet te beschrijven. Mijn zoon zal ons eerst ergens in West-Oekraïne in veiligheid brengen. Daarna keert hij direct terug. Vanaf de frontlinie zal hij ons op de hoogte houden van de strijd tegen de Russische bezetters. Wij zullen overwinnen. Leve Oekraïne.

21.45 uur

Ik ga zo slapen. Ik probeer niet aan thuis te denken. Mijn gedachten gaan steeds naar de Russische cultuur, inclusief de literatuur, die ik zie als een wonderschone parel. Mijn moedertaal is Russisch, ik groeide op in Cherson. Vijfenveertig jaar heb ik als docent in Kiev Russische taal- en letterkunde onderwezen. Ik heb altijd zoveel van die taal gehouden. Geen enkele Russische schrijver riep op tot oorlog. Ze wilden alleen maar mooie dingen scheppen. De Russen zijn slechte lezers geworden, ze begrijpen hun eigen schrijvers niet meer. Wat is er met hen gebeurd?

Tussen Kiev en Tsjop: donderdag 3 maart Beeld Elena
Tussen Kiev en Tsjop: donderdag 3 maartBeeld Elena

Vrijdag 4 maart

09.36 uur

Vanuit de auto kijk ik naar eindeloze files. Buiten is het koud, grijs en grauw. Op de achterbank zitten Katja, Ksoesja en hun moeder. De kleine meisjes zijn als alle kinderen, zorgeloos. Ze eten koekjes, doen een dutje en nu spelen ze gewoon. Zojuist hebben ze hun favoriete tekenfilm gekeken op de mobiel van hun moeder: ‘Het verhaal van de visser en de gouden vis’, naar een sprookje van Poesjkin. Ken je het? Lees het. Wij groeien er hier allemaal mee op. Het is een verhaal over hebzucht. Over tevreden zijn met wat je hebt. Misschien kunnen onze Russische buren het ook nog eens herlezen.

Tsjop: vrijdag 4 maart Beeld Elena
Tsjop: vrijdag 4 maartBeeld Elena

Zaterdag 5 maart

08.36 uur

We drinken nu koffie met melk in een klein cafeetje, op zo’n 40 kilometer van de Hongaarse grens. Dit laatste stuk lijken we te treuzelen. We kijken er niet naar uit om ons land te verlaten. Maar we doen dit voor onze kinderen.

Het is nu niet ver meer naar de grens. Daar zullen we afscheid nemen van mijn zoon Maks. Hij zal ons de auto meegeven. Zijn vrouw en hun kinderen zullen doorreizen naar Italië. Zij hebben daar vrienden. Ik probeer naar Boedapest te gaan.

Jarenlang woonde ik samen met een Hongaarse man in Kiev. We waren niet officieel getrouwd. In september 2020 is hij vertrokken. Hij wilde terug naar Hongarije en onze relatie was voorbij. Maar we hebben contact gehouden. Nu heeft hij me uitgenodigd bij hem te komen wonen. Ik ga naar hem toe, maar ik weet natuurlijk niet hoe het daar zal zijn. Voor nu is dit het beste plan. Ik zal mijn kleinkinderen en schoondochter missen. Zij zullen beter af zijn in Italië dan in Boedapest. Hopelijk komen we snel weer samen.

Zoon Maks gaat zich klaarmaken om te vechten. Maar hij is eigenlijk geen echte militair. Twintig jaar lang werkte hij als verkoper, voor verschillende bedrijven, ook westerse. Een paar jaar geleden begon hij voor zichzelf. Hij had een goedlopende zaak in Wit-Rusland, waar hij handgemaakte zeep verkocht. Maar nu is Wit-Rusland onze vijand geworden. Nou ja, de Wit-Russen zelf niet, maar hun president Loekasjenko is een marionet van Poetin. Maks kan daar nu geen zaken meer doen.

Zondag 6 maart

07.56 uur

Goedemorgen, lieve Iris. Een groet vanuit Europa. Nooit eerder was ik in de EU, en nooit eerder was ik in Hongarije. Een Hongaarse vriend heeft mij opgehaald bij de grens en we hebben de hele nacht gereden. We kwamen aan in een buitenwijk van Boedapest, daar zitten we nu in een klein hotel. Het was een zegen om door een vredig land te reizen, zonder de hele tijd het geluid van het luchtalarm.

Het is vreemd om op je 66ste ergens een nieuw leven te moeten beginnen. Helaas kon ik niet veel meenemen in die ene koffer. Ik zal beginnen met wat tweedehandskleding te kopen, niet te warm. In Kiev was het winter, maar hier in Hongarije klopt de lente al op de deur.

