Wie is de jihadi met het Antwerpse accent?

Twee gemaskerde Nederlanders en een Vlaming met Antwerps accent gaven vorige week een interview vanuit Idlib, het laatste bolwerk van de rebellen in Syrië, dat omsingeld is door de troepen van president Assad. Ze beloven te vechten tot het bittere einde. Jihadexpert Montasser AlDe’emeh weet wie de Vlaming is.

'Arabische en westerse media lieten zich gebruiken om jihadistische peptalk te verspreiden'

Het was de Libanese journaliste Jenan Moussa die het gesprek met de foreign fighters regelde. Omdat ze het te gevaarlijk vond om zelf ter plaatse te gaan, speelde ze haar vragen door aan een fixer. Die nam het filmpje op, dat door de journaliste werd ingeleid op Alaan, een satellietzender uit Dubai. In het interview stelde de Vlaming zichzelf voor als Abu Abdul Rahman al-Belgiki, en beweerde hij geen lid te zijn van een terreurbeweging zoals IS of Jabhat Al Nusra, dat gelinkt is aan Al Qaeda.

Montasser ALDE’EMEH «Dat zeggen buitenlandse jihadisten wel vaker. Zo hopen ze bij een eventuele terugkeer naar hun thuisland op clementie. Als je zegt dat je als freelancer hebt gevochten tegen de volkerenmoordenaar Assad, klinkt dat beter dan wanneer je lid bent geweest van een jihadistische terreurorganisatie.»

HUMO Maar jij gelooft hem niet?

ALDE’EMEH «Ik ken die jongen, ik herkende zijn stem. Hij is lid geweest van groeperingen die gelieerd waren aan IS én Al Qaeda. Voor het veldonderzoek voor mijn doctoraat ben ik in 2014 naar Syrië gereisd en heb ik de groep Belgische jihadi’s waartoe hij behoorde, twee weken lang gevolgd (zie foto: Montasser AlDe’emeh met de entourage van Abu Abdul Rahman al-Belgiki). Ze zaten in een huis met zwembad ten westen van Aleppo.»

HUMO Wat weet je over hem?

ALDE’EMEH «Om deontologische redenen kan ik zijn echte naam niet noemen, maar Abu Abdul Rahman al-Belgiki is niet zijn echte roepnaam in Syrië. Hij is een Antwerpenaar die vijf jaar geleden naar Syrië is getrokken om te vechten tegen Assad. Het onrecht tegenover de Syrische bevolking was zijn grootste drijfveer, maar er speelden ook ideologische motieven: een afkeer van de westerse democratie en manier van leven. Hij steunt het streven naar een islamitische staat waarin de sharia geldt.

»Toen ik hem sprak in 2014 herstelde hij van oorlogswonden. Hij was mager en speels, maar ook rustig en bedachtzaam, helemaal anders dan de opschepperige vlegels van IS. Hij was korte tijd lid van een groepering die later opging in IS, maar hij is overgestapt naar Al Nusra, omdat hij het niet eens was met de IS-strategie.

»De Belgen die naar Syrië zijn getrokken, worden hier vaak op één hoop gegooid, maar er zijn grote verschillen. De grote meerderheid sloot zich aan bij IS. Een minderheid koos voor Al Nusra, verhuisde naar Idlib en zette zich af tegen IS. Hen zal je niet op Facebook zien poseren met wapens of lijken, zoals sommige Belgische IS-leden deden. Ze zijn stiller en opereren onder de radar. Ze zijn ook minder geneigd om aanslagen te plegen in Europa. Hun hoofddoel is Assad afzetten. Daarna willen ze de samenleving heropbouwen en de sharia installeren. IS werkt anders. Zij laten hun wetten gelden in elk gebied dat ze veroveren en ze bestrijden iedereen die daartegen is, ook minder radicale groeperingen die tegen Assad strijden. Door elkaar te bevechten hebben die verschillende facties het Assad makkelijk gemaakt. De rebellen zitten in het nauw, Assad heeft gewonnen.»

HUMO In het interview beweren de Antwerpenaar en de twee Nederlanders dat ze zullen strijden tot het bittere einde en dat ze niet willen terugkeren naar hun thuisland.

ALDE’EMEH «Vier jaar geleden leek hij me al heel overtuigd. Blijkbaar is hij dat nog steeds. Hij heeft daar een vrouw en kinderen, is al twee keer gewond geraakt, heeft vijf jaar van straatgevechten en bommen overleefd, en toch blijft hij bereid om te sterven voor ‘de goede zaak’. Dat zegt genoeg.»

HUMO Volgens Jenan Moussa kon hij niets anders zeggen. Anders zou de top van Al Nusra hem zien als een overloper en wordt hij gestraft.

ALDE’EMEH «Al-Nusra-rebellen zijn doorgaans standvastiger dan IS-strijders. Toen het duidelijk was dat het kalifaat ten onder zou gaan, hebben we veel IS-leden zien terugkeren. Nu Al Nusra in het nauw zit, zien we dat minder.»

HUMO Waarom gaf hij dit interview?

ALDE’EMEH «Dit is propaganda, die de vastberadenheid van de jihadisten moet tonen. ‘Wij vechten tot het bittere eind’. Eigenlijk hebben Arabische en westerse media zich laten gebruiken om jihadistische peptalk te verspreiden.»

