Weg met het dieet: over Pascale Naessens, lakse ministers en afvallen met gezond verstand

Bij meer dan 80 procent van de mensen die aan een dieet beginnen, komen de kilo’s er achteraf weer bij. Meer nog: niet zelden eindigen ze met een hóger gewicht. Ligt het aan ons schrijnende gebrek aan wilskracht? Is het de schuld van onze genen? En bestaat er een dieet dat op lange termijn wél garantie biedt op succes?

'Ik verwijt voedingsgoeroes als Pascale Naessens dat ze puur uit winstbejag desinformatie rondstrooien'

Wij hakten ons een weg door de jungle van calorieën, koolhydraten en galopperende suikerspiegels met als gids voedingsdeskundige Patrick Mullie, hoogleraar aan de VUB en de Erasmushogeschool Brussel. ‘Ik heb mijn ouders nooit snacks zien eten voor de televisie.’

HUMO Om maar meteen met de hamvraag te beginnen: weet u waarom de meeste diëten jammerlijk mislukken?

Patrick Mullie «Je kunt het vergelijken met stoppen met roken. Obesitas wil zeggen dat je te veel energie opneemt, en dat je een bepaalde gewoonte hebt. Zo is ook roken een gewoonte: mensen steken een sigaret op als ze gestresseerd zijn of zich niet goed voelen. Op die manier creëren ze een verslaving. Voor je het probleem kunt aanpakken, moet je eerst van die verslaving af zien te raken. Iemand die obesitas ontwikkelt omdat hij zich niet goed voelt op zijn werk, moet geen dieet volgen. Die moet eerst het probleem op zijn werk oplossen.

»Het is echter extreem moeilijk om gewoontes te veranderen op lange termijn. Iedereen slaagt erin gewicht te verliezen door twee à drie weken te diëten, zoals ook veel rokers één of twee weken kunnen stoppen met roken. Over een periode van enkele jaren echter zijn de resultaten zeer bedroevend: slechts een zeer kleine minderheid blijkt het vol te houden.»

HUMO Dat zou te maken hebben met hoe ons lichaam op gewichtsverlies reageert. Het doet er namelijk alles aan om dat binnen de perken te houden.

Mullie «Ons lichaam is niet gemaakt om gewicht te verliezen, wel om te kunnen overleven in een omgeving van pakweg 30.000 jaar geleden. En overleven betekende toen: geen of zo weinig mogelijk gewicht kwijtspelen. Bijkomen was wél interessant, want dan sloeg je reserves op voor de magere tijden die er onvermijdelijk aankwamen. We zijn evolutionair beter gewapend om bij te komen dan om af te vallen, omdat het ons destijds hielp om te overleven.

»Dat is lange tijd geen probleem geweest, want tot aan de Tweede Wereldoorlog was er te weinig voedsel. Ik herinner me de verhalen van mijn vader: die had geen sinaasappels, appelen en chocolade zoveel hij maar wilde. Het waren tijden van schaarste en zuinigheid.

»Pas sinds de jaren 80 heeft ons economische stelsel zich zo ontwikkeld dat wij in overvloed leven. Voeding is spotgoedkoop geworden, en dan vooral ongezonde voeding. Ons brein reageert echter nog altijd alsof wij in de oertijd leven, en het is slecht gewapend om nee te zeggen in een omgeving waarin er veel te veel ongezond voedsel beschikbaar is. Het resultaat: een explosie van overgewicht en van alle kwalen die ermee gepaard gaan.»

HUMO Wat afvallen nog lastiger maakt, is dat het rustmetabolisme – de energie die we verbruiken als we in rust zijn – niet alleen trager werkt als we gewicht aan het verliezen zijn, maar ook in minimale modus blijft nadat we gestopt zijn met diëten. Waardoor veel mensen na hun dieet tot hun grote ontzetting bijkomen.

Mullie «Als je aan het afvallen bent, zit je in een toestand van ondervoeding. En bij ondervoeding vertraagt je rustmetabolisme, want dertigduizend jaar geleden was dat een teken van hongersnood. Er komen minder calorieën binnen: we moeten zuinig zijn op ons energieverbruik, denkt ons lichaam, niet beseffend dat er meer dan voldoende is.»

HUMO Het lichaam saboteert met andere woorden onze pogingen om gewicht te verliezen?

