null Beeld

Wie wil van Hillary Clinton houden?

Alleen Hillary Clinton kan nog verhinderen dat Donald Trump president van de Verenigde Staten wordt. Op de Democratische Conventie nomineren haar partijgenoten haar deze week als hun presidentskandidaat, en ze heeft al de steun van ex-rivaal Bernie Sanders gekregen. Nu nog die van de kiezers, want die lopen allesbehalve warm voor het berekenende, meedogenloze politieke beest dat ze lijkt te zijn. Een portret aan de hand van gesprekken met sleutelfiguren die haar gevolgd en begeleid hebben in haar politieke carrière.

'Whitewater, Travelgate, een B&B in het Witte Huis, meubilair dat verdwijnt: de Clintons komen met elk schandaal weg'

Hillary Clinton is al first lady, senator en minister van Buitenlandse Zaken geweest. Alleen het presidentschap ontbreekt nog op haar cv. Bij de verkiezingen acht jaar geleden had ze de beste kansen, maar ze botste op het charisma van Barack Obama. Nu, bij haar tweede poging, is ze opnieuw favoriet, en tegelijk de enige hoop van iedereen die zich niet kan voorstellen dat Amerika straks door Donald Trump wordt geregeerd. Maar maandenlang kon Hillary niet eens haar Democratische rivaal Bernie Sanders uit de race wippen – een 74-jarige zelfverklaarde socialist met het aura van een stijfkoppige opa.

Een derde kans zal ze niet meer krijgen, maar volgens een recente enquête heeft slechts 31 procent een positief beeld van haar. Nooit eerder is een kandidaat met zo’n slechte score ook president geworden. Waarom heeft Hillary Clinton het zo lastig om de sympathie van de Amerikanen te winnen?

Om het antwoord op die vraag te vinden, moeten we een blik in het verleden werpen. Hillary Clinton is al meer dan veertig jaar politiek actief. We hebben mensen gesproken die nauw met haar hebben samengewerkt, en als je alle puzzelstukken bij elkaar legt, krijg je het beeld van een vrouw die al heel vroeg véél meer wilde dan alle anderen, en vooral: meer macht. Een vrouw ook die op haar weg naar de top veel heeft laten vallen waarvoor ze ooit opkwam.

undefined

null Beeld

undefined

'Hillary Rodham aan het prestigieuze Wellesley College: ze stak met kop en schouders boven iedereen uit'


1. Ontwakend talent

In het voorjaar van 1969 beklimt een 21-jarige vrouw het podium in Wellesley College, in Massachusetts. Ze draagt geen make-up, wel een bril met dikke glazen en heeft haar haar in een dot. De studentes hebben Hillary Diane Rodham gekozen om de speech voor het eindexamenfeest te houden.

Ellen Brantley (studiegenote) «Ik zat een jaar lager dan Hillary. Op de campus kende ze iedereen. Ik ben niet snel onder de indruk, maar Hillary stak met kop en schouders boven iedereen uit.»

Gail Sheehy (biografe) «Haar moeder heeft me verteld dat Hillary als kind urenlang buiten voor het ouderlijke huis in de zon kon dansen. Ze was ervan overtuigd dat al dat licht voor haar bestemd was, rechtstreeks door God gezonden, en dat hemelse camera’s haar doen en laten registreerden.»

Voor haar studie aan Wellesley College heeft Hillary een beurs gekregen voor schoolverlaters die tot de beste 0,5 procent van de hele VS behoren.

Wellesley College is een elitaire instelling op universitair niveau, en de studentes hebben maar één doel: een briljante knapperd van Harvard trouwen, drie of vier schatten van kindjes grootbrengen en dankzij hun opleiding aan Wellesley de gasten op hun diners en party’s met intelligente commentaren goedkeurend doen opkijken.

undefined

null Beeld

undefined

'Hillary en Bill trouwen op 11 oktober 1975. Ze moet toen al op de hoogte geweest zijn van al zijn avontuurtjes'

Maar sinds een paar jaar is het college in beroering, zoals veel hogescholen en universiteiten in Amerika. Overal demonstreren studenten tegen de Vietnamoorlog en voor vrouwenrechten; de moorden op Martin Luther King en de linkse politicus Robert Kennedy, een jongere broer van de in 1963 doodgeschoten president John F. Kennedy, brengen honderdduizenden jongeren op straat. Aan Wellesley dreigen de studentes zelfs met een hongerstaking. Maar niet Hillary Clinton.

Brantley «Ze is nooit erg radicaal geweest. Ze kon het steeds goed vinden met de decaan en het collegebestuur. Het idee om uit protest het college te sluiten, zoals enkele studentes eisten, zou nooit in haar opgekomen zijn.»

