de 7 hoofdzondenSandro Veronesi

‘We zijn vele malen liever dader dan slachtoffer, bedrieger dan bedrogene’

Niets beter dan een goed boek tijdens het binnenblijven. Nu u dit jaar geen hele rugzak kunt volstouwen op de Boekenbeurs, zal u elders leesvoer moeten inslaan. Humo helpt u alvast op weg met enkele tips! Onze eerste tip: ‘De kolibrie', de nieuwe roman van Sandro Veronesi, die op het toppunt van zijn kunnen lijkt. Herlees hier ‘De 7 hoofdzonden’ van de Italiaanse schrijver.

Dit interview verscheen op 7 april 2020 in Humo. 

Ontdek hier onze andere favoriete boeken van 2020. Op zoek naar nog meer literair vertier? Ontdek op feestvanhetboek.be welke literaire activiteiten er in uw buurt plaatsvinden.

Waar is de tijd dat we nog konden reizen en met wildvreemden afspreken in de bar van een hotel? Toen ik Sandro Veronesi (61) ontmoette in Amsterdam, drukten we elkaar stevig de hand. De hand! Ik was met de trein uit Antwerpen gekomen, hij met het vliegtuig uit Italië. Italië! Gelukkig is 'De kolibrie', de nieuwe roman van de Italiaanse auteur, ideaal leesvoer om de dagen in verplichte quarantaine mee door te komen. Hij gaat over een ziekte die nog veel gevaarlijker is dan Covid-19: de liefde.

Afgezonderd in een kamertje van het Amsterdamse Ambassade Hotel, met een smal tafeltje tussen ons in, zaten we anderhalf uur te praten. Hoe groot zou de afstand geweest zijn? Nog geen meter, schat ik, in elk geval minder dan anderhalve meter. Toen de fotograaf Sandro Veronesi mee naar buiten nam om een portret te maken aan de Herengracht, gaf ik hem mijn jas. De zijne lag nog op z'n kamer. Hij was snipverkouden. Dat is nu vier weken geleden.

Veronesi maakte zich wel wat zorgen over de corona-uitbraak in Noord-Italië, maar hij wond zich vooral op over de rotslechte wedstrijd die Juventus in de Champions League had gespeeld tegen Lyon. 'We hebben geen middenveld meer!' jammerde hij. 'Vijf jaar geleden hadden we daar Andrea Pirlo, Paul Pogba, Arturo Vidal en Claudio Marchisio lopen. Een droommiddenveld, bestaande uit vechters en kunstenaars. Nu worden we overspeeld door Lyon.' Voetbal, wie herinnert zich dat nog?

Ondertussen is de wereld veranderd. 'De wereld verandert nu elke dág,' meldt Veronesi vanuit Rome, waar hij zich verschanst in zijn huis met zijn vrouw Manuela en zijn jongste kinderen Nina (10) en Zeno (7). De drie oudere zonen uit zijn eerste huwelijk zijn niet bij hem, maar ze zitten veilig. Umberto in Londen, waar hij woont en werkt, Gianni en Lucio in Prato bij hun moeder. Lucio was met zijn vriendin op reis in Australië toen Italië in lockdown ging. Het is een zenuwslopende onderneming geweest om hem terug in het land te krijgen, maar uiteindelijk is het gelukt.

SANDRO VERONESI «En nu doen we elke dag de was en de plas. We bereiden maaltijden, we maken het huis schoon en we sorteren het afval. Wat moeten we anders? De kinderen zijn fantastisch. Die hebben zich vanaf dag één aangepast aan de nieuwe omstandigheden. Wij proberen hun goede voorbeeld te volgen.»

De hele tournee om de vertalingen van 'De kolibrie' in een dozijn landen te ondersteunen met lezingen en interviews, is afgelast. De enige routine die hij wel probeert vol te houden, is zijn wekelijks uurtje psychoanalyse. Het consult verloopt nu via Skype.