Mullie «Het reageert verkeerd, namelijk zoals tienduizenden jaren geleden in tijden van hongersnood. Het zal allerlei mechanismen in werking doen treden die het afvallen trager laten verlopen, omdat afvallen de weg naar de dood is. Je verliest energie die je hebt opgeslagen, en daar houdt het lichaam niet van. Vrouwen met anorexia nervosa die extreem zijn afgevallen, menstrueren niet meer en kunnen zelfs geen kinderen meer krijgen. Het vetgehalte is zo sterk gedaald dat het lichaam oordeelt dat het geen zwangerschap kan overleven, of dat de vrucht het niet zou overleven, en blokkeert vervolgens alles.»

HUMO Neurowetenschapper Sandra Aamodt benadrukt de rol van het brein: het zou een soort ideaal voor ogen hebben, en je mag 5 à 7 kilo variëren in lichaamsgewicht. Als we daaronder duiken, bijvoorbeeld omdat we diëten, doet het er alles aan om ons op het ideale gewicht te houden.

Mullie «Dat idee maakte vooral opgang in de jaren 80 en 90, maar is ondertussen verworpen.

»Het probleem is: als je je lichaam ontregelt door jaren te véél te eten, is het zeer moeilijk om terug te keren naar een normaal voedingspatroon en een normaal evenwicht. Zowel lichamelijk als psychologisch.»

HUMO Experts raden aan om wat rond te shoppen als je aan een dieet begint, en het zeker niet na de eerste poging op te geven. Iedereen zit namelijk anders in elkaar: een dieet dat goed werkt voor de ene, levert veel minder resultaat op bij de andere.

Mullie «Het is zoals stoppen met roken: je moet de methode vinden die het best bij je past, want er is geen ideale methode. De ene zal liever in groep diëten met de Weight Watchers, de andere doet het liever individueel met een diëtist.

»Het klopt wel dat het rustmetabolisme niet bij iedereen hetzelfde is. Stel je twee auto’s voor die allebei 100 kilometer rijden. De ene verbruikt vijf liter en de andere acht liter, maar voor het overige zie je geen enkel onderscheid. Het verschil in rustmetabolisme tussen mensen is niet zo groot, het gaat om pakweg 40 à 50 calorieën per dag. Maar als je dat vermenigvuldigt met 365 dagen, maal tien jaar, gaat het toch om veel calorieën. Evolutionair gezien houdt het ook steek: wie zuinig was, was vroeger bevoordeeld. Je verbruikte minder energie voor dezelfde activiteit, en maakte dus een grotere kans om te overleven. Vandaag heb je in dat geval pech, omdat je sneller overgewicht riskeert.»


Scheel van de honger

HUMO Onderzoekers van de Amerikaanse Brown University houden al bijna 25 jaar het National Weight Control Registry (NWCR) bij, een database van meer dan tienduizend mensen die erin geslaagd zijn blijvend af te vallen. Ze stelden onder meer vast dat de meerderheid van hen elke dag een ontbijt neemt.

Mullie «Eén calorie blijft één calorie, dat is thermodynamica. Maar de calorieën die je ’s morgens eet, werken overdag langer verzadigend. Met andere woorden: als je ’s morgens ontbijt, heb je overdag minder snel honger. En dat helpt je om minder te eten. Het probleem met veel diëten is dat mensen vaak scheel van de honger rondlopen, terwijl je dat net moet vermijden. Omdat je lichaam de hele dag geen voedsel heeft binnengekregen, zal het er ’s avonds voor zorgen dat je extra grote honger hebt, zodat het zeker genoeg reserves heeft voor de volgende dag. Dan wordt afvallen natuurlijk moeilijk. Tenzij je de hele tijd een rammelende maag wilt horen (lacht).»

'Het probleem met veel diëten is dat mensen vaak scheel van de honger rondlopen, terwijl je dat net moet vermijden'

HUMO Nog iets dat veel succesvolle afvallers uit het NWCR gemeen hebben: ze gaan minstens een keer per week op de weegschaal staan.

Mullie «Zoals een diabeet regelmatig zijn bloedglucose moet meten, zo moet een ex-obesitaspatiënt regelmatig zijn gewicht noteren om te zien of alles nog goed zit. Ik raad mensen altijd aan om op maandagochtend en vrijdagochtend op de weegschaal te gaan staan.»