Op dat moment is Hillary Rodham nog een aanhangster van de Republikeinse partij, net zoals haar vader, een ondernemer die gordijnen levert aan hotels. Ze groeide op in een warm, beschermend gezin, in een voorstad van Chicago. Ze is een gelovige methodiste, en het is haar gevoel voor sociale rechtvaardigheid dat haar in de jaren aan Wellesley College richting Democraten doet opschuiven. In een brief vraagt ze haar dominee: ‘Kan iemand met zijn verstand conservatief zijn en met zijn hart links?’

Sheehy «Haar vader wilde niet dat ze naar Wellesley ging, maar Hillary wilde ontsnappen aan wat zij ‘de onwerkelijkheid van de Amerikaanse middenklasse’ noemde.»

★★★

undefined

'De jonge Hillary interesseerde zich voor alles, behalve voor haar eigen uiterlijk. Ze droeg nooit make-up, en altijd die bril met megadikke glazen'

Het is niet de gewoonte dat studenten speechen op het eindexamenfeest, maar nu, in het rumoerige voorjaar van 1969, moet alles anders. De studentes eisen dat één van hen een toespraak mag houden, en de rector van de universiteit geeft haar fiat, ook omdat ze gelooft dat Hillary Rodham geen stennis zal schoppen. Vervolgens komt de senator van Massachusetts aan het woord, een Republikein. Hij rept met geen woord over de moorden op King en Kennedy, maar haalt wel scherp uit naar de burgerrechtenbeweging. De studentes zijn in shock.

Op dat moment besluit Hillary Rodham af te wijken van haar voorbereide tekst. ‘We hebben nog geen machtspositie, maar het is onze taak kritiek uit te oefenen: we zijn verplicht om constructief te protesteren.’ Ze verwijt de politici zich te beperken tot ‘de kunst van het mogelijke’. ‘Maar de uitdaging bestaat erin politiek te zien als de kunst het onmogelijke mogelijk te maken.’

In een paar ogenblikken en zonder er echt diep over nagedacht te hebben, staat Hillary Rodham op tegen de wereld van de ouderen, de arrivés, de conservatieven. Ze krijgt een staande ovatie, die zeven minuten duurt.

undefined

'Ze heeft een pact gesloten met Bill: eerst acht jaar hij, dan acht jaar zij'

Brantley «Hillary bekritiseerde een senator in aanwezigheid van meer dan duizend genodigden. Enkele ouders vonden het ongepast, maar de studentes waren uitzinnig.»

Het persagentschap AP bericht over het voorval, en het glossy magazine Life drukt fragmenten uit de speech af, naast een artikel over de nieuwe generatie elitestudenten. Hillary Diane Rodham heeft op haar 21ste haar eerste stappen in het Amerikaanse openbare leven gezet, op een moment waarop de politieke kaarten grondig door elkaar worden geschud in Amerika. President Richard Nixon reageert op de revolte van de jeugd door zijn partij naar rechts te doen opschuiven: voortaan spreken de Republikeinen vooral de patriottische, gelovige Amerikanen aan. De Democraten daarentegen vinden vooral gelijkgestemden bij de studenten, jonge vrouwen en etnische minderheden. Die links-rechtstegenstelling zal vanaf nu de politiek in de VS domineren.

Hillary gaat rechten studeren aan de elite-universiteit Yale – zij is één van de 27 vrouwen onder de 235 eerstejaars – en ook daar heeft ze de reputatie een activiste te zijn met wie je rekening moet houden. Ze wordt uitgenodigd voor een talkshow en leidt studentenbijeenkomsten. Veel studenten zitten aan de drugs en piekeren over de zin van het leven, maar Hillary is anders: zij heeft een duidelijk doel voor ogen – haar vrienden zijn ervan overtuigd dat ze in de politiek wil stappen.

En dan wordt ze verliefd.

Hij is anders dan al die rijkeluiszoontjes aan universiteiten als Yale of Harvard. Hij komt uit een provinciestad in het Zuiden, uit een kleinburgerlijk gezin. Zijn vader is vroeg gestorven, zijn stiefvader is een gokker en drinker met losse handen. Hillary en haar vriend hebben niet veel gemeen, behalve één doel: ook hij wil de politiek in.

undefined

'Ze heeft een pact gesloten met Bill: eerst acht jaar hij, dan acht jaar zij'


2. Bill Clinton

Gail Sheehy (biografe) «Toen Hillary en Bill elkaar aan Yale leerden kennen, hadden ze al snel een bijna symbiotische verhouding. Hij zag in haar een briljante denker. Toen ze hun laatste rechtenexamen voorbereidden, schreef zij het pleidooi, en hij hield het.»

Na haar rechtenstudie gaat Hillary Rodham in Washington voor de commissie van het Huis van Afgevaardigden werken die een afzettingsprocedure tegen president Nixon voorbereidt. Op dat moment is amper 14 procent van de advocaten in de VS een vrouw, en amper 3 procent van de volksvertegenwoordigers in het Congres. Hillary lijkt vastbesloten dat mannelijke territorium binnen te dringen, maar ze is zich tegelijk bewust van het enorm politieke talent van Bill. Haar vrienden begrijpen er niks van wanneer ze Washington in 1974 de rug toekeert. Ze verhuist naar Little Rock, de hoofdstad van Arkansas, waar Bill vandaan komt. Daar wil hij zijn carrière starten.

