null Beeld

'Wij worden gedrild volgens de regels van de mannelijke begeerte.' Emma Cline ontrafelt het gevoelsleven van tienermeisjes

Wat Lize Spit voor Vlaanderen is, is Emma Cline voor de rest van de wereld: een jonge vrouw (27) wier debuutroman, ‘De meisjes’, met een elegante evidentie uitgroeide tot de literaire sensatie van het lopende boekjaar.

Frederick Vandromme

'Ik geloof in geen honderd jaar dat je van boeken schrijven een beter mens wordt'


Lees de bespreking van 'De meisjes' »

In ‘De meisjes’ raakt Evie Boyd (14) in de ban van de kring rond de indrukwekkend beborsthaarde Russell en zijn sidekick Suzanne. Ze laat zich leiden in de richting die d’r ontluikende seksualiteit haar ingeeft, en weet zich daarbij in rechte lijn naar de donkerste dagen van haar leven geëscorteerd. Het begeesterende, slimme ‘De meisjes’ vertelt losjes het verhaal van de Family rond Charles Manson na, maar volgt verder vooral het aanstekelijk druipende hormonenspoor van de adolescentie. Twee jaar vóór de publicatie ervan won Emma Cline de Plimpton Prize voor nieuw fictietalent, met imponerend balts- en paargedrag van twaalf literaire agenten als gevolg. Eén uitgeverij had, in ruil voor drie boeken, een voorschot van 2 miljoen dollar veil. Cline, dochter van een succesvolle wijnmaker uit Sonoma en achterkleindochter van één van de zeven Jacuzzi-broers, liet de aandacht van zich afglijden en dook onder in een soort vertimmerd tuinhuisje, om daar rustig verder te werken aan ‘De meisjes’ (oorspronkelijk: ‘The Girls’). Wat het boek ontbeert (al na het eerste hoofdstuk weet de lezer dat het op een slachtpartij zal uitdraaien), heeft deze intro wél: een happy end. ‘The Girls’ werd een wereldwijde bestseller, Cline een fenomeen, en uitgeverij Random House heeft zijn investering vermoedelijk al lang terug.

HUMO Rijpe peren lokken wespen. Krijg je ook te horen wie ‘The Girls’ níét goed vindt, en waarom?

Emma Cline «Heel veel mensen blijken boos te worden van mijn boek. Dat leid ik af uit de brieven die ik heb ontvangen. ‘U hebt een 14-jarig meisje een oude man laten pijpen. Hoe kunt u zo harteloos zijn?’ (lacht) Nog beter was: ‘Ik vond het een erg leuk boek, tot het moment waarop de moorden gepleegd werden. Was dat nodig? Is de wereld zo al niet gewelddadig genoeg?!’ (lacht harder)

»(Met tranen in de ogen) Sorry. Wanneer ik moe ben, krijg ik nogal snel de slappe lach.»

HUMO Je research voor ‘The Girls’ bestond hoofdzakelijk uit lectuur over communes en sektes. Een vooronderzoek van lange adem: als kind al was je bezeten door alternatieve samenhokmethodes. Heb je zelf ooit overwogen...

Cline «...om mijn hersenen op non-actief te zetten? Nee, maar het interesseert me al lang, zoals je zegt. Elke jongere gaat vroeg of laat door een fase waarin hij of zij zoekt naar een groter geheel om in op te gaan. Velen vinden aansluiting bij andere fans van hetzelfde tieneridool, misschien kwam het bij mij zo naar buiten... Maar vooral: ik ben opgegroeid in Noord-Californië, een rare streek, een mini-ecosysteem op zich. En een streek met een grote aantrekkingskracht voor weirdo’s. Geen enkel land ter wereld heeft zoveel seriemoordenaars gekend als de VS, en procentueel kwam de meerderheid van hen uit mijn geboortestreek. Sekteleiders: idem.»