HUMO Alle dagen op de weegschaal gaan staan is een slecht idee?

Mullie «Inderdaad. Ik snap het wel, hoor. De meeste mensen vliegen er met veel enthousiasme in, net zoals mensen met een nieuwe smartphone daar voortdurend mee bezig zijn. Maar je raakt ontmoedigd als je niet snel genoeg gewicht verliest. Of omdat je plots 200 of 300 gram bent bijgekomen. Als je je maar één keer per week weegt, heb je minder last van schommelingen en is het verschil in gewicht wat groter.»

HUMO De afvallers uit het NWCR kijken wekelijks minder dan tien uur televisie en bewegen gemiddeld een uur per dag.

Mullie «Dat is het antwoord op de vraag: hoe moet je diëten? Je moet namelijk níét diëten, maar wel je leef- en eetgewoonten veranderen. Zeker je familiale leefgewoonten: kijk minder tv, ga meer wandelen, fietsen, bewegen... Dan vermager je vanzelf. Als je tien weken een extreem dieet volgt, maar je verandert niks aan je eet- en leefgewoonten, dan zul je wel vermageren, maar daarna beland je toch weer op je oorspronkelijke gewicht.»

HUMO De NWCR-researchers merkten ook dat de motivatie een rol speelt: blijvende afvallers willen geen slanke lijn, ze doen het omdat ze een ernstige gezondheidswaarschuwing hebben gekregen. Ze willen langer leven en meer tijd spenderen met hun geliefden.

Mullie «Dat is klassiek. Weinig mensen stoppen met roken omdat ze het risico lopen over dertig jaar longkanker te krijgen. Als je een 20-jarige daarop wijst, moet hij eens goed lachen. Nee, de meeste mensen stoppen omdat ze hoesten, omdat roken stinkt of omdat ze hebben uitgerekend hoeveel geld het per jaar kost. En een stevige waarschuwing werkt altijd: brutaal met de feiten geconfronteerd worden is vaak de beste motivatie.»


Schuld van de genen

HUMO Mensen met overgewicht roepen vaak dat het geen zin heeft om te diëten, omdat overgewicht in hun genen zit. Maar genen zijn minder belangrijk bij obesitas dan vaak wordt gedacht.

Mullie «Het rustmetabolisme is natuurlijk wel genetisch bepaald. Maar vijftig jaar geleden hadden we net dezelfde genen en toen had 10 à 15 procent van de mensen overgewicht, nu is dat 50 procent. Aan de genen alleen kan het dus niet liggen. Je mag ook het belang van de opvoeding niet onderschatten. Als je van je ouders zoveel chocolade mag eten als je maar wil of je ontbijt nooit als kind, dan ga je die gewoonten later niet snel veranderen.

»Veel mensen steken het op hun genen, maar ze vergeten dat eetgewoonten ook familiaal bepaald zijn. Het slaat nergens op om je overgewicht op je zwaarlijvige moeder of grootmoeder te steken. Je hebt het voor een groot deel zelf in de hand. Beweging is nog zoiets: of je al dan niet sport, krijg je vaak van thuis mee.

'Obesitas behandelen wil zeggen: minder consumeren. Maar er is geen enkele minister die ons zal zeggen dat we voortaan minder moeten consumeren'

»Mensen met obesitas zoeken vaak een reden buiten zichzelf om toch maar niet te moeten toegeven dat ze te weinig wilskracht hebben of niet gemotiveerd zijn. Ik heb vaak mensen op consultatie gehad die er maar niet in slaagden gewicht te verliezen, tot ze een hartinfarct kregen: ineens konden ze zich wél probleemloos aan hun dieet houden.»

HUMO Sommige wetenschappers onderzoeken de invloed van chemische stoffen zoals bisfenol A (BPA). Die stof wordt gebruikt in de binnenkant van voedselverpakkingen, cd’s, dvd’s, kasticketjes en plastic voor babyflessen. De hormoonverstorende werking van BPA zou een invloed kunnen hebben op het systeem dat de vetopslag in ons lichaam regelt.

