'Weg van het meesterwerk' (Canvas): 'Achter vijfhonderd jaar oude kunst gaat ook een half millennium aan geschiedenis schuil'

Van Pieter Bruegel de Oude is ook zo’n vijfhonderd jaar na zijn geboorte nog altijd opzienbarend weinig bekend, zo leerde ‘Weg van het meesterwerk’.

Geen deskundige die bijvoorbeeld met zekerheid kan zeggen of de meester te Antwerpen, waarvan wél met zekerheid is geweten dat hij er z’n ezel heeft neergepoot, in naam van de kunst ooit een kat van een stadhuistrap heeft gekeild. En omdat het diepte-interview destijds nog niet op punt stond, valt er ook over het privéleven noch de overtuigingen van de artiest veel te vertellen. Het maakt ‘De korenoogst’, de Bruegel waarrond de eerste aflevering van ‘Weg van het meesterwerk’ draaide, er nog iets raadselachtiger op dan al het geval is, en dus was er niet bijster veel inlevingsvermogen nodig om de fonkel te doorgronden die je zag in de ogen van Thomas Vanderveken wanneer hij er oog in oog mee kwam te staan.

Voor die ontmoeting was Vanderveken - bedgenoot van Véronique Leysen met kind nummer twee onderweg (wàt een tijd, die 21e eeuw) - helemaal naar het Metropolitan Museum of Art in New York getrokken. Want, zo luidt de premisse achter ‘Weg van het meesterwerk’, achter vijfhonderd jaar oude kunst gaat ook een half millennium aan geschiedenis schuil. Om het vervlieden van al die jaren treffend samen te vatten, legde Vanderveken nu dezelfde reis af die het stel penseelstreken op plank destijds gemaakt had.

Hij begon zijn tocht in Antwerpen, waar hij door Jeroen Olyslaegers - geen Vlaamse primitief, maar wel z’n best doende om er op één te lijken - de stand van de stad in die jaren geschetst kreeg. Er traden nog meer namen met renommée op in ‘Weg van het meesterwerk’, wat een meerwaarde was: zowel Luc Tuymans als Michaël Borremans en Sam Dillemans werden bereid bevonden om Bruegel, per slot van rekening een collega, te overpeinzen, en de omzwervingen die ‘De korenoogst’ gemaakt had doorheen de eeuwen werden uitvoerig toegelicht door historici. Tijdens die gesprekken zag Vanderveken z’n kans schoon om parallellen met het eigen tijdsgewricht aan te duiden: zonder zulke gebeurlijke gelijkenissen, die evenwel zelden op toeval berusten, zou een geschiedenisles ook maar een verzameling weetjes zijn over lui die al eeuwen hartstikke dood zijn. Thomas Vanderveken hoef je dat niet uit te leggen.

‘Weg van het meesterwerk’ oogde daarentegen springlevend: er zat merkbaar makersplezier in de tekeningen die tussendoor ter illustratie geprojecteerd werden, en zowel op vlak van de voortreffelijke soundtrack als van de montage leek er niet op een uurtje werk gekeken. Toen Vanderveken, met jongensachtige luim zijn kunstwerk achterna jagend, op een bepaald moment in Wenen in de Spaanse Rijschool belandde, werd je tijdens de historische uitleg daarover vergast op vertraagde beelden waarin de plaatselijke paarden majestueus ter plekke een gat in de lucht trapten. Een stukje montage dat geen knijt met verf vandoen had, maar dat door de niettemin getrooste moeite op slag nog fraaier oogde.

Achter de weg die ‘De korenoogst’ afgelegd had, bleken uiteindelijk vooral menselijke verhalen schuil te gaan: kleine rimpelingen geslagen door mensen die, zij het als dader zij het als slachtoffer, conform de toenmalige tijdgeest elk een bescheiden bijdrage geleverd hadden aan de geschiedenis. Vooruitblikkend naar ‘Weg van het meesterwerk’ voorspelde Vanderveken enige tijd geleden in dit periodiek dat, mochten er dra weer besparingen aankomen bij de openbare omroep, een programma als het zijne wellicht het eerste zou zijn dat op het kapblok zou belanden. Een voorspelling die tegenwoordig meer blijk geeft van realiteitszin dan van valse bescheidenheid. Ook dat is conform de tijdgeest.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234