HUMO Ik dacht dat vooral het zuiden van de staat – Hollywood, Venice Beach, het door spoken bewoonde Whaley House in San Diego – mafkezen aantrok.

null Beeld

Cline «Daar zien de mensen er misschien wat raar uit, maar het is wel een omgeving die sterk verankerd is in de samenleving. In Hollywood is alles gericht op succes, en dus op de goedkeuring van de rest van de wereld. Het noorden van Californië trekt eerder mensen aan die van de kaart willen verdwijnen, die zich niet bekeken willen voelen en daarom het platteland opzoeken. Terwijl ze in de landerijen van pakweg Oklahoma misschien niet zo tolerant zijn voor vreemde vogels, voelen die zich in mijn geboortestreek wél altijd welkom. En verregaande isolering is een uitstekende broeibak voor krankzinnigheid. Dat heeft mogelijk voor een deel met de wijde, open vlaktes te maken, plaatsen die je het gevoel geven dat je er zonder context en zonder gevolgen kunt bestaan.»

HUMO Californië, The Golden State, is een extra protagonist in je boek, dat zich in geen andere streek ter wereld had kunnen afspelen. Zit er een extra betekenislaag in je boek die alleen door locals, echte Californians, begrepen kan worden?

Cline «Dat denk ik niet. Ik bedoel: ik weet het niet. (Denkt na) Nee, wat ik eigenlijk bedoel: absoluut! Elke Belg die dit interview leest en ‘The Girls’ maar niets vond: wees maar zeker dat het aan je eigen roots ligt (lacht). In werkelijkheid is het tien keer beter. Leg de schuld gerust bij je ouders die zo nodig in België moesten gaan wonen.»

HUMO Geef eens een concreet voorbeeld van hoe je lectuur over sektegroupies ‘The Girls’ is binnengesijpeld?

Cline «Ik was op zoek naar details, kleine gewoontes die het weefsel van het communeleven uitmaken. Tegelijk interessant en degoutant om te lezen vond ik bijvoorbeeld dat de Manson Family altijd in een kring placht te eten, en dat de voedselkommen in tegenwijzerzin werden doorgegeven, met als gevolg dat de honden vaak eerder aan de beurt kwamen dan de meisjes.

»In de meeste true crime-verhalen gaat alle aandacht naar de bloederige misdaad, naar die ene gebeurtenis die de misdadiger bekend heeft gemaakt. Ik was meer geïnteresseerd in hoe het is om in zo’n groep te leven. Wie zet de vuilnisbakken buiten? Wie wast de kleren? Is er tussen het plannen van horrormoorden door ook tijd voor een gezelschapsspelletje?»

HUMO Welke informatie was niet bruikbaar?

Cline «Ach, ik heb zovéél gelezen... Ook over de Jonestown-sekte, die je wellicht kent. Hun leider, Jim Jones, was zogezegd bedreven in healings, waarbij hij zijn zieke volgelingen genas door de tumor letterlijk uit het lijf te trekken. Niemand die zag – of wilde zien – dat hij een bloederige kippenlever in zijn mouw had zitten. Maar als ik zoiets in mijn boek had gezet, had dat de lezer te veel afgeleid van het echte onderwerp, de menselijke, emotionele kern van het boek. Of het was ongeloofwaardig geworden. Jones: ook al uit Noord-Californië, trouwens. Go, Noord-Californië! (lacht)

»Er was ook die ene goeroe, zijn naam ben ik even kwijt, die ernaar streefde om 365 Rolls-Royces te bezitten, één voor elke dag van het jaar (Bhagwan Shree Rajneesh, red.). En Charles Manson had heel veel connecties in Hollywood, en veel van zijn meisjes werkten in de pornosector.»

HUMO Weet je trouwens of Manson, of één van zijn volgelingen, jouw boek gelezen heeft?

Cline «Nee, en het interesseert me niet. Wel heb ik brieven gekregen van vrouwen en mannen die ooit in andere sektes hebben gezeten. Bijvoorbeeld van een vrouw die maar liefst vijftien jaar in een commune heeft doorgebracht, vanaf haar 16de. Dat zo iemand mij zegt dat ze in mijn boek veel herkent, beschouw ik als een teken dat ik iets goeds heb gedaan.»

HUMO Herinner je je goedbedoeld schrijfadvies waarvan je blij bent dat je het niet hebt gevolgd?