ONKUISHEID

HUMO In 'De kolibrie' speelt de liefde de hoofdrol. En het is weer molto complicato: geheime verlangens, overspel en onthouding, leugens en lust, verwijdering en verzoening. Waarom grijpt een wereldse, geëngageerde schrijver als u steeds weer terug naar dat oermotief?

SANDRO VERONESI (grijnst) «Al in het eerste hoofdstuk laat ik Marco Carrera, mijn hoofdpersonage, de draak steken met de psychoanalyse. Alle vrouwen die hij kent en heeft gekend, zijn in behandeling bij een psychiater, maar veel baat hebben ze daar nog niet bij gehad. Mijn insteek als romanschrijver is in wezen dezelfde als die van de zielenknijper: voor de psychoanalyticus, en dus ook voor mij, is de liefde een syndroom, een ziekte. Eigenlijk is het vreemd dat wij er zo naar snakken en er zoveel goeds van verwachten. Genezen van die ziekte, dát zouden we moeten nastreven. Maar wij lijden liever pijn. Als de liefde niet wederzijds is: pijn. Als we niet bij onze geliefde kunnen zijn: pijn. Als onze geliefde zich van ons verwijdert: pijn. De enige die er beter van wordt, is de psychiater (lacht).

»In de liefdespoëzie van vroeger en nu gaat het vrijwel uitsluitend over de getormenteerde liefde, over de liefde die ons ongelukkig maakt. Over een gelukkige liefde wordt zelden gerept. Omdat ze zo uiterst zeldzaam is. De liefde is een externe factor die ons verhindert goed te leven. Of die ons de illusie geeft dat we een goed leven hebben, terwijl we in werkelijkheid diep in de shit zitten. Als jij opgesloten zit in een kamer met de persoon van wie je houdt, maak je jezelf wijs dat je gelukkig bent. Terwijl je gewoon een gevangene bent.»

HUMO U schrijft: 'De liefde produceert ongeluk en lijden zoals cholesterol.'

VERONESI «Ja, en dat gebeurt quasi automatisch, zoals een te hoog cholesterolgehalte in ons bloed de kransslagaders vernauwt. Er zijn te veel factoren die de liefde kunnen doen mislukken. Wie aan de liefde lijdt, wordt zwak, fragiel, zijn weerstand vermindert, waardoor hij ook vatbaar wordt voor andere ziektes. En daarnaast is de liefde vaak het instrument waarmee we elkaar pijn doen. Er zijn zelfs mensen die verslaafd zijn aan die pijn, die er opgewonden van worden. Maar dan betreden we het domein van het sadomasochisme, dat is een ander verhaal.»

HUMO Uit uw vorige boeken meende ik nochtans te mogen opmaken dat u een romanticus bent. Bent u onderweg een aantal illusies in de liefde kwijtgespeeld?

VERONESI (lacht) «Er is zeker iets van een romanticus in mij achtergebleven, ondanks het klimmen der jaren. Maar als schrijver maak ik graag schaamteloos misbruik van die ziekte die iedereen aantast en verzwakt, zodat ik de mens in zijn meest bedremmelde, kwetsbare staat aan het licht kan brengen.»

HUMO De relatie tussen Marco en Luisa is een rode draad in 'De kolibrie'. Het is een melancholische, in toom gehouden liefde op afstand, grotendeels per briefwisseling. Zij maken elkaar toch niet ziek?

VERONESI «Marco en Luisa, dat is natuurlijk het klassieke thema van de eenzaamheid in de liefde. Iemand, ik ben vergeten wie, heeft ooit geschreven: 'We zijn niet alleen, we zijn alleen maar eenzaam.' Alleen kun je onmogelijk nog zijn in de wereld van vandaag, daarvoor zijn we met te veel. Maar eenzaam kunnen we altijd en overal zijn: in een overbevolkte metropool, maar ook midden in een intense liefdesrelatie met een ander menselijk wezen. Zodra de machinerie van de liefde ook maar een beetje hapert, en dat is doorgaans vrij snel, worden we teruggeworpen op onze fundamentele eenzaamheid. Ik denk dat de mens van nature solitair is. Onze emotionele en sociale omgangsvormen zijn een cultureel gegeven, aangeleerd gedrag. Als de beurskoersen inzakken, vallen de beleggers terug op goud. Als de liefde ons in vertwijfeling brengt, vallen we terug op onszelf.»

