De Amerikaanse president Donald Trump tijdens een campagnebijeenkomst.Beeld Getty Images

Verkiezingen VSPortret

Welke Democraat kan Trump verslaan? Dit zijn de kanshebbers

Het Amerikaanse verkiezingscircus begint vandaag. In Iowa vindt de eerste stemming plaats over de kanditatuur van de Democraat die het in november gaat opnemen tegen Trump. Wie zijn de kanshebbers?

Over één ding zijn alle Democratische gegadigden voor het Amerikaanse presidentschap het eens: hun belangrijkste taak is om Donald Trump te verslaan. Over hoe dat moet, lopen de meningen onder Democraten behoorlijk uiteen, zoals blijkt uit de koers van de potentiële presidentskandidaten. In de aanloop naar de eerste voorverkiezingen, vandaag in Iowa, is dus ‘electability’ het belangrijkste element van hun verkooppraatjes geworden – hoe verkiesbaarder, hoe verkieslijker. Politieke agenda en persoonlijkheid, campagnegeld en campagneorganisatie, populariteit en peilingen, kracht en kwetsbaarheid spelen allemaal een rol. Waarbij de kiezer niet alleen zijn eigen inschatting laat meewegen, maar ook zijn inschatting van de inschatting van anderen. Strategisch stemmen was nog nooit zo’n principiële keuze.

Beeld AP

Joe Biden (77)

De man die de status quo vertegenwoordigt en denkt dat dat een kracht is. Ziet zichzelf als kapitein op een schip in de storm, die het roer meteen kan overnemen. ‘Dit is geen tijd voor een stagiair in het Witte Huis.’ Is daarmee populair onder ouder en zwart Amerika.

Maar ervaring werkt twee kanten op. Hij koos voor oorlog en vrijhandel en voor zware straffen voor zwarte Amerikanen. Waar hij trots op is, is wat anderen hem verwijten. Zijn samenwerking met Republikeinen, zijn jaren met Obama. Hij loog wat, hij plagieerde wat, en nu beginnen de jaren te tellen. ‘Sleepy Joe’, zoals Trump hem noemt, raakt geregeld de draad kwijt in zijn eigen verhalen.

De wortels van Biden liggen in de mijnstreek rond Scranton, Pennsylvania, tussen de arbeiders die in 2016 overliepen naar Trump en die hij hoopt terug te winnen. Look folks, zegt hij, ik kom net als jullie uit een bescheiden familie. Maar van een bescheiden familie is geen sprake meer. Zoon Hunter maakte zijn achternaam te gelde in China en Oekraïne. Trumps pogingen pa Biden hiermee te besmeuren zijn in Oekraïne mislukt, maar hebben door alle ophef toch succes gehad. Biden is als voortzetting van het verleden de belangrijkste troef van de partij. De vraag is of dat meer vertrouwen dan wantrouwen wekt.

Beeld AFP

Bernie Sanders (78)

Heeft net als Biden een lang verleden in de Amerikaanse politiek, maar juist ver van de macht. Predikt progressieve revolutie. Compromisloze consistentie heeft hem tot idool gemaakt van jongste generatie, maar dit tot schrik van Amerikanen die beter gedijen in het systeem. Grote vraag: van wie zijn er de meeste?

Sanders acht zich als échte populist het best in staat Trumps valse populistische beloften door te prikken (‘Hij zei dat hij een ander soort Republikein was, een steunpilaar van de arbeidersklasse – maar dan maak je geen belastingwet die 83 procent van de opbrengsten aan de rijkste 1 procent geeft.’) Daarmee hoopt hij de Rust Belt, het noordoosten, terug te winnen die onder Clinton verloren ging.

Maar hij heeft hardnekkige sympathieën voor hardlinkse regimes in Latijns-Amerika in andere tijden. Dat zou veel gematigde Republikeinen kunnen afschrikken, die anders op een Democraat zouden kunnen stemmen. Toen de Democraten in 2018 bij tussentijdse verkiezingen het Huis van Afgevaardigden heroverden, was dat aan dit soort burgerlijke overstappers te danken.

Ook een eventueel verlies van Sanders kan Trump gebruiken om zijn eigen kansen te vergroten. Herhaling van 2016 is goed mogelijk, toen haat van Sanders-stemmers jegens het Democratische establishment in het algemeen en Clinton in het bijzonder haar uiteindelijk stemmen kostte.

Om die reden stookt Trump ook nu het vuur alvast op. Hij wees zondag op een aanpassing van de debatregels van de Democraten, ten gunste van Michael Bloomberg. ‘De Democratische Partij is de verkiezingen weer aan het manipuleren tegen Crazy Bernie (…). Ze nemen Bernie weer te grazen, zoals in 2016.’