Cline «Ja. Iemand zei: ‘Je boek speelt zich af in 1969. Waarom schrijf je niet af en toe iets over de Vietnam-oorlog? Of over Nixon, of de maanlanding? Zoveel spannende gebeurtenissen waarmee je je verhaal kunt verrijken.’ Het tegenovergestelde van wat ik voor ogen had. Zoveel schrijvers doen dat al – en meestal is het bij de haren gesleurd. Ik wilde een roman schrijven, geen encyclopedie. Het mocht niet theatraal of gekunsteld worden. En hoe meer details je geeft, des te minder waarheidsgetrouw het soms lijkt. Tijdens de meest bewogen dagen van hun leven hebben mensen zelden aandacht voor de sociaal-culturele evenementen in de rest van de wereld – en dat geldt dubbel voor 14-jarige meisjes, wier gezichtskring zo emotioneel is.»

undefined

null Beeld


De Manson Family. 'De meerderheid van de Amerikaanse seriemoordenaars komt uit mijn geboortestreek.

Slapen met blote tieten

HUMO ‘The Girls’ gaat niet alleen over een Charles Manson-achtige sekte. Het draait in de eerste plaats rond de uitdijende gevoelswereld van tienermeisjes. Heb je tijdens het schrijven ook iets bijgeleerd over je vroegere, 14-jarige zelf?

Cline (verrast) «Ja... Tegen het einde van het schrijfproces kwam er iets bij me opborrelen, een soort onverteerde woede die ik niet had verwacht toen ik begon te schrijven. Het soort razernij en frustratie dat je overkomt wanneer je je net zo machteloos voelt als de meisjes in het boek. Feit is: zeker in Amerika groeien meisjes op in een overgeseksualiseerde wereld, en ze worden gedrild volgens de regels van de mannelijke begeerte. Als kind was ik dol op mijn ‘Little Mermaid’-beddenlakens, en jarenlang viel ik iedere avond in slaap met mijn hoofd op een paar blote tieten, slechts bedekt door een paar minischelpjes. De wereld leert ons voortdurend hoe we meisjes en vrouwen dienen te bekijken en te beoordelen, maar níét hoe je er eentje moet zijn. Dat vult veel meisjes met een soort frustratie, waar ze bovendien geen uiting aan mogen geven, ‘want dat is onaantrekkelijk’. We zijn het als maatschappij gewend dat mannen op fysieke wijze uiting geven aan hun boosheid. Maar meisjes wordt aangeleerd dat soort rauwe emoties in te slikken, om het vooral niet te laten blijken. Mijn vraag is: waar gaat al die opgekropte energie naartoe? Wanneer is het moment bereikt dat het een mens te veel wordt?

»Het schrijven heeft me in elk geval retroactief aan een uitlaatklep geholpen.»

HUMO Is die woede nu weg?

Cline (dreigend) «Soms zou ik een moord willen plegen. En nu ik jou hier alleen in deze bibliotheek heb...

»Nee, iederéén die aandacht heeft voor de dynamiek tussen de geslachten, is kwaad. En ik heb vier jongere zusjes: ik zie het zich voor mijn ogen voltrekken. Mijn woede is niet verdwenen, maar ik ben ouder en ik heb ze leren navigeren.»

HUMO Het is dus geen toeval – en geen luiheid – dat de mannelijke personages in ‘The Girls’ er zo bekaaid afkomen? Ik zie alleen egocentrische, manipulerende klootzakken en slappe, door lust gedreven figuren.

Cline «Wellicht niet, nee.»

HUMO In je opgemerkte essay ‘Women Chosen by Violence’ schreef je over hoe je als 13-jarige benaderd en het hof gemaakt werd door Rodney Bingenheimer, een muziekpromotor en in Californië een icoon van de jaren 60 en 70. De implicatie dat Bingenheimer op zijn minst pedofiele neigingen had, lokte vooral woede uit. ‘Hoe dúrf je lieve oude Rodney zo door het slijk te halen?!’ Verrast dat soort reacties je nog?

Cline «Ik kies ervoor om het grappig te vinden. Maar het is natuurlijk het zoveelste bewijs van wat ik daarnet zei. Ik sta elke dag versteld van de bereidwilligheid van veel mensen om jonge meisjes onder de bus te duwen als een vreemdsoortige dienst voor een beroemdheid. Heel bizar.»