Ellen Brantley (studiegenote) «Ik geloofde mijn ogen niet toen ik in Little Rock het toelatingsexamen voor de balie aflegde: daar stond Hillary! Wat deed ze in deze negorij? Ik had in Arkansas gestudeerd en mijn vriend woonde er, maar zij had in Yale gezeten!»

Jeff Gerth (The New York Times) «Hillary en Bill hebben daar en toen een pact gesloten: samen zouden ze de Democratische partij van binnenuit vernieuwen, en Bill zou binnen twintig jaar president van de Verenigde Staten worden.»

Brantley «In oktober 1975 trouwden ze: ze wilden snel een gezinnetje stichten. Nu hebben ze één dochter, maar eigenlijk hadden ze meer kinderen gewild.»

Op het huwelijksfeest kondigt Hillary aan dat ze haar meisjesnaam Rodham wil behouden. Alle aanwezigen stonden perplex: zoiets doet een vrouw niet, en al helemaal niet in het conservatieve Zuiden. Maar voor Hillary is het een breekpunt. Haar verhuizing naar het platteland mag dan doen vermoeden dat ze haar eigen ambities heeft opgeborgen, eigenlijk is ze naar Arkansas gekomen omdat ze ervan overtuigd is dat zij mee zal profiteren van het succes van haar man.

Max Brantley (journalist, man van Ellen) «Ik was toen hoofdredacteur van de Arkansas Times, en Hillary heb ik via Ellen leren kennen. Ze was grappig en kon erg sarcastisch zijn. Ze had een ongelofelijk luide, volle lach, en een bijna encyclopedische kennis van om het even wat, van opera’s over romans tot filosofie.»

Ellen Brantley «Ze interesseerde zich voor alles, behalve voor haar eigen uiterlijk. Ze droeg nooit make-up, en altijd die bril met megadikke glazen.»

Wie Hillary voor het eerst ontmoet, heeft niet zelden de indruk dat ze niemand nodig heeft behalve zichzelf. Ze kan alles in haar eentje klaarspelen. Of toch bijna alles.

Ellen Brantley «Ze heeft mij één keer om raad gevraagd: toen ons dochtertje en het hare rond dezelfde tijd geboren waren. Ze belde me op omdat ze het gevoel had dat ze niet genoeg melk produceerde. Dat was echt de enige keer dat ik dacht: ‘Ach, kijk, nu weet ze echt niet wat ze moet doen.’»

In 1978 wordt de dan 32-jarige Bill Clinton tot gouverneur van Arkansas gekozen, en Hillary is meteen de first lady. Maar in haar vormeloze, niet bepaald flatterende kleding ziet ze er helemaal niet uit zoals ze zich in Arkansas een first lady voorstellen. Ze draagt niet eens dezelfde familienaam, en bovendien werkt ze bij een bekend zakenkantoor, waar ze – als eerste vrouw – opklimt tot vennoot en 200.000 dollar per jaar verdient, het zesvoudige van wat haar man als gouverneur krijgt. Het is de aanleiding voor de interviewer van een lokale tv-zender om haar kritisch aan de tand te voelen.

Interviewer «De gouverneur is vaak op pad en u bent dikwijls op reis als advocate. Wanneer zien jullie elkaar eigenlijk nog?»

Hillary Rodham «We doen er alles aan om zoveel mogelijk bij elkaar te zijn.»

Interviewer «Mensen hebben de indruk dat u niet erg geïnteresseerd bent in tuinfeestjes of inhuldigingen, nochtans de kerntaak van de vrouw van de gouverneur.»

Rodham «Ik ben in alles geïnteresseerd, maar ik zie geen reden om te kiezen tussen mijn carrière en mijn rol als echtgenote van de gouverneur.»

Interviewer «Dat u niet dezelfde naam draagt, heeft hem mogelijk wel stemmen gekost.»

Rodham «Dat kan zijn, en nog anderen hebben waarschijnlijk niet op hem gestemd omdat hij te jong zou zijn.»

★★★

Bij de volgende verkiezingen, in 1980, verliest Bill Clinton het gouverneurschap. Als één van de redenen voor zijn nederlaag wordt Hillary genoemd. Na die zware tegenslag is hij de wanhoop nabij, maar het is Hillary die hem bij de les houdt. Zij weet hem te overtuigen zich opnieuw kandidaat te stellen, en zelf zal ze er alles aan doen om hem in poleposition te brengen: ze verandert haar familienaam in Clinton, ruilt haar bril voor contactlenzen en speelt voortaan de modelechtgenote aan de zijde van haar man. Haar ambitie is niet veranderd, maar ze heeft ingezien dat het dikwijls niet onverstandig is om de echte beweegredenen achter een façade te verbergen. Die façade draagt nu ook make-up.

