null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Brexit12 vragen

Weekendje Londen kan nog, maar wonen en werken in Engeland worden moeilijk

De relatie met het Verenigd Koninkrijk verandert vanaf 1 januari drastisch, ondanks het akkoord met de EU. De chaos in de haven van Dover vormt een voorproefje van wat Europese bezoekers te wachten staat. Twaalf vragen én antwoorden over de brexitdeal. 

De beelden van ziedende truckers uit Oost-Europa op een rotonde nabij de haven van Dover gingen de wereld over. Ze vormden het gezicht van duizenden lotgenoten die door een reisverbod van Frankrijk na de vondst van een uiterst besmettelijke variant van het coronavirus de veerboot naar Calais niet op mochten. Vanaf 1 januari zijn zulke situaties mogelijk eerder regel dan uitzondering.

Zou een brexitdeal juist geen chaos voorkomen?

Het Verenigd Koninkrijk hield rekening met een logistieke ramp als een deal met de EU in het water viel. Zonder vrijhandelsakkoord zouden bedrijven op goederen invoerbelasting moeten betalen, met extra vertragingen tot gevolg. Het besluit om uit de EU te stappen gaat niettemin hindernissen opwerpen. Belgische vrachtvervoerders kunnen niet meer zomaar een lading goederen op transport zetten naar Londen of Bristol. Producten moeten worden aangemeld bij de douane. Chauffeurs moeten beschikken over speciale vergunningen om Dover in te rijden. Zonder vooraf gegeven goedkeuring van de inspectiedienst mag een vracht niet worden uitgeladen. En dit zijn slechts enkele van tientallen stappen.

Is daar geen gestroomlijnd systeem voor?

Aan Europese zijde wel. Bedrijven in de EU zijn goed voorbereid op de veranderingen na 1 januari. In het Verenigd Koninkrijk ligt dat anders. Slechts 20 procent van het bedrijfsleven gaf vorige maand aan te weten wat van hen wordt verwacht. En douaniers houden iedereen die niet over de juiste papieren beschikt onverbiddelijk tegen, wat tot files gaat leiden. Bij de vooruitgeschoven Britse grenspost bij Calais liggen mogelijk ook lange wachttijden in het verschiet, zo leerde de crisis in Dover. Het kostte beambten gemiddeld 70 seconden om een paspoort te controleren. Snel heen en weer naar Engeland rijden om een lading bloemen af te leveren, zit er voorlopig niet in.

Hoe zit het met de Belgische vissers? Mogen die de Britse wateren nog in?

Ja. Het Verenigd Koninkrijk wilde baas in eigen zeeën zijn, maar sloot een compromis. De Europese vloot moet de vangst tijdens een overgangsfase van 5,5 jaar met 25 procent verminderen, waarna regelmatig onderhandelingen over nieuwe quota’s plaatsvinden. Europese reders hebben momenteel echter ruim de helft van de Engelse quota in handen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat deze rechtmatig verkregen vergunningen afgepakt kunnen worden.

Moet het Belgische bedrijfsleven zich zorgen gaan maken over de concurrentiepositie, nu het Verenigd Koninkrijk straks niet langer tot de EU behoort?

Dit vormde één van de heetste hangijzers tijdens de onderhandelingen. De EU eiste van het VK dat ze het Britse bedrijfsleven geen oneerlijke voorsprong zouden geven middels subsidies of andere ondersteunende maatregelen. De wens van de hardliners binnen de Conservatieve Partij van Boris Johnson om een ‘Singapore aan de Theems’ te worden, gaat daarom niet in vervulling.

Kunnen Belgen straks nog eenvoudig wonen en werken in het VK?

Nee. Europeanen krijgen na de brexit geen uitzonderingspositie meer. Dat was één van de voornaamste pijlers onder de wens om de EU te verlaten. Een meerderheid van de Britten wilde immigratie aan banden leggen. Aan het vrije verkeer van mensen, één van de fundamenten onder het lidmaatschap van de EU, komt daarom vanaf 1 januari een einde. Het VK introduceert een zogenaamd points-based system, waarbij aan tamelijk hoge eisen moet worden voldaan. Wie in het VK wil werken, moet in het bezit van een contract zijn en rond de 30.000 euro per jaar gaan verdienen. Hoogopgeleide specialisten en mensen met beroepen waar de vraag hoog naar is, krijgen voorrang.

Kunnen Belgen dan nog wel gewoon een weekendje Londen pakken?

Zonder probleem. Toeristen wordt geen strobreed in de weg gelegd, zolang ze over een geldig identiteitsbewijs beschikken. Tot 1 oktober 2021 mogen ID-kaarten gebruikt worden.

Komen Belgen die nu in het VK wonen in de problemen?

Niet als ze een settled status hebben aangevraagd. Daarmee behouden EU-burgers dezelfde rechten als ze nu hebben. Dat betekent ook dat ze nog steeds gratis gebruik mogen maken van gezondheidsdienst NHS. Nieuwkomers moeten daar ongeveer 700 euro per jaar voor gaan betalen. Wie het vergeten is, hoeft niet direct in paniek te raken. Tot 30 juni kan dit geregeld worden. Aan de settled status zitten talloze haken en ogen, maar Belgen hoeven niet te vrezen straks het land te worden uitgezet.

Bestaat er voor Britten in Europa een vergelijkbaar systeem?
Per EU-land verschillen de eisen, maar in principe behouden ze dezelfde rechten als in het land waar ze wonen. Een Brit die in België woont kan daar blijven, maar later niet meer zomaar verhuizen naar Duitsland of Nederland.

Gaat de brexit hinder opleveren voor Brits toerisme aan Europa?

Nee. Britse toeristen mogen jaarlijks 90 dagen per halfjaar zonder visum in de EU verblijven. Een vrijgezellenfeest vieren in Amsterdam kan dus nog steeds. Voor Britten met een tweede huis in Europa wordt het wel lastiger. In Frankrijk gaat dit bijvoorbeeld om 150.000 mensen. Deze groep kan niet meer overwinteren aan de Côte d’Azur.

Hoe zit het trouwens met financiële dienstverlening? Daarover bleef het opvallend stil.

Zolang het akkoord, bijna 2000 pagina’s lang, niet is gepubliceerd, blijft dat onduidelijk. Het feit dat Johnson over een ‘Canada Plus Plus’ sprak, lijkt erop te duiden dat diensten in de deal zijn opgenomen. Liefst 80 procent van de Britse export komt hieruit voort. Of de City of London, het zakencentrum van de hoofdstad, toegang blijft houden tot de Europese markt hangt ervan af of ze niet gaan afwijken van EU-standaarden.

Terrorisme en pandemieën zijn een globaal probleem. Blijft het VK op die gebieden met de EU samenwerken?

Het VK stapt uit het Erasmus-programma – waardoor studeren aan prestigieuze universiteiten als Oxford of Cambridge voor Belgen zeer kostbaar wordt – maar blijft nauw betrokken bij wetenschappelijke projecten. Ook de bestrijding van terrorisme en veiligheidskwesties in het algemeen zijn in de deal opgenomen.

Is de brexitsoap hiermee nu voorgoed verleden tijd?

In theorie wel, al zullen onderhandelingen over bepaalde aspecten nog doorgaan na 1 januari. Wel kan zowel de EU als het VK over vier jaar eenzijdig besluiten de overeenkomst te beëindigen. Die kans lijkt klein, maar niets kan worden uitgesloten.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234