HUMO Het meest complexe personage van ‘The Girls’ is Suzanne, het niet zo perfecte rolmodel voor wie de 14-jarige protagonist Evie Boyd zowel bewondering, angst als lichamelijke genegenheid voelt. Had je zelf ooit een Suzanne in je leven?

null Beeld

Cline «Ja, maar daar is ze niet op gebaseerd. De meeste meisjes komen vroeg of laat een Suzanne tegen: iemand die maar een paar jaar ouder is, maar die al toegang heeft tot een volwassen wereld die voor jou nog zo mysterieus en onbekend lijkt.

»Weet je... Heteroseksuele relaties en familiebanden zijn goed gedefinieerd. Iedereen kent er zijn rol en weet wat van hem of haar wordt verwacht. Maar vriendschap lijkt nog niet in kaart gebracht gebied. De meeste mensen hebben vrienden, maar slechts weinigen snappen precies hoe die relaties werken. Er komen zoveel nuances bij kijken, allerlei vormen van verborgen agressie en onuitgesproken competitie, op onduidelijke wijze vermengd met liefde en genegenheid. Ik vond het passend om daarover te schrijven.»

HUMO Ben je beter geworden in vriendschap nu je het fenomeen drie jaar lang hebt geanalyseerd?

Cline (lacht) «Ik geloof in geen honderd jaar dat je van boeken schrijven een beter mens wordt.

»Precies dát, een gebrek aan persoonlijke evolutie, vond ik zelf trouwens het interessantste aan mijn debuut. ‘Wat ons niet doodt, maakt ons sterker’ is één van de hardnekkigste misvattingen in onze maatschappij. Heel veel films, series en boeken zijn op die onzin gebaseerd. In ‘The Girls’ heeft Evie Boyd, na alles wat ze heeft meegemaakt, helemaal níéts geleerd over de mens en de wereld. Dat leek me dichter bij de waarheid te liggen.

»De werkelijkheid is deprimerend, maar het is de enige werkelijkheid die we hebben.»

HUMO Je noemt je vier jongere zussen liefkozend ‘mijn pr-managers’.

Cline (lacht) «Zij scannen het internet voor mij. Ik heb zelf nog een ouderwetse klaptelefoon, en dat is bewust: ik wil niet voortdurend geconfronteerd worden met wat anderen over mij denken. Mijn zussen zijn sowieso de hele dag in de weer met hun smartphone, dan kan ik daar evengoed mijn voordeel uit halen. Slechts heel af en toe zeggen ze mij: ‘Dit zou je eens moeten lezen.’

»Eén van mijn zusjes is nu trouwens ook in Amsterdam. Ze is op dit moment de stad aan het verkennen. Hoe laat is het nu? Eén uur? Ik ga ervan uit dat ze stoned is (lacht). Zij is trouwens ook één van mijn eerste lezers.»


Goed boek, slecht boek

HUMO ‘The Girls’ ligt sinds juni in de winkels, meteen daarna ben je op vakantie vertrokken en heeft je boek zijn publiek gevonden. Is het voor jou een ander boek geworden?

Cline (knikt) «Het is een soort goedaardig monster, nu. Het is eigendom van iedereen en niemand in het bijzonder. En in veel opzichten is dat het allerleukste onderdeel van het schrijfproces: beseffen dat het lezers gevonden heeft. Als kind verslond ik boeken, en ik voelde daarbij vooral dankbaarheid. Ik was zo dankbaar voor het bestaan van boeken en de impact die ze op mij hadden, dat ik mij niet eens kon voorstellen dat er iets bestond als een onderscheid tussen goede en slechte boeken (lachje). Ik was met elk boek even blij.»

undefined

'Verregaande isolering is een uitstekende broeibak voor krankzinnigheid'

HUMO Welke schrijver had de twijfelachtige eer jou te doen beseffen dat er wel degelijk slechte literatuur bestaat?

Cline (lacht hard) «Goede vraag. Maar dat ben ik, echt waar, vergeten.

»Het is surreëel om het hier met jou over een succesboek te hebben, maar praten over een gepubliceerd boek is altijd raar. Ik ben niet meer zo bezig met ‘The Girls’. Al mijn concentratie gaat naar mijn nieuwe verhaal. Ian McEwan zei eens: ‘De wereld afreizen om een boek te promoten is als in loondienst treden bij je vroegere zelf.’ En je denkt voortdurend: de baas is een lul. Daarom doe ik het allerliefst interviews met buitenlandse journalisten. Ik kom toch nooit te weten hoe jij mijn woorden straks neerschrijft (lachje). En over het onbekende maak ik mij minder zorgen.»