Ellen Brantley «De naam Rodham was belangrijk voor haar. Maar niet belangrijker dan de carrière van Bill.»

De comeback wordt een eclatant succes. In 1983 wordt Bill opnieuw gouverneur, en hij zal het blijven tot 1992.

Max Brantley «In die tweede ambtstermijn kreeg Hillary van Bill de opdracht het onderwijs te hervormen. Om dat te kunnen betalen, moesten de belastingen wel worden verhoogd. Hillary verdedigde haar plan met zoveel passie, dat een afgevaardigde zich liet ontvallen: ‘Ik geloof dat we de verkeerde Clinton als gouverneur gekozen hebben.’»


3. Overal vrouwen

In 1992 is Bill Clinton presidentskandidaat voor de Democratische partij, alweer op aandringen van Hillary, die het na achttien jaar in Arkansas wel gezien heeft. Het lijkt op het eerste gezicht een hopeloze onderneming. Op 20 januari 1992 kopt een weekblad: ‘Bill Clinton: wie is dat?’ Drie dagen later kent iedereen hem, wanneer Star Magazine met een smeuïge onthulling uitpakt: ‘Mijn twaalf jaar lange affaire met Bill Clinton’.

undefined

'Toen Gennifer Flowers haar intieme telefoontjes met Bill op tv liet horen, vertrok Hillary geen spier: ze ging meteen in crisismodus'

Geruchten over Bills avontuurtjes waren er al langer in Arkansas, maar nu beweert de gewezen tv-journaliste en zangeres Gennifer Flowers publiekelijk dat ze een affaire met de gouverneur heeft gehad. Om die beschuldiging te weerleggen, laten Hillary en Bill zich twee dagen later interviewen in het nieuwsmagazine ‘60 Minutes’ op CBS, één van de grote nationale zenders. Vijftig miljoen Amerikanen zien hoe Hillary, gekleed in het groen van de hoop, piekfijn gekapt en met gouden oorringen in, haar man verdedigt.

Interviewer «U hebt allebei toegegeven dat er problemen in jullie huwelijk zijn geweest. Kunt u daar meer over vertellen?»

Hillary Clinton «Geen enkele televisiekijker zou het prettig vinden om alle details uit zijn privéleven en zijn huwelijk rond te strooien.»

Interviewer «De reden waarom het thema aan de orde van de dag blijft, is nochtans eenvoudig. Meneer de gouverneur, u hebt tot nog toe niet klaar en duidelijk ontkend dat u ooit een buitenechtelijke relatie hebt gehad.»

Bill Clinton «Ik heb fouten toegegeven, ik heb toegegeven dat ik in mijn huwelijk verdriet heb veroorzaakt...»

Hillary Clinton «Ik zit hier niet als een dom gansje, ik zit hier omdat ik van hem hou. En ik heb het grootste respect voor alles wat hij heeft moeten doormaken, en wat wij samen doorgemaakt hebben. Als dat niet genoeg is voor de kiezers, tja: stem dan niet op hem, hè.»

Zes jaar later, wanneer hij al lang president is, zal Bill Clinton tegenover advocaten toegeven dat hij wél een affaire met Gennifer Flowers heeft gehad.

Ellen Brantley (studiegenote) «Ik kende al die verhalen, zoals iedereen in Little Rock. Ik kon het me toen gewoon niet voorstellen, vooral omdat het zovéél vrouwen geweest zouden zijn. Hillary moet er veel meer over geweten hebben, zelfs vóór ze met hem trouwde. Maar daar heeft ze het nooit met mij over gehad.»

Gail Sheehy (biografe) «De dag na het interview in ‘60 Minutes’ zat ik met Hillary in het vliegtuig. Ze voerde gewoon verder campagne voor Bill. Toen we in het hotel aankwamen, was Gennifer Flowers live te zien op een tv in de lobby, terwijl ze op een druk bijgewoonde persconferentie de opnames liet horen die ze in het geheim van haar telefoongesprekken met Bill Clinton had gemaakt. Erg intiem allemaal. Hillary stond naast me en ze vertrok geen spier. Geen enkel signaal dat ze verrast was, of in paniek. Ze ging meteen in crisismodus en zei tegen haar assistente: ‘Bel Bill op!’ Toen werd het me duidelijk dat het haar job was om Bill te verdedigen.

»Bills medewerkster moest een lijst opstellen met de namen van alle vrouwen die bereid waren om het voorbeeld van Flowers te volgen, en Hillary gaf een privédetective vervolgens de opdracht om zoveel mogelijk compromitterende informatie over hen te verzamelen.»

