In de eerste golven van de pandemie kwamen de ziekenhuizen, en dan vooral de intensivecareafdelingen, extra onder druk te staan Beeld AZ Damiaan
In de eerste golven van de pandemie kwamen de ziekenhuizen, en dan vooral de intensivecareafdelingen, extra onder druk te staanBeeld AZ Damiaan

Vierde coronagolf

Wie zijn de coronapatiënten in onze ziekenhuizen? Nog steeds weet niemand het exact

Wie ligt vandaag met corona in het ziekenhuis? Meer dan anderhalf jaar sinds het begin van de pandemie is het daarop nog steeds niet makkelijk antwoorden. Er zit duidelijk ruis op de communicatie tussen ziekenhuizen en de gezondheidsautoriteiten.

Meten is weten. Een adagium dat nog dwingender is in tijden van een pandemie. Toch blijkt na meer dan anderhalf jaar – en tal van discussies over onder andere CO2-meters en doorgedreven contacttracing – dat het verzamelen van data over het coronavirus in België nog altijd geen sinecure is. Zo is het voor wetenschappers op dit moment nog steeds moeilijk om te achterhalen welke profielen na een coronabesmetting in het ziekenhuis terechtkomen, hoeveel van hen gevaccineerd zijn, en welke onderliggende aandoeningen die patiënten eventueel hadden.

Als we willen weten hoeveel van de coronapatiënten in het ziekenhuis gevaccineerd zijn, moeten we bij Sciensano al terug tot eind september. Bovendien zijn de gegevens allesbehalve compleet: bij 76 procent van de patiënten is de vaccinatiestatus onbekend. Dat komt omdat steeds minder ziekenhuizen erin slagen om aan de uitgebreide rapportage te voldoen.

Er zijn twee soorten rapportage die Sciensano vraagt van de Belgische ziekenhuizen. Het eerste, verplichte deel bestaat uit een dagelijkse Excel met de opgenomen patiënten in het ziekenhuis en op intensieve zorgen. Daarnaast worden ziekenhuizen gevraagd om uitgebreidere gegevens te verzamelen van de coronapatiënten. Het gaat onder andere over de vaccinatiestatus van de patiënt, het tijdstip van vaccinatie en welk vaccin gebruikt werd, bloedanalyses, eventuele gegevens van onderliggende aandoeningen en informatie over de duur van het ziekenhuisbezoek. Kortom, een bijna volledig medisch dossier.

Vrijwillig

Die rapportage gebeurt bovendien op vrijwillige basis. Nu het aantal patiënten overal oploopt, slagen sommige ziekenhuizen er niet meer in om die gegevens te bezorgen. “De werkdruk is bijzonder hoog”, zegt Margot Cloet van zorgnet Icuro. “Bovendien kampen heel wat ziekenhuizen met personeelsuitval. Het is dus belangrijk om te kijken hoe we die rapportage op een andere manier kunnen invullen.”

Marc Noppen, CEO van UZ Brussel, begrijpt niet goed waarom die rapportage zoveel problemen oplevert. “Wij werken met een geïntegreerd medisch dossier, waarbij de vaccinatiestatus meteen gekoppeld wordt aan Vaccinnet. Het gaat per dag slechts om een aantal patiënten, dus ik zie niet in waarom dat onmogelijk zou zijn. Wij vinden het net zelf belangrijk om te analyseren welke profielen op intensive care belanden. Dan pas kan men actief het beleid bijsturen.”

Het is een frustratie die menig wetenschapper deelt. Neem bijvoorbeeld de discussie over de derde prik. Hoe neemt u een beslissing over wie als eerste een derde prik moet krijgen, als u geen recente en volledige gegevens hebt over wie precies op intensive care belandt? En welk vaccin dient u toe als booster, als u niet kunt raadplegen bij welk vaccin het aantal antilichamen het snelst lijkt te dalen?

“Het is duidelijk dat we met zwakke schakels in de informatiedoorstroming zitten”, beaamt viroloog Steven Van Gucht (Sciensano). Zo wordt bij de vrijwillige, uitgebreide rapportage een deel ingevuld twee weken na de opname van de patiënt, een ander deel twee weken na het ontslag van de patiënt uit het ziekenhuis. “Dat zorgt ervoor dat we data met serieuze vertraging binnenkrijgen. Uiteraard zouden we dat als wetenschappers liever anders zien, maar ik heb zeker begrip voor de belasting van ziekenhuizen.”

Biostatisticus Geert Molenberghs (KULeuven/UHasselt) wijst er bovendien op dat België gelukkig op meer dan alleen binnenlandse gegevens een beroep kan doen bij belangrijke beslissingen. “We spiegelen telkens onze eigen data aan data van onder andere de WHO, het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, en andere landen. Zo komen we toch tot geïnformeerde beslissingen.”

Tien keer minder kans

Om in eigen land toch meer data te verzamelen en het tegelijk behapbaar te maken voor de ziekenhuizen, moeten sinds twee weken ziekenhuizen bij de verplichte dagelijkse rapportage vermelden of coronapatiënten al dan niet gevaccineerd zijn. Dat levert al heel wat inzichten op. Zo blijkt dat vorige week van de 614 nieuwe hospitalisaties 317 patiënten (55 procent) gevaccineerd was. Dat wil niet zeggen dat vaccinaties niet werken. De groep gevaccineerden is nu eenmaal veel groter. Als je het aantal hospitalisaties afzet tegen de grootte van de groepen, blijkt dat je als gevaccineerde tot tien keer minder kans hebt om in het ziekenhuis terecht te komen.

Toch tonen de cijfers aan dat er door de hoge viruscirculatie meer en meer doorbraakinfecties plaatsvinden bij gevaccineerden. Volgens de ziekenhuizen gaat het bij gevaccineerden vooral om risicopatiënten die al kampen met onderliggende aandoeningen, zoals hartproblemen of kanker, of oudere personen. Driekwart van de gevaccineerde coronapatiënten in het ziekenhuis is 65 jaar of ouder.

Het is de bedoeling om in de dagelijkse rapportage binnenkort nog meer gegevens op te vragen, zoals eventuele onderliggende aandoeningen of het type vaccin dat iemand kreeg. “Pas dan krijgen we echt een scherp beeld van wie in het ziekenhuis ligt”, zegt Marcel van der Auwera (FOD Volksgezondheid). “Al komen we daarmee natuurlijk in de privacysfeer, dus moeten we eerst toestemming krijgen van de Gegevensbeschermingsautoriteit en het parlement. Dat zal dus niet van vandaag op morgen gebeuren.”

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234