Mullie «Ik sta sceptisch tegenover zulke theorieën. Als je maar genoeg studies en rapporten uitpluist, vind je altijd wel iets. Statistisch zal er misschien wel een verschil te vinden zijn, maar hoe groot en significant is dat? Is het ook klinisch belangrijk?

»Ik denk dat we beter kijken naar onze economie. Toen ik kind was, gingen mijn ouders naar de winkel voor aardappelen, wortelen en een stuk kip. Vandaag gooien we kant-en-klaarmaaltijden, frisdranken, snacks en ander ongezonds in onze winkelkar. Dat speelt een grotere rol dan chemische stoffen die mogelijk onze hormonen zouden beïnvloeden.»

HUMO Onderzoekers van het Weizmann Institute of Science in Israël bekijken de rol van het microbioom, het geheel van miljarden bacteriën op en in ons lichaam. Hoe efficiënt een dieet is, zou afhangen van hoe je microbioom op voeding reageert. Het doel is op basis daarvan diëten op maat te ontwikkelen.

Mullie «Klinkt goed (lacht). Bacteriën, vooral dan die in de darm, gaan al een tijd mee. Ze zouden helpen tegen darmkanker, hart- en vaatziekten, diabetes… En nu dus tegen obesitas. Ik wens die mensen veel succes met hun onderzoeken, maar laten ze eerst eens bewijzen of het werkt.»

HUMO Veel websites bieden gepersonaliseerde probiotica-dieetpillen aan met gezondheidsbevorderende bacteriën in.

Mullie «Daar verspil je je geld beter niet aan. Ook de probiotica die je in de winkel bij de zuivelproducten vindt, hebben geen enkele bewezen werking. Het Europees Voedselagentschap heeft alle wetenschappelijke argumenten verworpen, en de fabrikanten mogen niet meer claimen dat probiotica de weerstand verhogen. Het staat mensen vrij om ze te slikken als ze die lekker vinden, maar gezonder word je er niet van (lacht).»

HUMO Mensen hebben vaak onrealistische doelen. Ze willen zelfs tot drie keer meer afvallen dan wat de dokter hen zou aanraden, heeft onderzoek uitgewezen.

Mullie «Dat strookt niet met mijn ervaringen. Toen ik nog consultaties deed, hadden de meeste mensen toch een realistisch beeld van het aantal kilo’s dat ze kwijt wilden. Maar een representatieve groep is dat natuurlijk niet: ze hadden al de eerste stap naar een diëtist gezet.

»Als therapeut mag je in ieder geval nooit zeggen hoeveel iemand moet wegen. Je moet vragen bij welk gewicht hij of zij zich goed voelt, en tegelijk kan blijven consumeren en niet te veel moet sporten. Als iemand 95 kilo weegt en zich goed voelt bij 85 kilo, dan moet je daarnaar streven, ook als zijn ideale gewicht 70 kilo is. Die 70 kilo zal hij toch nooit halen of kunnen houden.

»Wanneer mensen een onbereikbaar ideaal gewicht hebben, moet de therapeut hen ervan overtuigen met een realistisch doel te beginnen. En bijvoorbeeld gewicht te verliezen tot de bloedwaarden en het cholesterolgehalte weer normaal zijn. Om oud te kunnen worden is dat veel belangrijker dan het ideale gewicht.»

HUMO Bij veel mensen zou een gewichtsverlies van 10 procent al een enorm verschil maken voor hun gezondheid.

Mullie «Mocht de hele Belgische bevolking morgen 5 à 10 procent afvallen, dan zou er veel minder diabetes zijn, je zou veel minder kankers hebben, minder hart- en vaatziekten, minder hoge bloeddruk en hersenbloedingen… Je hoeft geen 30 kilo af te vallen. Als iemand van 100 kilo 10 kilo verliest en uit een analyse blijkt dat zijn bloedwaarden beter zijn, dan is 90 kilo misschien wel voldoende om gezond verder te leven.»

HUMO 10 procent gewicht verliezen lijkt niet zo moeilijk, en voor iedereen haalbaar.

Mullie «Dat is perfect te doen, op voorwaarde dat je niks forceert. Als je 5 à 10 kilo verliest en tegelijk wat sport, dan kun je nog altijd consumeren alsof je 100 kilo weegt, maar toch op 90 kilo blijven. Wat je te veel consumeert, verlies je door te sporten.»