Door haar beslissing Bill naar Arkansas te volgen, had Hillary Clinton haar politieke carrière aan de zijne verbonden: ze zouden samen de top bereiken of ten onder gaan. Als ex-vrouw van een gesjeesde presidentskandidaat zou ze later amper kans maken op een topfunctie: scheiden is absoluut geen optie, en dat Bill zijn kandidatuur zou opgeven nog veel minder. Dus blijft ze ondanks alle schandalen aan zijn zijde staan in de kiescampagne van 1992. Het levert haar veel respect op, maar ook het imago van een berekenende vrouw. Hoe dan ook: heel Amerika weet nu wie zij is.

Sheehy «Haar vader heeft haar geleerd dat er niets ergers bestaat dan je emoties tonen, want dan zou je als een zwakkeling overkomen. Vandaag is dat haar grootste handicap: door die koelheid kun je maar moeilijk een relatie met haar opbouwen.»

In januari 2008, zestien jaar na Bill z’n eerste campagne voor het presidentschap en tijdens Hillary haar eerste campagne voor het Witte Huis, antwoordt ze in een café in New Hampshire op vragen van het publiek. Een vrouw wil weten hoe ze het klaarspeelt om zichzelf telkens opnieuw te motiveren. Wanneer Hillary toegeeft dat ze het vaak niet makkelijk heeft, lijkt haar stem even te breken, en het lijkt zelfs alsof ze op het punt staat in huilen uit te barsten. Meteen brengen nationale kranten en tv-zenders er verslag over uit: Hillary Clinton Toont een Moment van Zwakte!

In Little Rock zijn er maar twee grote kranten, maar in de verkiezingsstrijd van 1992 spitten journalisten uit de hele VS het leven van Bill en Hillary uit. Jeff Gerth, reporter van The New York Times, heeft zich vastgebeten in een vastgoedinvestering van het echtpaar. Samen met een vriend hadden de Clintons een stuk grond gekocht, Whitewater, waarop ze vakantiehuizen wilden bouwen en met winst wilden verkopen. Het project werd een fiasco. Niet veel later ging de bank failliet die eigendom was van de vriend van de Clintons. De belastingbetaler moest meer dan 60 miljoen dollar bijpassen. De rekeningen van de Whitewater Development Corporation werden bij die bank beheerd, en de advocate van de bank heette... Hillary Clinton. Over de hele zaak hangt méér dan een zweem van belangenvermenging. Het Whitewater-verhaal zal journalisten en justitie jarenlang bezighouden. Steeds nieuwe connecties tussen politici, banken en advocatenkantoren komen aan het licht, maar de Clintons blijken op geen enkel moment de wet overtreden te hebben.

In januari 1993 bereiken ze zonder kleerscheuren het allerhoogste: Bill wordt president van de Verenigde Staten, en Hillary neemt haar intrek in het Witte Huis als de onbesproken first lady. Net zoals in Arkansas neemt ze in Washington geen genoegen met de rol van echtgenote op de achtergrond. ‘Jullie krijgen er twee voor de prijs van één,’ heeft Bill Clinton meermaals gezegd tijdens zijn kiescampagne.

Jeff Gerth (The New York Times) «Toen Bill Clinton president was geworden, hernieuwden ze het pact dat ze in Arkansas hadden gesloten: acht jaar Bill, en daarna acht jaar Hillary, was de afspraak.»

undefined

null Beeld

undefined

'26 januari 1992: Hillary springt in de bres voor haar overspelige echtgenoot in het CBS-kijkcijferkanon '60 Minutes'.'


4. First lady in actie

Eind jaren 70 in Arkansas was first lady Hillary Rodham haar tijd ver vooruit, maar de tijden zijn veranderd. Niemand kijkt nog raar op als een vrouw zo zelfbewust en hongerig naar macht is. Vooral jonge vrouwen zien in Hillary een lichtend voorbeeld. In de polls haalt ze een score van om en bij de 60 procent. Een paar maanden nadat haar man de eed heeft afgelegd, wordt ze voorzitster van de taskforce die in opdracht van de regering de nationale gezondheidszorg moet hervormen.

Tom Nides (onderminister van Buitenlandse Zaken, 2011-2013) «Ik leerde Hillary in het Witte Huis kennen toen ik voor Bill Clinton aan het vrijhandelsakkoord NAFTA werkte, en Hillary was bang dat dat dossier haar werk rond de gezondheidszorg naar de achtergrond zou duwen. Ze kreeg gelijk: het akkoord domineerde alle debatten. Ze heeft geprobeerd ons te dwarsbomen, ook al wist ze dat haar man een groot voorstander van dat akkoord was. Maar van haar wetsvoorstel kwam niets terecht.»

Het wetsontwerp dat Hillary Clinton heeft uitgewerkt, telt 1.342 bladzijden en is uiterst gedetailleerd, maar niemand wil het lezen. Het is het werk van een advocate die alles in haar eentje wil doen.