HUMO Producer Scott Rudin – bekend van onder meer ‘The Social Network’, ‘There Will Be Blood’ en de meeste Wes Anderson-films – heeft de filmrechten van ‘The Girls’ al gekocht. Is de controlefreak in jou beducht voor wat Hollywood ermee zal aanvangen?

Cline «Nee. Ze hebben me trouwens gevraagd of ik het script voor de film wou schrijven, maar ik heb vriendelijk bedankt. Ik heb ‘The Girls’ graag geschreven, maar ik heb er jaren over gedaan. Ik wil niet nog eens een paar jaar aan Evie, Suzanne en de andere personages vasthangen. En wat ik voor deze film écht zou willen – de meesterlijke Philip Seymour Hoffman voor de rol van Mitch – kan helaas niet meer, wegens vroegtijdig gestorven.»

HUMO De vraag van 2 miljoen: voel je, nu je aan je tweede boek werkt, meer druk? Vooral omdat het boekencontract met je uitgeverij zo uitzonderlijk was?

Cline «Nee. Dat is een vaak verteld verhaaltje – ‘Schrijvers die de druk van het succes niet aankunnen’ – maar ik kan me daar niets bij voorstellen.

»Ik praat ook niet graag over geld. Hoewel ik het allesbehalve een onbegrijpelijke vraag vind, vermoed ik dat mannen daar niet op hoeven te antwoorden.»

HUMO Ik ga ervan uit dat je niet wil vertellen waar je volgende boek over gaat. Kun je ter compensatie kwijt wat het niet wordt?

Cline (glimlacht) «Het zal zich niet in de sixties afspelen. Het zal niet over communes gaan. En waarschijnlijk wordt er niemand in vermoord. (Denkt na) Hoewel...

»Je hebt gelijk: ik praat niet graag over work in progress. Ik wil het project puur houden. Als ik er met andere mensen over praat, zullen ze geneigd zijn mij hun mening te geven en dat leidt af.»

HUMO Voor een schrijfster met een succes onder de arm én een interessante stamboom heb je een opvallend karig gevulde Wikipedia-pagina. Er staat precies datzelfde ene, nietszeggende zinnetje als in de biografie op je website.

Cline (lacht) «Ik heb geen idee hoe dat komt, maar ik vind het goed zo. Wat hebben mensen eraan als ze weten waar ik naar school ben geweest of hoe mijn eerste lief heette? Ik kan me trouwens niet voorstellen dat veel mensen schrijver worden met de bedoeling veel over zichzelf te vertellen.»

HUMO Met welke bedoeling ben jij wél schrijver geworden?

Cline «Ik heb nooit andere opties gezien.»

HUMO Dat is moeilijk te geloven: je hebt het in Hollywood als actrice geprobeerd, en ik las dat je ooit op het punt stond een pilotenopleiding te volgen.

Cline «Ik wou niet te snel toegeven aan het onvermijdelijke. Het leek me interessanter om mezelf te voorzien van een breed scala aan ervaringen en opleidingen. Aan de universiteit heb ik lessen over literatuur en over creatief schrijven gevolgd, maar in beperkte mate. Ik was vooral een kunststudent.»

HUMO Geef eens een voorbeeld van een schrijver die je minder ging waarderen nadat je meer over zijn of haar leven te weten was gekomen?

Cline «Ik heb het lastig om J.D. Salinger nog onbevangen te lezen sinds ik over zijn voorkeur voor jonge meisjes heb gelezen, zijn obsessie met homeopathie en zijn extreme dieet... Dat hij jaren op niets anders dan lamsgehakt, noten en kaas heeft geleefd, is misschien amusant om te lezen, maar wil dat zeggen dat ik het recht heb om dat te weten? En vooral: wat baat het mij als die info tegelijk ‘The Catcher in the Rye’ voor mij verknalt?»

HUMO Ik citeer: ‘De werkelijkheid is deprimerend, maar het is de enige werkelijkheid die we hebben.’ Bedankt voor het gesprek.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234