HUMO De hoofdzonde van het overspel bedrijven Marco en Luisa pas op een moment dat je als lezer denkt: dat werd verdorie tijd.

VERONESI (lacht) «Hun verhouding had natuurlijk nooit zo lang kunnen duren als ze om de haverklap stomende seks hadden gehad. Seks is het mooiste wat je kunt hebben met iemand van wie je houdt, maar seks is ook hetgeen de energie van de liefde verbruikt en uitput. Dus als die níét plaatsvindt - omdat je ver van elkaar verwijderd bent, omdat je trouw wilt blijven aan je man of vrouw, om duizend-en-één redenen - dan wordt die energie niet aangesproken. Terwijl het verlangen blijft. En dan kan het lang duren, hè. Soms kiezen we daar zelfs bewust voor: seks uitstellen om het verlangen te verhevigen. We hebben dan niet het tastbare genoegen van de fysieke liefde, maar wel de fantasie erover. En dat is een minstens even groot genoegen. Wij bedrijven de liefde waarschijnlijk meer in woorden dan in daden. Le parole di desiderio, de woorden van verlangen: zij vormen de ware goudmijn voor de schrijver! Binnen dat register is de poëzie van de onmogelijke liefde, van de onoverbrugbare afstand tussen geheime minnaars, natuurlijk de mooiste.»

HUMO Marco overweegt geen moment zijn vrouw en kind in de steek te laten, ook niet als blijkt dat hijzelf nog veel harder bedrogen wordt door zijn echtgenote Marina.

VERONESI «Typisch voor iemand die ziek is van liefde. Op zo'n moment zijn we werkelijk egocentrisch, we horen en zien niks anders meer. Vooral mannen hebben dat: we worden dermate in beslag genomen door onze verliefdheid, en door de noodzaak die te verstoppen voor onze partner, dat we er geen seconde bij stilstaan dat die partner misschien iets veel ergers verstopt voor ons. Plus: we kiezen resoluut voor het daderschap. We zijn vele malen liever dader dan slachtoffer, bedrieger dan bedrogene, schuldige dan onschuldige. Daarom gaat de bedrogene soms ook zelf bedriegen. Ons ego vindt dat prettiger.»

HUMO 'De kolibrie' doet me aan Alberto Moravia denken, aan zijn boeken en aan de films die erop gebaseerd zijn: 'De onverschilligen', 'De minachting', 'De vrouwen van Rome'. Ook bij hem gaat het altijd via de omweg van de liefde over het leven en de wereld, en spelen de verhalen zich grotendeels binnenskamers af, zwoel en claustrofobisch. Is Moravia een grote invloed?

VERONESI «Absoluut. En in dit geval heeft Moravia me nog meer geïnspireerd dan anders: een burgerlijk liefdesverhaal, verleiding en bedrog, de stad Rome die niet alleen het decor is, maar bijna een personage. Van alle Italiaanse schrijvers is Moravia degene die het dichtst bij mij staat. Hij is de boom in wiens schaduw ik mij graag nestel.»

HUMO Woont u nog steeds deeltijds in Prato bij Firenze, en deeltijds in Rome?

VERONESI «Nee, ik woon nu voltijds in Rome. De kinderen uit mijn eerste huwelijk, die zijn opgegroeid in Prato, zijn het huis uit. Mijn twee oudste zonen wonen in Londen, de andere in Bologna. In Rome heb ik nog twee jonge kinderen met mijn huidige vrouw.»

JALOEZIE

HUMO Jaloezie is verrassend genoeg geen dominant thema in 'De kolibrie', terwijl dat toch vaak de keerzijde van bedrog is. Waarom niet?