HUMO Hebben mensen vaak ook geen te hoge verwachtingen van een dieet? Als ze na drie weken geen 15 kilo kwijt zijn, geven velen er al de brui aan.

Mullie «De vraag is: ligt dat aan hen, of is het de schuld van de dieetindustrie? Commerciële diëten beloven vaak de wildste dingen – 10 kilo eraf in drie weken – en veel mensen tuinen daarin. Op korte termijn werken die diëten soms wel, maar op lange termijn loopt het toch fout, omdat de kern van het probleem niet is aangepakt. Je hebt problemen op je werk, waardoor je niet op je voeding let en aankomt. Je volgt dan een crashdieet, maar die problemen op je werk zijn er 15 kilo later nog altijd.»

HUMO De sleutel tot een geslaagd dieet lijkt steeds meer de persoonlijke aanpak: een dieet op maat waarbij men rekening houdt met je gewoonten, je socio-economische status en je omgeving. En zelfs met je geestelijke gezondheid.

Mullie «Dat wil niet zeggen dat je de vier miljoen Belgen met overgewicht of obesitas allemaal naar de psycholoog moet sturen, want dat is onbetaalbaar. Je raakt al vrij ver door het economische systeem aan te passen: maak suikerwaren duurder en fruit en groenten goedkoper. En vegetarische maaltijden zouden de helft minder moeten kosten dan vleesgerechten. Met die niet zo heel ingewikkelde ingrepen zou een gewichtsverlies van 5 à 10 procent bij de hele bevolking perfect haalbaar moeten zijn. We mogen ons niet focussen op de enkelingen die op consultatie gaan bij psychologen en diëtisten. Het is de hele bevolking die kilo’s moet zien kwijt te raken.»

HUMO Als zulke simpele maatregelen zo’n grote impact kunnen hebben, waarom worden ze dan niet genomen?

Mullie «Omdat het zware economische gevolgen zou hebben. Obesitas behandelen wil zeggen: minder consumeren. Maar er is geen enkele minister die ons zal zeggen dat we voortaan minder moeten consumeren. De hele voedingsindustrie zou op haar achterste poten staan, je zou er een leger werklozen bij krijgen, en de overheid int minder belastingen en btw. Maar minder consumeren is wel de oplossing.»

HUMO Eten we niet gewoon te veel? Volgens sommige experts zou het al veel schelen als we simpelweg stopten met eten als we ons voldaan voelen.

Mullie «En als we zelf ons eten zouden klaarmaken, zoals vroeger. Dan weet je wat erin zit. Als je thuis aardappelpuree maakt, weet je hoeveel zout en boter erin gaat. Koop je in de supermarkt een pizza, dan heb je geen benul van wat erin zit. Het staat wel in kleine lettertjes op de verpakking, maar daar kijken mensen niet naar.»

HUMO Er is nooit méér aandacht voor voeding geweest, maar we lijken er minder dan ooit over te weten.

Mullie «Ik krijg steeds meer mails van mensen die er niet meer aan uit kunnen. Het wordt nodeloos ingewikkeld gemaakt, terwijl het eigenlijk vrij eenvoudig is: als je oud wilt worden, mag je niet roken en moet je dertig minuten per dag bewegen, een gezond gewicht nastreven en meer plantaardige voeding eten. Die vier grondbeginselen staan nog altijd als een huis.

»Ik trek vaak van leer tegen voedingsgoeroes als Pascale Naessens. Ik verwijt hen dat ze puur uit winstbejag desinformatie rondstrooien. Adviezen als brood en aardappelen achterwege laten, dat is populistische onzin die nergens op is gestoeld. En de media smullen ervan, want die hebben graag sensatie. Het verhaal van deskundigen als ikzelf is veel saaier, maar wel gefundeerd op ernstige wetenschap.»

HUMO Behalve allerlei BV’s lopen we ook – flink hijgend, want obees – allerlei dieethypes achterna. Zo was er de voorbije jaren nogal wat te doen rond het zogenaamde paleodieet: vlees, vis, groenten, fruit, noten en zaden, het menu van in de steentijd.