Boedapest: woensdag 9 maart Beeld Elena
Boedapest: woensdag 9 maartBeeld Elena

Donderdag 10 maart

09.23 uur

Dorogaja, lieverd, weer een groet vanuit Hongarije. Waar ik alleen maar achter mijn laptop zit. Dimitri Peskov (de woordvoerder van het Kremlin, red.) heeft gezegd dat Rusland al onze steden met de grond gelijk zal maken als Oekraïne zich niet overgeeft. De schoften. Er is nog geen zicht op vrede. Ik maak me grote zorgen om mijn zoon, die inmiddels onderweg is naar Kiev.

Nu mis ik mijn kleindochters, en de vrouw van mijn zoon. Zij is een zeer zorgzame moeder en echtgenote. Ze spreekt geen Engels en heeft het lastig in Italië. Ik kan nog altijd niet geloven dat mijn familie en ik nu ‘vluchtelingen’ zijn. Ik moet het hier in Hongarije uit zien te houden, maar voorlopig mag ik niet werken en geen Hongaarse bankpas aanvragen, vanwege mijn vluchtelingenstatus.

14.22 uur

Wist je dat ik eigenlijk naar Bukovel zou gaan, komend weekend? Dat is een skioord in Zuid-West-Oekraïne. Mijn zoon had geboekt, voor zijn hele gezin en voor mij. Er zouden ook vrienden komen. Zij zouden gaan skiën en ik zou van de bergen genieten en het uitzicht. Alles was in januari al helemaal betaald. Ik zag net weer onze reservering. Niemand had destijds kunnen vermoeden dat onze levens op 24 februari om 5.00 uur ’s nachts zo’n dramatische wending zouden nemen.

Vrijdag 11 maart

11.13 uur

Ik hoopte altijd dat Maks nooit een oorlog zou moeten meemaken. Wij Oekraïners hebben onze portie wel gehad. Ik hou van de mooie dingen van het leven, ik verafschuw oorlog.

Mijn vader werd in 1939 opgeroepen voor het leger. Hij diende in de stad Molodechno, in Wit-Rusland, en was bestuurder van een T-34 tank. Toen een artilleriegranaat van de nazi’s zijn tank raakte, vatte het voertuig vlam. Alle bemanningsleden stonden in brand en sprongen zo snel mogelijk uit de tank. Ze overleefden het. Ook mijn vader. In de tank had hij een foto van zijn familie staan. De lijst was door het vuur aan één kant gesmolten. De foto overleefde de oorlog en stond mijn hele jeugd met die gesmolten lijst in onze keuken.

De oudste broer van mijn vader werd doodgeschoten tijdens een razzia van de nazi’s. En de jongste zoon van het gezin, Boris, kwam om tijdens een bombardement. De jongen was pas 6 jaar oud. Ze hebben lang gezocht, maar zijn lichaam is nooit gevonden. Mijn grootmoeder heeft haar hele leven om hem gehuild.

Waarom krijgen wij nu weer te maken met oorlog? Waarom moet mijn zoon vechten? Wij willen een vreedzaam leven. Al in 2014, toen de Krim ons werd afgenomen, voelde ik aan dat er een zwarte tijd zou aanbreken. Ik heb jou destijds ook geschreven, Iris, dat we werden aangevallen door Rusland. Helaas was het toen nog niet zo duidelijk als nu. Niemand zag toen al in waarmee Rusland bezig was.

Zondag 13 maart

08.22 uur

Ik kan niet stoppen met huilen. Ik ben zo bedroefd dat ons dit wordt aangedaan. En ik schaam me er nu voor dat ik Russisch spreek. Veel van mijn vrienden weigeren om nog langer Russisch te spreken of te schrijven. Ze zijn overgestapt op het Oekraïens, hoewel velen van hen de taal niet eens perfect beheersen. Zoals je weet is Russisch de moedertaal van veel Oekraïners. Maar nu hebben die schoften ook onze taal besmet. Met pijn in het hart beantwoord ik mijn berichtjes nu in het Oekraïens. Op Facebook ben ik ook gestopt met het posten van teksten in het Russisch. Ik wil niemand pijn doen door te schrijven in de taal van de bezetter.

Nog wel een lichtpuntje, Iris. Mijn kleindochters Katja en Ksoesja gaan vandaag voor het eerst naar school in Italië. Speciaal voor de Oekraïners is er een zondagsschool geopend. Morgen mogen ze ook naar een Italiaanse school. Ze zijn verheugd en willen graag nieuwe vriendjes maken. School vinden ze het leukste wat er is.