VERONESI «Personages bij wie de jaloezie een obsessie wordt, een permanente staat van zijn, vind ik niet zo boeiend. Ze zijn eentonig en voorspelbaar. Met een hoofdpersoon die dwangmatig jaloers is, kun je alleen maar een roman schrijven over jaloezie. Maar een personage dat zijn jaloezie onder controle lijkt te hebben: dat is wat anders, dat kan spannend worden. Hóé jaloers is hij? Wordt hij erdoor opgevreten? Wanneer barst de etterbuil open en gutst de jaloezie toch naar buiten? En onder welke vorm: zelfbeklag, wraaklust, regelrechte agressie? Hoe gevaarlijk kan het worden?

»Helemaal interessant wordt het als de jaloezie wordt aangewakkerd en gevoed door de geliefde. Of als die geliefde er maar niet in slaagt de jaloezie te temperen. Jaloers zijn op iemand die hondstrouw is, jaloezie waarvoor geen enkel redelijk argument bestaat: daar schamen we ons toch dood voor? Dan wordt de geliefde, in wie we een belofte van geluk zagen, een zekerheid van ondraaglijk lijden. Yes! (lacht)

»Wanneer ik in een vliegtuig stap, vraag ik mij altijd af hoeveel mensen met vliegangst er om mij heen zitten. Ze zijn doodsbenauwd, maar ze vliegen toch. Ze proberen hun angst niet te tonen. Over die mensen wil ik schrijven. Niet over de mensen die wijselijk thuis zijn gebleven, helemaal verlamd door de angst. Over hen zal de dokter zich wel ontfermen.»

HUMO Bent u zelf weleens jaloers, bijvoorbeeld op andere schrijvers?

VERONESI «Uiteraard ben ik afgunstig op schrijvers die een kwaliteit of een impact hebben die ik niet heb. Maar ik hou me in. Wat heb ik te klagen? Het leven dat ik nu leid, is precies waar ik van droomde toen ik jong was.»

We zijn vele malen liever dader dan slachtoffer, bedrieger dan bedrogene. Daarom gaat de bedrogene soms ook zelf bedriegen. Ons ego vindt dat prettiger.

LUIHEID

HUMO Van luiheid zal niemand u verdenken. U hebt het schrijven altijd gecombineerd met de zorg voor uw vele kinderen. Ook de mannelijke helden uit uw boeken zijn driftige multitaskers. Hebt u geen nood aan rust en afzondering om een roman tot een goed einde te brengen?

VERONESI «In tegenstelling tot wat iedereen denkt, heb ik aan de luiheid een héél lastige klant. Van nature ben ik geporteerd tot luiheid. Het zijn inderdaad mijn kinderen die me ervoor behoeden. Al bijna 29 jaar lang breng ik er elke dag minstens één, meestal meerdere naar school. Zonder vaderlijke verplichtingen zou ik maar wat rondhangen, werkeloos en ongedisciplineerd. Ik zou al moe worden van te dénken aan werken. Ik heb een externe reden nodig om in beweging te komen. Ook in de liefde is dat zo. Zonder vaste partner zou ik elke controle over mezelf en over mijn lichaam verliezen en me overgeven aan mijn lusten. Dat komt doordat ik een laag zelfbeeld heb. Er zit weinig eigenliefde in mij. Anderen moeten me ervan overtuigen dat ik geen totale onbenul ben. Dat weet ik omdat ik al jaren in psychoanalyse ben...»

HUMO Dus de schrijver die in 'De kolibrie' de draak steekt met de psychoanalyse, geeft zich er zelf aan over?

VERONESI «Een beetje zelfspot mag wel, hè? (lacht) Maar zo zit ik in elkaar: als ik alleen ben, loert de perversie om de hoek, als ik verantwoordelijkheden heb tegenover anderen, slaag ik er betrekkelijk goed in mezelf op de rails te houden.»

