wim helsen'Bij mij zijt ge veilig'

Wim Helsen: ‘Het belangrijkste is dat de mensen kunnen lachen’

Beeld Stephan Peleman

In deze coronatijden is het belangrijker dan ooit om ook een beetje te blijven lachen. Daarom biedt Humo nu een uitstekende show van een uitstekende cabaretier: ‘Bij mij zijt ge veilig’ waarin Helsen als lepe volksverlakker de passie preekt. In 2005 sprak Wim Helsen met Humo over die show. Hieronder kunt u het interview herlezen.

Bekijk hier de show

(Verschenen in Humo op 22 november 2005)

Goes staat bekend als het goedlachse hart van Zeeland, maar als ik enkele inlanders vraag naar de zaal waar Wim Helsen vanavond optreedt, komt me dat op een snauw te staan: ‘Wim Helsen? Is dat die Belg die vanmiddag in het café amok gemaakt heeft? Ik weet niet waar die uithangt, maar als je ‘m vindt mag hij meteen de koplamp betalen die hij stukgeschopt heeft.’

Na het succes van ‘Heden Soup!’ (230 voorstellingen! De Neerlands Hoop-prijs! Een verdiende plaats op Humo’s Pop Poll De Luxe!) heeft de cabaretier een tweede show klaar, ‘Bij mij zijt ge veilig’. De Nederlandse pers is al in enthousiasme uitgebarsten (De Telegraaf: ‘Wim Helsen Rules!’; de Volkskrant: ‘Werkelijk belachelijk goed’; Algemeen Dagblad: ‘Vlaamse reus maakt reputatie waar’), zaterdag gaat Helsen in Vlaanderen in première in de Bourla-schouwburg. Algauw zullen de mensen die ‘Bij mij zijt ge veilig’ beleefd hebben, te herkennen zijn aan het joyeuze boom-sjakelak-sjakelak-boom-boom dat hen voortdurend op de lippen ligt. Maar dat is voor later, eerst wil ik weten waarom de Goezenaars zijn vel willen.

WIM HELSEN (opgewonden) «Ik was wat gaan wandelen omdat ik te vroeg was. Langs een dijk heb ik een hondje ontmoet, waar ik meteen vriendschap mee gesloten heb. Het beestje had dorst (imiteert een dorstige hond) en ik ben een café binnengestapt. Maar de uitbater vond het beneden de stand van zijn taverne om het hondje een kommetje water te geven, en werd in zijn weigering aangemoedigd door een stelletje patsers - van die halve zakenmannen in het gezelschap van goedkope vrouwen - die mij begonnen uit te lachen. Daarop heb ik de stoel onder één van die kerels geschopt - ‘t was niet mijn bedoeling hem echt te zien vallen, maar dat gebeurde dus wel. Toen hebben ze mij nogal hardhandig de deur uitgewerkt, en het hondje is in paniek weggelopen. Meer is er niet gebeurd.»

 HUMO Er was ook sprake van een kapotte autolamp.

HELSEN «Toen ik voor dat café een 4x4 zag staan, wist ik dat die van één van die patsers was en heb ik een lamp kapotgestampt. Tja.»

 HUMO Die was niet van die patsers, heb ik vernomen.

HELSEN «Nee? O. Dat was dan een foutje. (hervat zich) Maar zij moeten niet klagen: ik heb een kapotte lip, mijn hemd is gescheurd én ik ben mijn hond kwijt. Daar is een kapotte koplamp niks tegen, zeker niet voor iemand die zich zo’n auto kan permitteren. Ze mogen blij zijn dat ik niet kan vechten. Of dat ik geen bende allochtone jongeren uit een Parijse voorstad ben.»

 HUMO De woede die de personages in je programma’s overmeestert, is je kennelijk goed bekend?

HELSEN «Nee, ik ben een heel rustig mens. Ik heb wel woede in mij, maar niet meer of minder dan om het even wie.»

 HUMO Heb je je al ooit kwaad gemaakt op mensen in de zaal?

