'Welk boek moet je als toerist lezen om je vakantieland beter te begrijpen?' Humo vroeg het aan de Belgische ambassadeurs

Humo ging op bezoek bij de Belgische ambassadeurs van enkele populaire bestemmingen en kwam terug met een stapel lectuur onder de arm. ‘Spanjaarden zijn theatraal, ondoorgrondelijk en blinken niet uit in consequentie.’

'Overal hebben mensen vragen bij de Amerikaanse droom'


‘Zwart of wit’

Marc Calcoen (ambassadeur in Spanje) «Er bestaan al zoveel boeken over de Spaanse geschiedenis, dat het bijna ondoenbaar is om er één uit te lichten. Maar als ik de Humo-lezer toch één werk moet aanraden, dan is het wel ‘De omweg naar Santiago’ van de Nederlandse auteur Cees Nooteboom. Het is een neerslag van zijn vele omzwervingen door het land.»

HUMO Nooteboom noemde Spanje ooit anarchistisch en wreed. Hij zei: ‘Het land is chaotisch, het droomt en het is irrationeel.’

Calcoen (lacht) «Dat is een wrede beoordeling. Ik zou de Spanjaarden niet dromerig noemen, eerder theatraal. Dat maakt de Spaanse volksaard ondoorgrondelijk. Ze kunnen vol passie allerhande argumenten op tafel leggen en de volgende dag iets anders beweren. Ze blinken niet uit in consequentie, om het zo te zeggen. Alles is ook zwart of wit, grijs bestaat niet. Qua karakter zijn ze wel noordelijker dan je op het eerste gezicht zou denken: stiptheid en gehoorzaamheid aan de regels appreciëren ze hier bijvoorbeeld ten zeerste.»

HUMO De geschiedenis van Spanje is verweven met de Belgische. Welke geschiedenisboeken nemen we het best mee naar het strand?

Calcoen «Arturo Pérez-Reverte giet die geschiedenis in heel leesbare historische fictie in zijn serie romans rond kapitein Alatriste. Dat is een veteraan die aan het eind van de Tachtigjarige Oorlog gewond uit Vlaanderen naar Madrid terugkeert. De personages zitten complex in elkaar, en het taalgebruik is erg rijk.

»Daarnaast heb je auteurs zoals Geoffrey Parker en Hugh Thomas, die de geschiedenis van Spanje uitstekend toelichten. Vooral het boek ‘De Spaanse Burgeroorlog’ van Thomas is uitgegroeid tot een echte klassieker.

»Voorts kent iedereen natuurlijk ‘De schaduw van de wind’ van Carlos Ruiz Zafón. Het is één van de bekendste en meest verkochte boeken ter wereld.»

HUMO De kritiek luidde dat het boek zich in Barcelona afspeelde, maar in het Spaans was geschreven en niet in het Catalaans. Een heikel punt in Spanje.

Calcoen «Ach, een schrijver mag zich uitdrukken in de taal die hij verkiest, zeker wanneer de gebeurtenissen zich in eigen land afspelen. Wie zich wil verdiepen in het conflict tussen de nationale overheid en Catalonië, kan ik het in 2015 verschenen boek ‘Las cuentas y los cuentos de la independencia’ aanraden, van de pas benoemde socialistische minister van Buitenlandse Zaken Josep Borrell. Hij is een Catalaan, maar ook één van de felste tegenstanders van het pro-onafhankelijkheidskamp. In zijn boek weerlegt hij de politieke en economische argumenten van de separatisten. Toen de spanningen vorig jaar toenamen, publiceerde hij samen met drie andere prominente Catalanen ‘Escucha, Cataluña. Escucha, España’. Daarin pleiten ze voor dialoog en sereniteit en argumenteren ze opnieuw dat separatisme niet het antwoord is op de problemen van Catalonië.»

HUMO Welke jonge talenten moeten we in het oog houden?

Calcoen «De jonge schrijfster Aixa de la Cruz (30) uit Bilbao heeft haar eerste boek ‘Cuando fuimos los mejores’ al in 2007 geschreven. Ook de opvolgers ‘De música ligera’ en ‘La línea del frente’ handelen over universele thema’s, met het Baskenland als verbindend element.»


‘Droom aan diggelen’

Dirk Wouters (ambassadeur in de Verenigde Staten) «Wie Amerika beter wil leren kennen en houdt van het meer ernstige werk, moet zich verdiepen in de boeken van de Franse ambtenaar en edelman Alexis de Tocqueville. Hij trok in 1831 naar Amerika om er het gevangeniswezen te onderzoeken. Hij raakte er zo in de ban van het politieke en filosofische model van de VS dat hij er een boek over heeft geschreven, de klassieker ‘Over de democratie in Amerika’. Toen de Amerikanen het boek ontdekten, vonden ze het zo’n knappe beschrijving van de democratie dat ze zeiden: ‘Zo’n staatsvorm moeten we hebben!’ (lacht)»

HUMO De Tocqueville schreef destijds dat te veel vrijheid ten koste ging van gelijkheid. Profetische woorden, want de Verenigde Staten, die vrijheid hoog in het vaandel dragen, kennen de grootste inkomensongelijkheid ter wereld.

Wouters «Je merkt overal dat veel mensen vragen hebben bij de Amerikaanse droom, de stelling dat iedereen in de Amerikaanse samenleving het kan maken. Het land kampt met heel wat uitdagingen: de schietpartijen, ook in de scholen, de alomtegenwoordige zwaarlijvigheid, de gezondheidszorg... Lionel Shriver heeft daar beklijvende boeken over geschreven. Met het verfilmde ‘We moeten het even over Kevin hebben’, over de schietpartijen en de gevolgen voor de familie van de schutter, gaat ze recht naar de kern. Maar ook haar bijzonder goed gedocumenteerde romans ‘Big Brother’ en ‘Dat was het dan’ leggen genadeloos de vinger op de wonde.