HUMO Geldt dat niet voor ons allen? Perversiteiten beleven we liefst in het diepste geheim, of alleen in onze fantasie. Marco Carrera onderhoudt zijn gokverslaving 's nachts...

VERONESI «Hij neemt zelfs zijn kleinkind mee naar het speelhol, in de maxicosi! Ik zou dat niet kunnen! Als ik de gokdemon in mij zou hebben, zou ik 'm letterlijk moeten opsluiten. Ik zou niet één nacht kunnen uitgaan zonder mijn hele hebben en houden op het spel te zetten. Roken: idem. Ik ben ermee gestopt, maar ik was een zware roker. Toen ik daarnet even uw jas heb aangetrokken om buiten te poseren voor uw fotograaf, heb ik niet in uw zakken gezeten, maar aan de buitenkant heb ik meteen gevoeld dat er een pakje sigaretten in zat. Een oude reflex van toen ik nog rookte: heb ik mijn saffies bij? Eén trekje en ik ben weer vertrokken.»

HUMO Nu we het rijtje van de populaire verslavingen aan het aflopen zijn: drinken?

VERONESI «Nee, niet problematisch. Ik kan ergens een biertje gaan drinken en vervolgens de nacht door slempen met vrienden - ik zei het al: ik laat mij makkelijk meeslepen. Maar thuis drink ik nooit, zelfs geen glas wijn bij het eten. Ik kan perfect zonder alcohol. Maar toen ik nog rookte, kon ik geen uur zonder sigaretten. Ik rookte zelfs in het bijzijn van mijn kinderen. Walgelijk.»

Wanneer ik in een vliegtuig stap, vraag ik mij af hoeveel mensen met vliegangst er om mij heen zitten. Over die mensen wil ik schrijven.

GRAMSCHAP

HUMO Uw personages zijn heel introspectief. In de chaos van de wereld en van hun gedachten weten ze wonderwel de kalmte te bewaren. Bent u zelf ook zo?

VERONESI «Helemaal niet! Ik ben heel emotioneel, ik zit rap op m'n paard. Maar ik schrijf niet om mijn innerlijke demonen uit te drijven. In een roman sla ik systematisch andere paden in dan degene die ik al ken. Neem nu Bolgheri, dat plekje aan de Toscaanse kust dat een belangrijke rol speelt in 'De kolibrie': ik ben daar nog nooit geweest.»

HUMO Werkelijk? Ik heb nochtans ergens gelezen dat u een huis hebt aan de Toscaanse kust...

VERONESI «Ja, maar dat ligt 50 kilometer zuidelijker, in de Maremma. In Bolgheri heeft de Romeinse bourgeoisie haar vakantievilla's, idyllisch verstopt tussen de wijngaarden en de cipressen. Ik herinner mij de glamoureuze verhalen daarover uit mijn jeugd. In mijn verbeelding was het een haast mythische plek, ik wilde er absoluut eens naartoe. In het ware leven is dat er nooit van gekomen, dus heb ik er maar een paar romanpersonages naartoe gestuurd.»

HUMO Wat maakt u boos?

VERONESI «O, zo veel dingen. Ook zaken die abstract lijken, zoals het slecht functioneren van een overheidsdienst, of het bestuur van een stad dat in de soep loopt...»

HUMO De politiek dus.

VERONESI «Ja. Mijn land dat steeds dezelfde fouten maakt. (Aarzelt) Ik moet ze toch niet allemaal opnoemen?»

HUMO 'De kolibrie' eindigt met een uitgesproken politiek hoofdstuk waarin het gaat over een 'meedogenloze oorlog' die op handen is tussen 'de vrijheid' en 'de waarheid'. Het wordt gepresenteerd als dystopische fictie, maar de aandachtige lezer voelt aan zijn water dat u zich grote zorgen maakt.

