CULTUUR ALS ZONDEBOK:michael de cock luidt de alarmklok

‘Wij worden behandeld als een stelletje kleuters’

De Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS) in Brussel is weer open. 'We repeteren hier nu voor vijf nieuwe stukken tegelijk,' zegt artistiek leider Michael De Cock. De enige vraag is: hoeveel mensen zullen er straks kunnen komen kijken? Van de Nationale Veiligheids- raad mogen dat er tweehonderd zijn, of vierhonderd in de openlucht. Maar de crisiscel cultuur die De Cock samen met onder anderen Stany Crets oprichtte, wilde juist af van zulke dwaze richtlijnen. 'Je bent bij ons verdomme veiliger dan op café of in een vliegtuig.'

HUMO U pleit er met de crisiscel cultuur voor dat de zalen voor 60 procent gevuld mogen worden, maar volgens cultuurminister Jan Jambon zijn er zalen waar dat niet veilig is. Daarom gaf hij de voorkeur aan een systeem waarin ieder cultuurhuis bij de burgemeester van de stad toestemming kan vragen voor die 60 procent.

MICHAEL DE COCK «Die logica is volledig tegengesteld aan de logica die wordt toegepast voor cafés. Die mogen allemaal open en ze worden pas gesloten als ze in de fout gaan. Bij ons gaat eerst alles op slot en daarna mogen we bij de gratie van de burgemeester een fatsoenlijk aantal mensen toelaten. Het enige wat wij vragen, is een gelijkwaardige behandeling, maar we worden aangepakt als een stel kleuters die niet weten wat ze aan het doen zijn. Terwijl onze sector de eerste is die op eigen initiatief is dichtgegaan en wij sinds 12 juni een sectorgids hanteren die is goedgekeurd door virologen én is afgetoetst bij de politiek. Die gids is tot in de details uitgewerkt en er staat in beschreven dat alle moderne theaters ventilatiesystemen hebben waarin de inkomende en de uitgaande lucht elkaar niet raken, hoe iedereen door een suppoost naar z'n plek wordt gebracht en in z'n bubbel kan blijven, hoe er tussen de bubbels genoeg afstand is en dat het publiek elkaar nooit hoeft te kruisen. Publieksstromen beheren is onze corebusiness, vanop Pukkelpop tot in het kleinste theater, dat is wat wij dóén. Men zou onze expertise op dat vlak beter gebruiken om in scholen en luchthavens alles optimaal te laten functioneren. Maar nee, wij moeten lokaal om toestemming bedelen omdat politici zeggen: er moet maar ergens in Putkapel een zaaltje zijn waar men de boel níét kan beheren. Wel, dan moet daar het lokale bestuur maar ingrijpen en zeggen: jullie entree is te klein, open een uur eerder om het publiek te spreiden. Kom ons gewoon controleren, dat gaat in theaters veel makkelijker dan in cafés.»

HUMO Hebt u al bij Brussels burgemeester Philippe Close aangeklopt?

DE COCK «Ik ben net met zijn kabinetschef door de zalen gelopen. Zij snapt het. Alle grote huizen in de grote steden zullen met de lokale overheden snel tot een vergelijk komen, maak ik me sterk. Maar de vraag is: zullen de mensen durven te komen? Mensen zijn zo bang door die paniekzaaierij in juli, toen alle evenementen in Antwerpen geannuleerd werden. Iets wat gouverneur Cathy Berx trouwens helemaal niet wilde: de stad heeft haar advies toen veel te extreem geïmplementeerd, waarna meer dan negentig andere burgemeesters uit voorzorg en in volle paniek óók alle evenementen hebben geannuleerd. Volkomen zinloos. Pure broodroof was het. Terwijl er in het theater tot op heden nog geen enkele besmetting heeft plaatsgevonden.

»Wij hebben in het voorjaar 90.000 euro gekregen van het publiek, via tickets die niet zijn teruggevorderd, en dat bedrag is meteen naar de artiesten gegaan. Maar mensen gaan natuurlijk niet opnieuw boeken met het risico om geld te verliezen. Er moet een signaal komen vanuit de overheid: naar het theater gaan kan veilig! Jan Jambon moet dezelfde stunt uithalen als Tom Cruise. Die postte een video waarin hij de film 'Tenet' in de bioscoop gaat bekijken, om te tonen: je kunt veilig naar de bioscoop gaan.»

HUMO De politici wilden theaters voorzichtig laten heropstarten omdat ze, zeggen ze, eerst de terugkerende reizigers en de start van het nieuwe schooljaar wilden afwachten. Dat ze voorrang geven aan de scholen, is te begrijpen.

DE COCK «Het één hoeft het ander toch niet uit te sluiten? Het probleem is dat cultuur voor de politiek nog steeds een blinde vlek is. Politici zien het economisch belang er niet van in, laat staan het mentale belang. Kijk alleen al naar deze buurt: het is hier beladen, er gebeurt hier van alles, er is prostitutie. Maar wanneer het theater open is, lopen hier vier keer per week vijfhonderd mensen binnen en buiten, zitten de restaurants vol en is er een sociale controle die rust brengt. Ook het belang van wat hier in de zaal gebeurt - de mentale zuurstof die je krijgt door samen te luisteren naar een verhaal dat je doet dromen of de wereld even in een ander perspectief zet - is iets waarvoor de politiek totaal geen oog heeft.