Beeld Reuters

Elizabeth Warren (70)

De vrouw met de plannen. Is bijna net zo progressief als Sanders, maar veel gedetailleerder. Zakte wat weg in peilingen. Kan in Iowa voor verrassing zorgen als het meevalt. Belangrijkste troef zijn haar Republikeinse broers. Ze voert hen steevast op in haar campagne om aan te tonen dat haar plannen ook Republikeinen kunnen aanspreken, als ze het tegen Trump moet opnemen. Was zelf lange tijd Republikein, tot ze bij haar onderzoek naar failliete Amerikanen ontdekte dat een financiële catastrofe in een klein hoekje zit. Sindsdien voorvechter van belangen van het gewone volk. Ging voorop in de strijd tegen Wall Street en maakte daar geen vrienden.

Haar eerste blunder was het DNA-onderzoek waarmee ze wilde aantonen dat ze Cherokee-voorouders had. Gevonden werd niet veel meer dan paar promille, maar Warren zag dat als bewijs van haar onder meer op Harvard aangevinkte claim van indianenbloed. Trump heeft gezegd ernaar uit te kijken het tegen ‘Pocahontas’ op te nemen.

Tweede blunder was het weigeren van de hand van Sanders, na opgerakelde welles-nietesdiscussie over haar kansen als vrouwelijke presidentskandidaat. Warren is daarmee volgens ex-fans in vrouwelijke slachtofferrol vervallen.

Beeld AP

Pete Buttigieg (37)

Idealistische technocraat. Ziet zowel Biden als Sanders als representant van de oude orde. ‘Ik wil de politiek van het verleden in het verleden laten,’ zei hij zaterdag. Hij trekt in Iowa, na Sanders, de volste zalen.

Buttigieg ziet zijn burgemeesterschap van het studentenstadje South Bend in Indiana als ideale opstap naar het Witte Huis. Hij optimaliseerde het rioleringssysteem, maar verwaarloosde de zwarte gemeenschap. Hij diende in Afghanistan, waardoor hij veel veteranen heeft in zijn aanhang.

Van alle kandidaten is hij de beste spreker. Twaalf jaar geleden liep hij rond in Iowa om op deuren te kloppen voor Barack Obama. Hij praat over hoop, over ‘moreel voorstellingsvermogen’, over de grote overlap tussen Amerikanen van verschillende pluimage. Zijn openlijke homoseksualiteit kost hem toch nog een paar procent van de stemmen in het Amerika van 2020. Buttigieg komt er van de belangrijkste kandidaten het meest bekaaid van af, in één-op-éénpeilingen met Trump.

Beeld AP

Amy Klobuchar (59)

No-nonsensefiguur die net wel of net niet voor verrassing kan zorgen. Senator uit Minnesota die haar geografie graag als argument inzet: het grote middenwesten van de Verenigde Staten, waar de verkiezingen waarschijnlijk weer beslist gaan worden, is haar achtertuin. ‘Dit is voor mij geen fly-over-gebied,’ zei ze zaterdag. ‘Ik woon er, ik ben de kleindochter van een mijnwerker. Die mensen waar het altijd over gaat? Dat zijn mijn vrienden, mijn buren.’

Ze mag graag wijzen op de districten die Trump heeft gewonnen, maar die zij van haar Republikeinse tegenstrever won. Maar ze wijst ook op haar praktische aanpak die partij-overstijgend is. Werkt graag met Republikeinen, bijvoorbeeld aan een wet om medicijnen goedkoper te maken, zonder dat haar dat wordt aangewreven door progressieve fractie van haar partij. Door Trump werd Klobuchar ‘sneeuwpop’ genoemd, nadat ze verwaaid in een sneeuwstorm voor de camera’s sprak over klimaatverandering. Ze is daar trots op. Grote vraag wordt in Iowa of ze kiesdrempel van 15 procent haalt. Mocht ze daaronder blijven, dan kunnen haar kiezers maandag nog flinke invloed hebben door in de tweede ronde van de caucus achter een andere kandidaat te gaan staan.

Beeld AP

Michael Bloomberg (77)

De grote joker van dit jaar. Man die met geld verkiezingen hoopt te kopen. Negeert de eerste vier staten waar voorverkiezingen worden gehouden. Heeft wel tientallen miljoenen gestoken in campagnespotjes in de rest van het land. Grote dag is Super Tuesday (3 maart), wanneer 40 procent van de zogeheten kiesmannen worden verdeeld.

Als Democraten in paniek raken wegens achterblijvende prestaties van Biden en een gematigd alternatief zoeken, zou Bloomberg groot kunnen worden.

Aan Trump heeft hij al jaren een hekel. ‘Ik kom uit New York,’ zei de oud-burgemeester op de Democratische Conventie in 2016. ‘Ik herken een oplichter wanneer ik er één zie.’ Hij wordt door Trump ‘mini-Mike’ genoemd, vanwege zijn lengte. Dit weekend werd hem door Trump verweten onder één hoedje te spelen met de partijbonzen van de Democraten. Andere zwakke plek: hij verbood verslaggevers van zijn eigen persdienst onderzoek te doen naar Democratische presidentskandidaten.

© de Volkskrant

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234