VERONESI «Toen ik die passage schreef, was ik écht in de waan dat ze over de toekomst ging - ze speelt in 2030. Maar de werkelijkheid heeft me ingehaald. Die oorlog woedt nu al in alle hevigheid. Mijn analyse is dat 'vrijheid' een meervoudig concept is geworden. De vrijheid is versplinterd tot een onafzienbare reeks van vrijheden. We zijn vrij om te doen en te zeggen wat we willen, vrij om elke autoriteit af te wijzen die ons belemmert, vrij om ons niet te onderwerpen aan onaangename wetten, vrij om geen respect te hebben voor fundamentele waarden, vrij om op te komen tegen cultuur, tegen kunst en tegen de wetenschap, vrij om niet te vaccineren, vrij om niet te geloven in gestaafde feiten, vrij om wel te geloven in nepnieuws en vrij om dat soort nieuws ook zelf te maken, vrij om hardvochtig, oneerlijk, egoïstisch, onwetend, homofoob, antisemitisch, islamofoob, racistisch, negationistisch en fascistisch te zijn. Onze vrijheid is zo totaal dat ze niets meer betekent en zelfs ronduit gevaarlijk wordt. Ze dreigt alles van waarde te vernietigen.»

HUMO In feite houdt u een gepassioneerd pleidooi tégen het liberalisme. Tegen leven en laten leven, tegen de absolute vrijheid van meningsuiting.

VERONESI «Ja, maar toch vooral tegen de politieke perversie die we populisme noemen. Tegen de politiek die iedereen naar de mond praat en die de laagste, meest primitieve, meest egocentrische instincten in de mens aanwakkert.»

HUMO Wie zijn de slachtoffers van de oorlog die u beschrijft?

VERONESI «Dat is nogal duidelijk: de waarheid en al wie ernaar zoekt. De wetenschappers, de intellectuelen, alle mensen die willen weten en begrijpen. Wie voor de waarheid vecht, wordt in het nauw gedreven en kaltgestellt. Vroeger deden bevrijdingsbewegingen altijd een beroep op de intellectuelen. De vrijheid werd bevochten met de waarheid in steun. Iedereen besefte dat onwetendheid de mensen klein hield. Wie dom werd gehouden, stond machteloos. Nu wordt de band met de intellectuelen verbroken. Het nut van de waarheid wordt openlijk in twijfel getrokken. Populistische politici bedienen zich ongegeneerd van de leugen.»

HUMO Ik moet natuurlijk niet vragen aan welke kant u staat.

VERONESI «Toch is dat niet zo evident als het lijkt, hoor. Als kind van de jaren 60 ben ik zelf een product van vele, zuur bevochten vrijheden. Het is voor het eerst in mijn leven dat ik niet aan de kant van de vrijheid sta, maar ondubbelzinnig aan die van de waarheid.»

HUMO Marco Carrera stelt al zijn hoop op de kinderen. Zijn kleindochter Miraijin verpersoonlijkt in zijn ogen De Nieuwe Mens, die de wereld zal redden. Had u uw eigen kinderen in gedachten toen u Miraijin creëerde?

VERONESI «Nee, het gaat over kinderen in het algemeen, en meer nog over de mentale staat van het kind-zijn: de onbevangenheid, de onbezoedelde ziel, de puurheid van kinderen, de glasheldere waarheid die ze incarneren. Al hielp het wel dat ik een dochter heb die nu 10 is. Als mijn vrouw en ik over iets lopen te piekeren of een hoogoplopende discussie hebben, kan zij zeggen: 'Maar wat is nu eigenlijk het probléém?' Dingen die volwassenen helemaal kunnen verlammen - ingewikkelde amoureuze en sociale relaties, bijvoorbeeld - zíén kinderen soms gewoon niet. En een probleem dat je niet ziet, heb je niet.»

HUMO Dat onbevangene hebben kinderen altijd gehad. Waarom zouden we daar nu ineens al onze hoop op moeten vestigen?

VERONESI «Omdat er nu iets anders aan de hand is. De generatie jongeren die nu opgroeit, profileert zich nadrukkelijk als 'kinderen'. Sommigen zijn al bijna adolescent, en toch zien ze zichzelf, en spreken ze over zichzelf, als 'kinderen'. Kijk naar Greta Thunberg en de klimaatjongeren.»