»Ik denk dat we nog niet goed beseffen hoeveel mentale schade we hebben geleden tijdens de crisis. Dat mensen geen afscheid hebben kunnen nemen van hun naasten, is zo onmenselijk.»

HUMO Daar gaat de voorstelling 'Jonathan' over, die Bruno Vanden Broecke en Valentijn Dhaenens maakten. Jonathan is een palliatievezorgrobot die versneld in roulatie wordt gebracht op het moment dat Covid-19 de woon-zorgcentra opeens in lockdown plaatst.

DE COCK «Het is echt een prachtige tekst over afscheid nemen. Nu, ik vind niet dat alle voorstellingen plots over dat virus moeten gaan. Een VUB-professor zei me gisteren nog dat de studenten de woorden 'Covid' en 'viroloog' echt niet meer kunnen hóren. De impact op de levens van de jeugd is gigantisch. Ik zie dat ook bij mijn zoon van 10 en mijn dochter van 18. Ik ben zo blij dat mijn dochter toch op Erasmus naar Granada kan - met mondmasker natuurlijk, al hoop ik voor haar dat ze er toch ook tongen zal draaien, indien gewenst (lacht). Mensen hebben nood aan passie, verliefdheid, aanrakingen. Ik denk echt dat we af moeten van de angst en de overregularisering. We moeten nu vooral leren omgaan met het virus zodat we weer kunnen leven. Je voelt ook in de publieke opinie dat er om meer redelijkheid gevraagd wordt.

»Ik hoorde van Michaël Pas dat ze in Park Spoor Noord buiten een voorstelling speelden voor dertig mensen met maskers op. Die mensen zaten op anderhalve meter van elkaar, op een vouwstoel die ze zelf moesten dragen. Ze speelden vier keer per avond, goed voor 120 mensen... Gemaakt voor deze tijd. En dat moest dan stoppen, terwijl vijf meter verderop iedereen in het park over elkaar heen buitelde. Totaal absurd. Aan de ene kant zijn er mensen die zich zo strikt aan de regels houden dat alle rede weg is, aan de andere kant heb je er die de hele boel aan hun laars lappen. Als we de regels iets redelijker maken, kunnen de strikte aanhangers weer wat ademen en kunnen we de slordige groep makkelijker op hun verantwoordelijkheid wijzen. Ik vind dat je het recht hebt om hun te zeggen: 'Zet je masker op.' Dat moet je durven en doen. Het keurslijf van regels waarin we geduwd zijn, heeft ons te veel ontslagen van onze eigen verantwoordelijkheid. Ik ben zelf allergisch voor keurslijven, maar ik geloof ook oprecht niet dat ze werken. Ik geloof in burgerzin.»

HUMO Jullie hebben een coronatarief ingevoerd voor mensen die op één of andere manier benadeeld zijn door corona. Iedereen mag zelf bepalen of hij daar recht op heeft. Denk je niet dat mensen daarvan misbruik zullen maken?

DE COCK «Neen. Ik geloof, samen met Rutger Bregman, dat de meeste mensen deugen.»

HUMO Zelfs de politici die eerst jullie projectsubsidies schrapten en jullie nu de nek omdraaien?

DE COCK «Ik beoordeel daden, geen intenties. En ik wil een cultuurminister die voor zijn sector opkomt. Dat lijkt me een minimum. Ja, ik denk dat ze naar ons protest hebben geluisterd en dat hun frank is gevallen. Alleen ben ik bang dat ze nu zullen zeggen dat we onze projectsubsidie weer krijgen om vervolgens in het middenveld te gaan snijden, bij de kleinere gesubsidieerde gezelschappen. De politici moeten echt beseffen dat de crisis nu eigenlijk begint voor ons. We moeten een impuls krijgen om herop te starten.

»De overheid wil wel. Ik kreeg deze week nog een sms van een schepen van Cultuur die vroeg: 'Maar hoe krijg ik het geld bij de artiesten? Ik kan toch geen blanco cheques uitdelen?' Mijn antwoord was: 'Laat hen werken! In theaters of stedelijke interventies, of zeg hun in het uiterste geval: 'Dans in je keuken en film het.''»

HUMO Heb je, zoals veel theaters, aan de grote gezelschappen gevraagd om voor minder geld te komen spelen?

DE COCK «We hebben de grote voorstellingen uitgesteld tot het najaar, en tegen degenen die toch nu willen komen, hebben we gezegd dat ze het met minder ticketinkomsten zullen moeten doen. Wij hebben zoveel mogelijk zelfstandige artiesten gevraagd om kleine voorstellingen te maken, zodat ze weer wat kunnen verdienen. We hebben Maaike Neuville en Roy Aernouts aangenomen en we hebben jonge dansers opgeroepen om een paar solo's te maken. Met hen zijn we nu vijf voorstellingen tegelijk aan het creëren. Zullen we eens rondlopen? Dan voel je hoe het hier leeft.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234