Mullie «Ook dat is complete onzin. Hier en daar heeft het wel een kleine wetenschappelijke basis – eiwitten zijn inderdaad interessant om te vermageren – maar de mens is ooit graan, aardappelen, rijst en maniok beginnen te verbouwen, waardoor hij de beschikking had over calorieën die niet snel bedierven en dus gestockeerd konden worden. Daardoor hebben we ons als soort kunnen ontwikkelen.

»Tot halverwege de jaren 80 aten we zonder problemen graan, brood en aardappelen. Beweren dat er nu zoveel zwaarlijvigheid is omdat we te veel koolhydraten eten, is nonsens. We eten gewoon te veel snacks en tussendoortjes. Ik heb mijn ouders ’s avonds nooit zien eten voor de televisie. Dat was not done. Nu zit iederéén snacks te eten voor de tv: chips, nootjes, pudding, chocolade… Met koolhydraten heeft de obesitasexplosie niks te maken, wel met te veel calorieën en te weinig beweging.

»Bovendien, als morgen alle 7,5 miljard aardbewoners het paleodieet zouden volgen, zou er snel een massale sterfte volgen, want er is niet genoeg vlees om al die mensen te voeden. Ik geef het maar even mee (lacht).»

HUMO Is er wel genoeg aandacht voor het probleem? In ons land kampt de helft van de bevolking met overgewicht. Bijna honderdduizend kinderen zijn te zwaar.

Mullie «We hebben toch rare prioriteiten, als je ziet wat er recent is ondernomen tegen de met fipronil besmette eieren en je dat vergelijkt met wat wordt gedaan om de enorme groep obese kinderen te helpen, van wie zeker is dat ze minder lang zullen leven. Het is nog altijd niet bewezen dat je van die eieren minder lang zult leven. Wat veroorzaakt kanker? Roken en onder de zonnebank liggen. Maar dat laat men zo, omdat er economische belangen mee gemoeid zijn. Als er een verkeerde stof is gevonden in eieren, staat het hele land op zijn kop. Compleet absurd, als je er twee seconden over nadenkt.»

HUMO Welk advies zou u meegeven aan mensen die dapper aan een dieet beginnen?

Mullie «Begin er niet impulsief aan. Ga samenzitten met het hele gezin en denk goed na over je strategie. Hoe kun je je leef- en eetgewoonten grondig aanpassen? Wat moet je in de supermarkt kopen en wat niet? Hoe ga je meer bewegen? Kijk minder tv, maar wel selectief. Blijf niet meer zitten voor zinloos beeldvulsel.

»Doe vooral dingen die je kunt volhouden. Het heeft geen zin om elke dag een marathon te willen lopen. Je zult wel vermageren, maar over afzienbare tijd loop je die niet meer alle dagen, en zullen de kilo’s er even snel terug zijn. Wees realistisch en bescheiden. Neem je tijd. En hecht niet te veel belang aan dat dieet, maar meer aan je leefgewoonten. Ga bijvoorbeeld wel uit eten, maar minder dan vroeger.

»Ik weet het: commercieel klinkt dat niet geweldig interessant. Eén kilo gewicht verliezen in een maand tijd: als je dat op de cover van een dieetboek zet, koopt niemand het (lacht). Maar op lange termijn zul je er meer succes mee boeken dan met de zoveelste dieethype.»

HUMO Is het aanbevolen om je professioneel te laten begeleiden als je met een dieet begint?

Mullie «Het kan helpen, maar het is niet per se nodig. De slaagkansen stijgen, maar ook niet zoveel. Je moet zoeken wat het beste voor je is, en dat is voor iedereen verschillend.»

HUMO Wat sommige mensen ook vergeten, is dat het een blijvend gevecht is. Zelfs jaren na een dieet blijft het lichaam tegenstribbelen en wil het je weer op je oude overgewicht krijgen.

Mullie «Obesitas is een chronische ziekte, net als diabetes en een hoge bloeddruk. Als je die aandoeningen hebt, zul je altijd pillen moeten blijven slikken. Zo is het ook met obesitas. Na een dieet mag je niet denken dat je voorgoed van je kilo’s verlost bent en weer fluitend je oude leventje kunt leiden. Een ex-zwaarlijvige zal zijn gewicht altijd in het oog moeten blijven houden. Je zou kunnen zeggen dat het na je dieet eigenlijk pas begint.»

HUMO We kijken er al naar uit! Dank voor het gesprek.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234