HUMO Uw Miraijin lijkt wel een futuristische versie van Greta Thunberg.

VERONESI «Ik zweer het: ik heb die passages geschreven nog voor ik van Greta Thunberg had gehoord. Maar Greta en de honderdduizenden kinderen die overal ter wereld op straat kwamen om klimaatmaatregelen te eisen, hebben me natuurlijk wel gesterkt in de overtuiging dat Miraijin het juiste orgelpunt was voor 'De kolibrie' (lacht). Je moet je door een hoop menselijke ellende heen ploegen, maar op het einde is er hoop.

»Wat is typisch voor deze generatie jongeren? Eén: dat ze weigeren politiek te denken. Ze confronteren de volwassenen met hun heel basale, kinderlijke logica: er moet iets gebeuren, dus dóé iets. Ze weigeren even benepen, egocentrisch en corrupt te worden als de volwassenen. Ze weigeren op te groeien, zou je kunnen zeggen. En twee: ze maken gebruik van de mogelijkheden die de technologie biedt om hun eigen universum, hun eigen betere wereld, te creëren, via TikTok en andere sociale media. Ze inspireren elkaar, leren van elkaar en zetten zich buiten de maatschappelijke ordening van de volwassenen. Dat stemt mij zeer hoopvol.»

HUMO Je ziet op TikTok toch gebeuren wat er op alle sociale media gebeurt: het bedrijfsleven en de politiek sturen hun influencers uit en spuiten het zaakje vol reclame en propaganda. In Vlaanderen heeft Tom Van Grieken, de roerganger van extreemrechts, zijn eerste TikToks gemaakt.

VERONESI «In Italië zit Matteo Salvini (de leider van de extreemrechtse Lega, red.) er ook op, maar de kinderen spuwen hem uit! Het zijn de volwassenen die TikTok proberen te manipuleren, niet de kinderen. Maar zolang de kinderen het instrument in handen hebben, maken de volwassenen volgens mij weinig kans. Wat komt Salvini daar zoeken? Stemmen. Van de kinderen kunnen die niet komen, dus hij zoekt hun ouders. Als dat via TikTok niet lukt, gaat hij wel elders. De kinderen zijn vrij, hè. Ze kunnen niet stemmen, ze mogen niet met de auto rijden, ze hebben géén rechten. Dus ze kunnen ook niks verkeerd doen. Heerlijk. Wie weet weigert deze generatie straks wel de vrijheden van het volwassendom, omdat ze eeuwig kind willen blijven. De macht en de invloed van de minderjarigen zullen met de dag toenemen, terwijl die van de volwassenen gestaag afneemt.»

HEBZUCHT GULZIGHEID

HUMO Hebzucht...

VERONESI «Wordt dat tegenwoordig nog als een hoofdzonde beschouwd?'

HUMO Strikt genomen is het er één.

VERONESI «De ergste van allemaal zelfs! En bovendien een zonde die vele andere zonden met zich meebrengt: leugen en bedrog, hoogmoed, onmatigheid. Hebzucht is normaliteit geworden, vrees ik. Het is wat de economie doet draaien: eigenbelang eerst, pakken wat je kunt krijgen. Alleen in arme gemeenschappen is het nog een doodzonde. Als daar de rijkdommen niet worden verdeeld, kan de groep niet overleven.

»Misschien moeten we die zeven hoofdzonden maar eens herdefiniëren. Ik stel voor dat we hebzucht vanaf nu narcisme noemen. Dan wordt het een ziekte, en dan zal hopelijk iedereen de ernst ervan inzien. Narcisme is een syndroom dat grenst aan schizofrenie. Nagenoeg alle seriemoordenaars zijn narcisten. En de grote meerderheid van de narcisten zijn mannen. In hoofde van de narcist bestáát de ander gewoon niet.