Carl Bernstein (biograaf) «Het was haar eerste grote kans om iets groots te bereiken, maar ze heeft het zelf verprutst met haar strikte geheimhoudingspolitiek.»

Jeff Gerth (The New York Times) «Om zoiets erdoor te krijgen, moet je alle belanghebbenden erbij betrekken, maar Hillary heeft bijna iedereen erbuiten gehouden. Zelfs de Democraten in de Senaat wisten nergens van. In Arkansas kun je misschien op die manier politiek bedrijven, maar niet in Washington.»

Het wordt een complete afgang: de Democraten hebben wel de meerderheid in het Congres, maar toch vindt Hillary Clinton niet genoeg steun voor haar hervorming. En nog erger: in de herfst van 1994 verliezen de Democraten hun meerderheid, voor de eerste keer in veertig jaar.

The New York Times, 16 november 1994: ‘Uit een enquête blijkt de hervorming van de gezondheidszorg de reden waarom de Democraten van de kaart zijn geveegd.’

The New York Times, 27 november 1994: ‘De Democratische partij worstelt om een nieuw evenwicht te vinden.’

The New York Times, 10 januari 1995: ‘Hillary Clinton zoekt advies voor een nieuw, zachter imago.’

De mislukte hervorming zal de politieke carrière van Hillary Clinton zwaar beïnvloeden: nooit zal ze zich nog aan een groot politiek project wagen. Voortaan zal ze zich zo pragmatisch mogelijk opstellen.

Bernstein «Ze werd na het debacle uit het Witte Huis verbannen. Maar ze deed wat ze altijd doet: ze krabbelde weer overeind, begon de halve wereld rond te vliegen en werd een vooraanstaande voorvechtster van vrouwenrechten.»

Gail Sheehy (biografe) «Hillary kan zich als geen ander over gebeurtenissen heen zetten en mislukkingen verdringen.»

In januari 1996 duikt een nieuw dossier op waarin nog maar eens duidelijk wordt dat Hillary Clinton soms een aparte invulling aan de waarheid geeft. Na de intrek van de Clintons in het Witte Huis in 1993 werden zeven personeelsleden van de reisafdeling ontslagen. Hun plaats werd ingenomen door vertrouwelingen van de Clintons. Hillary had altijd volgehouden dat ze met die beslissing niets te maken had gehad. Maar later blijkt dat zij zelf op de ontslagen heeft aangedrongen. Het gaat in Travelgate, zoals de zaak al snel heet, minder om een strafbare daad – opnieuw kan de Clintons niets onwettelijks aangewreven worden – maar wel om het feit dat ze bewust heeft gelogen. Haar score in de polls blijft zakken: de Amerikanen lijken door te hebben dat Hillary denkt dat voor haar bijzondere regels gelden. En het houdt niet op: ze verhuurt een slaapkamer in het Witte Huis aan kennissen, en op het einde van Bills ambtstermijn neemt het koppel de halve inboedel mee. Ze lijken jaar na jaar steeds meer alle voeling met de werkelijkheid verloren te hebben.

Maar pas bij de ultieme vernedering van haar leven willen de Amerikanen Hillary Clinton sympathiek vinden.

★★★

undefined

'Hillary Clinton heeft één bizar voordeel: veel Amerikanen lusten haar niet, maar ze lusten Donald Trump nog minder'

Bill Clinton tijdens een persconferentie met Hillary in het Witte Huis, 26 januari 1998: ‘Ik heb geen seksuele relatie met die vrouw, Miss Lewinsky, gehad.’

Bill Clinton tegen ABC News, 17 augustus 1998: ‘Ik had een relatie met Monica Lewinsky, die niet gepast was. Ik heb mensen bedrogen, ook mijn vrouw. Daar heb ik erg veel spijt van.’

Rapport van de onafhankelijke onderzoeker Kenneth Starr, 11 september 1998: ‘In de gang naar zijn bureau kuste de president mevrouw Lewinsky. Hij kuste haar op haar blote borsten en speelde met haar genitaliën. Op een bepaald moment stak de president een sigaar in de vagina van mevrouw Lewinsky, stak die daarna in zijn mond en zei: ‘Dat smaakt lekker.’’

Tijdens het Lewinsky-schandaal stijgt Hillary’s populariteit tot 66 procent in de polls.

Sheehy «In die periode zijn Bill en Hillary van elkaar vervreemd geraakt. Ik ontmoette ze op een benefietgala in de buurt van New York. Ze sliepen in verschillende vleugels van het huis, maar bij het diner hield Bill een speech waarin hij Hillary de hemel in prees. Daarna ging zij het podium op en bedankte hem koeltjes. Hij nam haar bij haar middel vast, boog zich over haar zoals Rhett Butler over Scarlett O’Hara in ‘Gone with the Wind’ en kuste haar lang. En zij kon hem eenvoudigweg niet weerstaan.’»

undefined

null Beeld

undefined

'5 juli 2016: Obama komt Hillary een hart onder de riem steken tijdens haar kiescampagne in Charlotte, North Carolina.'