HUMO Maakt hij een kans om de eindstrijd te overleven?

ALDE’EMEH «Idlib is zowat het laatste bolwerk in Syrië. Ik verwacht Russische luchtbombardementen. President Poetin wil alle Tsjetsjeense jihadi’s uitschakelen, zodat ze niet kunnen terugkeren naar de Kaukasus. De Fransen willen hetzelfde doen met hun jihadi’s. De Belgen zijn maar kleine pionnetjes in dat geopolitieke spel.

»Mogelijk is er een uitweg naar nabijgelegen gebieden, waar Turkse troepen en Syrische rebellen zitten. De Turkse president Erdogan staat oogluikend toe dat gewonde jihadi’s in Turkse ziekenhuizen verzorgd worden. Maar één ding staat vast: die jongen mogen we nooit meer laten terugkeren naar België. Zulke gasten hebben gruweldaden begaan, weten hoe je een bom maakt, kunnen met wapens overweg en hebben meer oorlogservaring dan de meeste Belgische soldaten. Ze zijn aartsgevaarlijk.

»Het stoort me dat er in de pers nu al maanden een verhaal wordt opgehangen over de gebrainwashte sukkelaars die misleid werden door Fouad Belkacem, en die we nu, samen met hun vrouw en kinderen, niet aan hun lot mogen overlaten. Maar ze zijn zélf op het vliegtuig gestapt om de held uit te hangen en het Syrische volk de les te spellen met hun kalasjnikovs. Het zijn geen slachtoffers.»

HUMO VRT-journalist Rudi Vranckx pleitte ervoor om de vrouwen en kinderen van die Syriëstrijders eventueel te laten terugkeren. Als we hen aan hun lot overlaten, wordt hun haat daar alleen maar aangewakkerd en keren ze later misschien terug om aanslagen te plegen, luidde de redenering.

ALDE’EMEH «Onzin. Je raakt toch zomaar België niet in? Ik vind het chantage: ‘Red ons, anders vallen we jullie aan.’ De veiligheid van de Belgische bevolking is cruciaal. De aanslagen in Brussel en Zaventem hebben voor nog meer polarisering gezorgd. Nieuwe aanslagen kunnen we niet aan. Ik begrijp dat veel mensen zeggen: ‘Laat hen daar maar stikken’.

»Er zijn al meer dan 120 Syriëstrijders teruggekeerd. Sommigen zitten in de gevangenis, anderen lopen vrij rond en worden door jongeren in hun gemeenschap als helden onthaald. Beeld je in wat er gebeurt als deze jongen terugkeert naar Antwerpen. Hij zal zeggen dat hij vijf jaar heeft gevochten voor het Syrische volk, en dat het Westen de rebellen in de steek heeft gelaten en Assad aan de macht heeft gehouden. Onderschat de rancune tegenover ons niet. We mogen niet naïef zijn. De terrorist die vorig jaar de aanslag pleegde in Manchester was door de Britten zelf geëvacueerd uit Libië. Drie jaar later blies hij zich op in een vol stadion.»

HUMO Toch zei Jenan Moussa in De Morgen dat veel buitenlandse strijders het op een akkoordje gooien met hun thuisland om terug te keren. Ze had weet van een Belgische vrouw die onlangs met haar kind zou zijn teruggekeerd vanuit Idlib. De Belgische autoriteiten zouden haar niet hebben gestraft.

ALDE’EMEH «Dat meisje heeft wél een tijdje in de gevangenis gezeten. Maar het klopt: zodra gevluchte jihadi’s in Turkije raken, sluit België zulke deals, net zoals andere landen. Ze bekijken het dossier per dossier. Zo’n terugkeerder kan een interessante bron van informatie zijn. Er wordt ook gekeken naar de familie waarin die strijders terechtkomen. Als dat niet-radicale moslims zijn, zal dat de zaak wel vooruithelpen. Maar wie wil zo’n terugkeerder werk geven? En wie wil dat zijn kind naast de zoon van een jihadi in de klas zit?»

HUMO Zijn de grote jihadistische groeperingen nu voor een tijdje verslagen in het Midden-Oosten?

ALDE’EMEH «Vergeet het! Die ideologie overleeft en zwermt uit naar andere gebieden. Sommige inlichtingendiensten pleiten er zelfs voor om in het oosten van Irak een klein hoekje over te laten voor IS, omdat ze vrezen dat kleine facties ondergronds zullen gaan en de overlevende strijders zullen terugkeren naar hun thuislanden.

»Wat wij sinds de aanslagen van 9/11 aan het doen zijn in het Midden-Oosten, is een catastrofe. De oorlog tegen terreur heeft alleen maar meer terreur veroorzaakt. En het einde is nog niet in zicht. IS is nog niet verslagen. Ze plegen nog bijna wekelijks aanslagen: op de Filipijnen, in Tadzjikistan, in Irak... De oorlog is nog volop bezig. Vraag maar aan de Koerden. Die hebben het vuile werk opgeknapt door IS zwaar terug te dringen in Irak, en nu valt Erdogan hen in de rug aan, in het Syrische grensgebied rond Afrin. En de rest van de wereld sluit de ogen. Nee, het is daar nog lang niet gedaan. Die hele regio is een wespennest waar wij ook onze neus hebben ingestoken. En het is heel moeilijk daar ongeschonden uit te raken.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234