»Het is nogal duidelijk dat hebzucht en gulzigheid beteugeld moeten worden. We hebben daar instrumenten voor uitgevonden, penale en ook economische, zoals belastingen. Maar die zijn een lachertje geworden. (Denkt na) Er schiet me ineens een passage uit het evangelie te binnen, ik geloof uit dat van Marcus. Op een gegeven moment wordt aan Jezus gevraagd wat de christenen mogen eten en wat niet. Hij antwoordt: 'Een mens wordt niet onrein van de dingen die bij hem naar binnen gaan, maar van de dingen die uit hem naar buiten komen.' Daarom mogen christenen eten wat ze willen, en aanhangers van de meeste andere godsdiensten niet. Maar in één moeite door zegt Jezus daarmee ook dat christenen geacht worden zichzelf te beteugelen. We moeten alles zo veel mogelijk binnenhouden: onze begeerte, onze gulzigheid, onze jaloezie, alles. (Op dreef) We moeten het kwaad opsluiten in onszelf, en ervoor zorgen dat het niet ontsnapt! Ons lichaam en onze geest moeten een gevangenis van het kwaad zijn! Want als we zwak zijn en ons laten gaan, worden we een bedreiging voor onze naasten.»

IJDELHEID

HUMO In dat licht is ijdelheid misschien nog een betrekkelijk sympathieke hoofdzonde?

VERONESI (lacht) «In haar lichtste vorm wel. In een meer ernstige vorm grenst ook de ijdelheid aan narcisme. Erg behaagziek ben ik niet. Ik heb geen al te hoge dunk van mezelf. Maar als anderen mij bewieroken - als lezers en collega's mij goed vinden, als mijn geliefden me mooi vinden - dan zie ik mezelf ook in een iets positiever daglicht. Dat kan al eens deugd doen.»

HUMO Streeft u onverpoosd naar succes en erkenning?

VERONESI «Beweren van niet zou aanstellerij zijn. Al zou ik ook kunnen zeggen: ik hoef het niet meer na te streven, ik heb het al (lacht). 'Kalme chaos' heeft mijn leven veranderd. Dat boek was een internationaal succes. En zodra je tot de club van zogenaamde wereldschrijvers behoort, raak je er niet meer uit (grijnst). Je naam blijft voor eeuwig verbonden met dat ene boek. Dat kan ook frustrerend zijn. Persoonlijk vond ik 'Zeldzame aarden', het vervolg op 'Kalme chaos', bijvoorbeeld een beter boek, omdat het een aantal harde waarheden bevat...»

HUMO En 'De kolibrie' is nog beter.

VERONESI «Dank u. De reacties op 'De kolibrie' overtreffen mijn stoutste verwachtingen, daar had ik echt niet meer op gerekend. 'Kalme chaos' brak pas door nadat ik er de Premio Strega (de meest prestigieuze Italiaanse literatuurprijs, red.) voor had gekregen, en de film heeft ook heel veel voor het boek gedaan. Maar 'De kolibrie' was in Italië een instant hartenbreker. Het boek is nu vijf maanden uit, en nog elke dag krijg ik sms'en en e-mails met commentaren en complimenten. Er zijn mensen die me bellen onder één of ander voorwendsel, maar die eigenlijk met mij over 'De kolibrie' willen praten (lacht). Ik kijk met een bang hart uit naar de dag dat het ophoudt. Ik zal er kapot van zijn. Ik zal mijn boek vervloeken: 'Kloteboek! Ik háát het! Had ik het maar nooit geschreven!'

»(Stil) De wereld beleeft moeilijke momenten door het coronavirus. Geen enkel land is er zo erg aan toe als het mijne. Maar elke avond als ik naar bed ga, denk ik aan 'De kolibrie' en aan de voldoening die dat boek me geeft. Vervolgens val ik vredig in slaap. Dat is heel egocentrisch van mij, ik weet het. Maar het is belangrijk dat je goed slaapt, toch?»

Sandro Veronesi, 'De kolibrie', Prometheus

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234