5. Eindelijk president?

Bill Clinton overleeft het schandaal en blijft president – en Hillary blijft bij hem. In november maakt de senator van New York, een Democraat, bekend dat hij geen kandidaat meer is voor de volgende verkiezingen, die over twee jaar zullen plaatsvinden. Hillary besluit op haar 53ste, voor het eerst in haar leven, zelf voor een politiek ambt te gaan.

Gail Sheehy (biografe) «Ze wilde haar eigen stem, haar eigen kandidatuur. ‘Het voelt wonderbaarlijk aan,’ heeft ze mij toen gezegd.»

Neera Tanden (vertrouwelinge) «Ze had zo lang voor haar man gevochten, en nu moest ze de knop omdraaien, van ‘wij’ naar ‘ik’. We hebben erg lang aan haar toespraken gewerkt om de juiste toon te vinden.»

Sheehy «Toen ze senator werd, dachten velen in de Senaat dat ze als een bijenkoningin zou komen binnenvliegen en zich als een vedette zou gaan gedragen. Krek het tegendeel gebeurde: ze stapte op de meest conservatieve senatoren af, die geprobeerd hadden Bill uit zijn ambt te ontzetten. Ze lachte om hun grapjes, las hun wetsvoorstellen en steunde ze soms zelfs. Daar heeft ze bewezen dat ze ook een teamspeler kan zijn.»

Carl Bernstein (biograaf) «Dat is de enige periode in haar leven dat ze zich echt bescheiden heeft opgesteld. Ze nam genoegen met een klein bureau in de kelder en sloot zich aan bij een gebedsgroep. Want ze was – en is nog altijd – oprecht gelovig.»

Voor alle waarnemers is het duidelijk dat Hillary Clinton het senatorschap slechts als het begin van haar eigen carrière beschouwt. Ze bouwt voort op de ervaring die ze aan de zijde van haar man heeft opgedaan. Maar die kan haar niet voor een rampzalige beslissing behoeden: bij de stemming over de Irakoorlog steunt ze de koers van president George W. Bush.

Jeff Gerth (The New York Times) «Toen de oorlog op één grote mislukking uitdraaide, zei Hillary dat ze er altijd van was uitgegaan dat Bush eerst alle diplomatieke middelen zou uitputten voor hij loos zou gaan. Maar dat klopt niet met haar stemgedrag in de Senaat toen het fiat voor de oorlog op de agenda stond. Enkele senatoren wilden namelijk nog een allerlaatste diplomatiek overleg forceren en hadden daarover een aanvulling op het fiat ingediend. Dat heeft ze echter niet goedgekeurd.»

In 2008 stelt Hillary Clinton zich als senator van New York kandidaat voor het presidentschap. Op het eerste gezicht het juiste moment: Amerika is de oorlogen van George W. Bush meer dan moe en het lijkt erg waarschijnlijk dat de Democraten het Witte Huis zullen veroveren. Elke Amerikaan kent Hillary, en zelfs haar tegenstanders hebben respect voor haar ervaring en volharding. Niemand lijkt haar de nominatie nog te kunnen afsnoepen. Tot die onbekende senator uit Illinois, de outsider Barack Obama, een sterk argument uitspeelt. De oorlog in Irak was een vergissing die 4.400 Amerikaanse soldaten het leven heeft gekost, en wie heeft voor die oorlog gestemd? Niet hij, Obama, die toen nog niet in de Senaat zetelde, maar wel: Hillary Clinton.

undefined

null Beeld

undefined

'Het kostte Hillary maanden om haar rivaal Bernie ­Sanders, een 74-jarige zelfverklaarde socialist met het aura van een stijfkoppige opa, uit de race te wippen.'

Zij stond jarenlang voor vernieuwing, verandering, de belofte van een betere toekomst, een toekomst waarin een vrouw president kan worden, maar plots lijkt ze een figuur van het verleden. Erger nog: wie een betere wereld wil, mag níét op Hillary Clinton stemmen. Belangrijker dan ervaring is het vermogen om de juiste beslissingen te nemen: dat is de boodschap van Obama. Hij belooft grote veranderingen. Hillary riposteert: ‘Verandering komt er niet door erin te geloven of door een fantastische toespraak, maar alleen door er hard voor te werken.’

Op 27 augustus 2008 nomineren de afgevaardigden van de Democraten Barack Obama als hun presidentskandidaat. De harde werkster, zoals Hillary Clinton zichzelf presenteerde, sprak de Amerikanen veel minder aan dan het charismatische natuurtalent Barack Obama. Obama haalt het vervolgens van John McCain in de presidentsverkiezingen. Maar de nieuwe president weet harde werkers wel naar waarde te schatten. Hij biedt Hillary het ministerie van Buitenlandse Zaken aan.