Kiev: zondag 13 maart Beeld Elena
Kiev: zondag 13 maartBeeld Elena

Maandag 21 maart

07.54 uur

Je vraagt me hoe het gaat. Wel, ik leef met een grote, donkere pijn in mijn hart. Ik huil als ik lees over de doden. Over kinderen, zo onschuldig en puur, die worden gebombardeerd. Ik huil als ik lees over dieren, wier opvangcentra zijn verwoest. En ik huil als ik foto’s van Oekraïense jongens zie, met een zwarte streep over hun ogen. Het betekent dat ze zijn overleden.

Mijn zoon Maks vertrok vorige week naar Kiev, met de trein. Hij vertelde me dat er soms onschuldige burgers op straat worden doodgeschoten. Zomaar, om niets. Weet jij wanneer de oorlog afgelopen is? Hoor je daar iets over?

Ik schreef je dat ik eigenlijk nooit buiten Oekraïne heb gereisd. Maar jaren geleden heb ik wel een tijdje in Duitsland gewoond en gewerkt, toen daar Sovjettroepen waren gestationeerd. Ik gaf Russische grammatica aan de kinderen van de Sovjetsoldaten. Destijds was ik ook al stellig tegen de bezetting van de landen van het Warschaupact. Maar die kinderen hadden er niks mee te maken. En dus gaf ik hun les.

Nu, op mijn 66ste, loop ik in een vreemd land, in een Europa dat ik nooit eerder zag. Ik adem schone lucht in, zie mooie huizen en tuinen en kijk naar de heuvels in de verte. De schoonheid van dit alles doet me juist pijn, omdat ik naar huis wil.

Woensdag 23 maart

08.44 uur

Iris, mijn zoon Maks is thuis. Ja, thuis. In zijn eigen huis in Kiev. Hij heeft schone kleding aangetrokken, bedorven voedsel uit de koelkast weggegooid en de planten water gegeven. Toen is hij zich gaan registreren bij het militair rekruteringsbureau. Hij zal vechten en alles doen om de Russische bezetters tegen te houden.

Maks schreef me dat het soms lijkt alsof er helemaal geen oorlog is. Het weer in Kiev is geweldig. De zon schijnt, de lucht is blauw. De stad leeft zijn eigen leven, sommige winkeltjes zijn open. Pas als je met de auto rondrijdt, zie je alle checkpoints. En om de paar uur wordt de stilte doorbroken door het harde geluid van het luchtalarm.

Vrijdag 25 maart

06.51 uur

Vandaag zouden mijn ogen gelaserd worden. Dat had ik al een tijd geleden ingepland. Mijn zicht is namelijk erg achteruitgegaan doordat ik vanwege corona twee jaar lang online moest lesgeven. Zelfs met een bril op zie ik weinig. Nou, je begrijpt, die oogcorrectie gaat natuurlijk niet door. Ik ga nu uitzoeken of ik dat hier in Boedapest kan laten doen. Maar je weet dat voor ons Oekraïners alles erg duur is in een EU-land als Hongarije. Als mijn ogen beter zijn, kan ik misschien weer online lesgeven. Misschien voel ik me dan af en toe iets minder verdrietig.

Kiev: vrijdag 25 maart  Beeld Elena
Kiev: vrijdag 25 maartBeeld Elena

07.33 uur

Mijn zoon Maks heeft zijn taken bij het leger gekregen. Er wordt komende week een grote aanval op Kiev verwacht. Ze zullen die proberen af te slaan. Verder helpt hij met het aanschaffen en verzamelen van militaire spullen, zoals wapens, helmen en kogelvrije vesten. ’s Avonds kan hij gewoon naar huis. Hij slaapt in zijn eigen bed. Maar als hij in zijn appartement is, overvalt het verdriet hem. Hij is daar alleen. Zijn vrouw en kinderen zijn er niet. Maar hun spullen zijn er wel. Het voelt alsof ze elk moment thuis kunnen komen, maar dat gebeurt niet. Hij kijkt naar de kinderkamer van zijn dochters. Naar hun bureautjes met stickers. Naar hun houten autobaan. Hij kijkt naar het bed van hem en zijn vrouw. Naar de keuken, waar ze altijd thee dronken. Hij realiseert zich de situatie waarin hij is beland. Voor hem heeft het leven alle betekenis verloren. Alles waar hij hard voor gewerkt heeft, is verdwenen. En nu? Hij weet niet wat hij moet doen. Nou ja, hij moet Russen dood gaan maken. Maar denk je dat hij dat wil? Dat dit het leven is dat hij voor ogen had? In de verste verte niet. Maar het leven van Maks is niet meer van hem. Hij is gegijzeld door de omstandigheden. Poetin heeft deze situatie gecreëerd.