»Amerikakenner Bart Kerremans heeft me de boeken van de Franse professor Pierre Mélandri aangeraden. Zijn ‘Histoire des Etats-Unis’, over de geschiedenis van Amerika, is een heel overtuigend werk. Eén van de boeken die nog op mij liggen te wachten, is ‘4 3 2 1’, de jongste roman van mijn favoriete auteur Paul Auster. Het gaat over de jaren 60, een belangrijke periode in de Amerikaanse geschiedenis. Zijn romans blijven mij fascineren. Hij evolueert mee met zijn tijd en blijft de tijdgeest op zijn unieke manier vatten door telkens uiteenlopende literaire stijlen te gebruiken. Zo bedient hij zich in zijn New York-trilogie van de detectivevorm om existentiële vragen rond identiteit te behandelen. Ik heb ooit geprobeerd om met hem in contact te komen, maar dat is jammer genoeg niet gelukt.»

HUMO Wie Amerika zegt, zegt Donald Trump. Zijn er boeken die ons meer over die merkwaardige figuur kunnen vertellen?

Wouters «Ik vond de memoires van Hillary Clinton over haar termijn als minister van Buitenlandse Zaken onder president Obama in dat opzicht heel interessant, omdat het aantoont welke bakens die minister kan verzetten. Hij of zij is niet alleen de eerste adviseur van de president bij zijn buitenlandbeleid, maar ook de eerste diplomaat in het buitenland. (Diplomatisch) Er is een verschil met de aanpak onder president Trump

HUMO Hebt u ook luchtiger werk in de kast liggen?

Wouters «Ik was onder de indruk van ‘Reizen zonder John’ van de bekende journalist en historicus Geert Mak. Het past in het genre van de klassieke reisliteratuur, omdat het informatie geeft over alle plekken die hij bezoekt, en tegelijk is het bijzonder intelligent en verfrissend geschreven.»

HUMO ‘Reizen zonder John’ is een eerbetoon aan de grote Amerikaanse schrijver John Steinbeck.

Wouters «Klopt. Steinbeck trok in de jaren 60 met zijn poedel Charley door Amerika en schreef daar de klassieker ‘Travels with Charley’ over. Geert Mak heeft die reis min of meer gekopieerd. Hij trok via het noorden naar de westkust, volgde de kustlijn naar beneden en reed dan via het zuiden naar de oostkust.»

HUMO Amerika is een land dat smeekt om een roadtrip. Welke streken kunt u aanbevelen?

Wouters «Dat is een moeilijke. De Amerikaanse natuur is overal zo overweldigend! Ik kan een bezoek aan de nationale parken alleszins ten zeerste aanraden. Het zijn veel meer dan natuurparken: het zijn monumenten, slagvelden en historische sites, doorkruist door mythische autowegen.»


‘Agatha en Nagieb’

Sibille de Cartier (ambassadeur in Egypte) «Ik probeer tussen de vele rapporten door zoveel mogelijk fictie te lezen. Het helpt me om de werkelijkheid vanuit een ander perspectief te bekijken. Daarbij beperk ik me niet alleen tot klassiekers als ‘Moord op de Nijl’ van Agatha Christie, ik probeer ook de literaire actualiteit te volgen. Mijn laatste boek was trouwens van een Belgische auteur: ‘Le roman d’Héliopolis’ van Amélie d’Arschot, over de historische relatie tussen België en Egypte. Het is alleen in het Frans verschenen, maar het leest vlot en is ideale vakantielectuur.»

HUMO Egypte is een land met een bijzonder lange en rijke geschiedenis. Waar bent u begonnen?

De Cartier «Het klinkt misschien vreemd, maar ik bereid mijn detachering naar een land altijd voor met een reisgids van Lonely Planet, GeoGuide of Michelin. Die geeft een weliswaar oppervlakkige, maar toch ideale eerste indruk. Wie dieper wil graven, heeft keuze te over: je hebt de geschiedenis van de farao’s, maar ook de christelijke en de Ottomaanse periode. Er is zoveel beschikbaar dat ik onmogelijk een selectie kan maken.

»Wie geïnteresseerd is in het moderne Egypte, kan ik wel enkele steengoede Egyptische schrijvers aanraden, zoals Nagieb Mahfoez, de eerste Arabische Nobelprijswinnaar. Hij heeft met de Caïro-trilogie een prachtig drieluik over zijn land geschreven. Ook het recentere ‘Het Yacoubian’ van Alaa al Aswani, verfilmd als ‘The Yacoubian Building’, geeft een perfecte indruk van het dagelijkse leven hier. En wie geïnteresseerd is in politiek, moet zeker eens een boek van Tarek Osman uitproberen. Hij is een politieke schrijver die de recente geschiedenis van Egypte verkent.»

HUMO Twee jaar geleden werd Ahmed Naji veroordeeld tot twee jaar cel omdat hij seksueel getinte fragmenten had gepubliceerd in zijn roman ‘Using Life’. Moeten Egyptische schrijvers aan zelfcensuur doen?

De Cartier (ontwijkend) «Er zijn wel een aantal dingen te zeggen over de vrijheid van meningsuiting in Egypte. Maar dat zijn zaken die we bespreken met de overheden, daarover zal ik nu niet in detail gaan.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234