Tom Nides (onderminister van Buitenlandse Zaken, 2011-2013) «Dat ze een job aanvaardde onder een president die jonger was en aan wie ze verantwoording moest afleggen, zegt veel over haar.»

Jaren eerder, in Arkansas, deed ze afstand van haar meisjesnaam om opnieuw aan de macht te komen. Nu werkt ze voor de man die haar in de kiescampagne aangevallen en overwonnen heeft. Anderen zouden dat een vernedering vinden, maar zij denkt al acht jaar vooruit. Als minister van Buitenlandse Zaken zit ze in een prima positie om zich in 2016 opnieuw kandidaat te stellen voor het presidentschap.

undefined

'Hillary wéét dat er problemen zijn met de infrastructuur, het onderwijs en de ziekteverzekering, maar dat je daar je verkiezingscampagne op kunt bouwen, ziet ze niet in'

Nides «Toen Hillary mij de job van onderminister aanbood, kende ik haar alleen maar van in de tijd op het Witte Huis, toen ik voor Bill Clinton aan het NAFTA-akkoord werkte. Toen was ze omzeggens mijn tegenstander, en ik had de wildste verhalen over de Clinton-clan gehoord, een kleine kliek die elkaar al tientallen jaren kent. Maar dat was allemaal onzin. Ze was een fenomenale baas om voor te werken.»

Phil Gordon (de gevolmachtigde voor Europa bij Buitenlandse Zaken) «Toen we onze eerste vergadering bij de NAVO voorbereidden, vroeg ik haar welke vertegenwoordigers van welke landen ze wilde ontmoeten. Ze antwoordde: ‘Allemaal.’ Waarop ik: ‘Daar hebt u de tijd niet voor, u moet nog een toespraak houden en daarna vliegen we door naar Egypte.’ Maar ze stond erop. Gelukkig heeft ze maar heel weinig slaap nodig.»

Persagentschap AP, op 17 juli 2012: ‘Hillary Clinton heeft het reisrecord gebroken. Ze is 351 dagen onderweg geweest, heeft 102 landen bezocht en 843.839 mijl afgelegd.’

Vier jaar lang werkt Hillary voor Obama. Het is een hoogtepunt in haar carrière. Maar de wil om alle onrecht in de wereld te bestrijden en op het juiste moment op de juiste plaats te zijn – de idealen die ze 47 jaar eerder verkondigde op het podium van Wellesley College – is ze ergens onderweg kwijtgeraakt. En anders dan veel charismatische politici slaagt ze er niet in om op z’n minst te doen alsof. Bij momenten geeft ze een uitgeputte, opgebrande indruk. Het historische momentum, dat ze voor het eerst in de geschiedenis een vrouwelijke president kunnen hebben: voor veel jonge Amerikanen anno 2016 is dat helemaal niet meer zo belangrijk. Het zijn veeleer de ouderen, de arrivés, de conservatieve Democraten die vandaag achter Clinton staan, en die haar zullen voordragen als hun presidentskandidaat. Mensen zoals Hillary zelf. Het gaat hen helemaal niet meer om de grote omwenteling, maar om de bestendiging van wat ze in het leven hebben gepresteerd. Terwijl Bernie Sanders zijn woede uitschreeuwt over het kapitalistische systeem en de ongelijkheid in de VS, staat Hillary Clinton daar als een vrouw die maar één ding wil: eindelijk, eindelijk president worden.

Bernstein «Zeer weinig politici voelen aan hoe groot de moedeloosheid bij de bevolking is, en hoe erg het is gesteld met onze instellingen. Onderwijs, infrastructuur, ziekteverzekering, het politieke systeem: Hillary wéét dat er overal problemen zijn – maar dat je daar je verkiezingscampagne op kunt bouwen, dat heeft ze niet ingezien. Daarvoor zit ze al veel te lang in haar politieke luchtbel.»

Gerth «Ze heeft nu gezegd dat ze de fiscale achterpoortjes voor de hedgefondsen wil sluiten. Sanders heeft haar dat thema opgedrongen. Maar toen ze nog senator was, werd er een wetsvoorstel in die zin behandeld. En Clinton, als senator van New York en dus ook van Wall Street, heeft dat niet gesteund.»

Ook Hillary’s banden met Wall Street knagen aan haar geloofwaardigheid. Haar onderminister Tom Nides keerde na haar ambtstermijn terug naar zijn vroegere werkgever, de investeringsbank Morgan Stanley. Bij één van haar betaalde optredens voor die bank was hij moderator van het panelgesprek.

De kiezers kunnen simpelweg niet geloven dat zij ook maar iets zal willen veranderen. Maar Hillary Clinton heeft één bizar voordeel: veel Amerikanen lusten haar niet, maar ze lusten Donald Trump nog minder.

© Die Zeit

Vertaling en bewerking:

Lieven Germonprez

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234