Zondag 27 maart

10.39 uur

We zijn in verwarring, Iris. We horen dat de Russen zich gaan richten op de Donbas, maar we weten dat ze onze hoofdstad willen hebben. Vergis je niet. Als Russen het één zeggen, doen ze het ander. Wij verwachten nog steeds een nieuwe aanval op Kiev. Het blijft een levensgevaarlijke situatie.

Het ene moment denk ik dat ik misschien nog voor de zomer naar huis kan, het andere moment vrees ik dat er niets van ons land overblijft. We weten het niet, we weten het niet. Het enige wat we weten, is dat we de Russen niet kunnen vertrouwen.

'Ik heb gehoord dat Russische tanks mijn geboortedorp Cherson zijn binnengereden. We zijn met afschuw vervuld.' Beeld Elena
'Ik heb gehoord dat Russische tanks mijn geboortedorp Cherson zijn binnengereden. We zijn met afschuw vervuld.'Beeld Elena

Maandag 4 april

09.26 uur

Wat moet ik nog schrijven? Voor deze gruweldaden zijn geen woorden. Je zult het ook in het nieuws gezien hebben: de genocide in Boetsja. Dit is denazificeren op zijn Poetins. Gewone Oekraïense burgers afschieten. Waarom? Omdat ze Oekraïners zijn.

Een goede kennis van onze familie, Oleg, werkt bij de ZSU, de Oekraïense krijgsmacht. Hij bevrijdde Boetsja. Toen hij ons vertelde wat hij gezien had, dacht ik dat een dolk mijn hart raakte. Oleg is een mentaal stabiele man, maar in Boetsja heeft hij gehuild met de dorpsbewoners. Mensen vielen op hun knieën en kusten hem, zo blij waren ze dat hij er was.

Er waren vrouwen, die verstopt hadden gezeten in kelders, en nu naar buiten kwamen. Zij vonden hun gedode mannen op straat. Sommige lichamen waren als vuilnis bij elkaar in een kuil gegooid. Oleg vertelde dat de ZSU de overlevers heeft opgevangen en ze warme thee heeft gebracht. Her en der lagen dode dieren. De Russische bezetters hebben ook op honden, katten en vee geschoten. De meeste huizen waren leeggehaald. Er was van alles gestolen: telefoons, laptops, geld, gehaktmolens, mixers, broodmachines, kleding, schoenen, alcohol en parfum.

10.02 uur

Ik had het kunnen zijn, daar in Boetsja. Mijn familie had het kunnen zijn. Het is mij duidelijk dat Rusland de laatste fase van zijn bestaan is ingegaan. Het land heeft geen betekenis, energie en moraal meer. Rusland glijdt hard, bloederig en pijnlijk van de wereldkaart.

Wij zijn zo bang. Staat dit de burgers in alle bezette gebieden in Oekraïne te wachten? De Russen wilden ons ook op deze manier vernederen in Kiev. Maar wij danken de Oekraïense strijdkrachten dat zij zo hard gevochten hebben. Kiev is gespaard. Snap je nu trouwens dat we nooit met deze barbaren kunnen onderhandelen? Nooit.

11.46 uur

Wij hebben in het Oekraïens al een tijdje een nieuw woord: makroniet. Het betekent: doen alsof je helpt, maar in feite doe je niks. Het woord is afgeleid van Macron. Wij vonden, zeker in het begin van de oorlog, dat de Franse president grote gebaren maakte, maar in wezen niets voor ons deed. We zien overal makronieten. Mooie woorden aan ons adres, maar verlamd door de angst voor de misdadiger in het Kremlin. Maar hopelijk, alstublieft God, geef ons na Boetsja minder makronieten. Laat de wereld ons helpen met krachtige daden, niet met woorden.

12.33 uur

Ik schrijf je niet vaak over president Zelenski. Veel Oekraïners in mijn omgeving hebben een dubbel gevoel bij hem. Natuurlijk staan we achter hem. Maar we zijn ook boos. We horen nu dat Zelenski al half januari gewaarschuwd is door de CIA, met zeer gedetailleerde aanvalsplannen over wat Poetin van plan was. Zelenski heeft het genegeerd, kon het niet geloven en wilde geen paniek zaaien. Maar die ongelukkige mensen in Boetsja, Irpin en Gostomel hadden mogelijk nog geleefd, als we eerder waren begonnen met onze militaire voorbereidingen. Waarom hoorden wij niks in januari? Heel veel verontwaardiging voelen wij, Iris. En woede.

Boedapest: woensdag 15 juni Beeld Elena
Boedapest: woensdag 15 juniBeeld Elena
Kiev: donderdag 11 augustus Beeld Elena
Kiev: donderdag 11 augustusBeeld Elena

Volgende week: Terug naar Kiev

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234