HELSEN «Niet echt kwaad, maar ik heb het publiek al wel gestraft. Drie keer waren ze zo suf en apathisch dat ik, na mezelf meer dan een uur in het zweet te hebben gewerkt, balsturig werd: dan liet ik een geestig stuk uit mijn programma weg en verving het door een mislukt probeersel uit mijn beginperiode, wat ik dan met weinig energie en ietwat langdradig bracht. Dat hielp, want ik was mijn irritatie kwijt; zoals een ober die in het eten spuugt van klanten die zich misdragen.»

 HUMO Die klanten komen dan natuurlijk niet terug.

HELSEN «Toch wel, want ze weten niet dat er in hun eten gespuugd is. Die drie keer dat ik het publiek heb moeten straffen - want ik wíl natuurlijk niemand straffen (lacht) - zijn er achteraf toch nog mensen komen zeggen dat ze het heel goed vonden.»

Het ei van Perceval

 HUMO Hoe voelt het om jezelf in korte tijd naar de top te katapulteren?

HELSEN «Als je iets goeds maakt, kan het snel gaan - dat is bij anderen net zo. Om te beginnen is er de mond-tot-mondreclame: als de mensen tevreden zijn, vertellen ze het verder en zit er de volgende keer in dezelfde zaal dubbel zoveel volk. Het helpt ook wel dat er stukjes op tv zijn geweest; sinds ‘De bovenste plank’ zitten ook in Vlaanderen de zalen vol.

» Er is in Vlaanderen jarenlang niks nieuws gebeurd op het gebied van cabaret en comedy. Mensen hebben daarnaar zitten snakken, dat is nu wel duidelijk. Er komen elke maand nieuwe namen bij, en het is nog lang niet gedaan. In Amsterdam alleen al zijn er nog altijd dubbel zoveel cabaretiers en stand-up comedians als in heel Vlaanderen - dat betekent dat er hier nog veel ruimte is.»

 HUMO Er is al veel, maar is er ook veel goeds?

HELSEN «‘t Was een foxke, denk ik.»

 HUMO Sorry?

HELSEN «Mijn hondje, een fox. Of hoe heet dat? Zo’n kleintje.»

 HUMO De vraag was of er nieuw talent zit aan te komen.

HELSEN «Ja. Er zit veel rommel in de huidige vloed van comedians, maar dat lijkt me normaal. En ik zie dus ook veel goeds. De meest indrukwekkende vind ik Alex Agnew: om zijn energie, zijn spelplezier en zijn vermogen elk publiek plat te walsen. Thomas Smith en Gunter Lamoot vind ik ook heel inspirerend. Wouter Deprez is natuurlijk een charismatisch podiumfiguur. En er zijn er nog méér de moeite waard.»

 HUMO Dat zijn allemaal zuivere stand-up comedians, terwijl jij de mengvorm met de theatermonoloog zoekt.

HELSEN «Dat is waar, ik zou net zo goed Compagnie De Koe of de Roovers kunnen noemen als het gaat over voorstellingen waar ik van onder de indruk ben.

» Ik heb nooit voor die mengvorm gekozen, hij is me overkomen. Je begint met het idee van een zaal vol mensen: er hangt een spanning en daar kan je iets mee doen. Het belangrijkste is dat er iets gebeurt met de mensen; in mijn geval is het minimum dat ze kunnen lachen. Als het meer kan zijn, wordt het nog rijker.»

 HUMO Wat is het laatste toneelstuk dat je hebt gezien?

HELSEN «Een paar maanden geleden heb ik op dezelfde avond het allerbeste en het allerslechtste meegemaakt. Ik was in de Bourla gaan kijken naar ‘Turista’, het laatste stuk van Luk Perceval voor Het Toneelhuis. In het midden van het podium lag een ei symbolische betekenis te hebben. De makers krijgen veel geld, dus dat ei was groot en imposant en mooi belicht, maar daarmee was dan ook alles gezegd. Een twintigtal acteurs - de helft Oostenrijkers, de helft Belgen - kwam niet verder dan alleen maar teksten declameren op een aangeleerde manier die ze kennen van andere acteurs. Op geen enkele manier lieten ze bij mij iets gebeuren: ik moest niet lachen, werd niet kwaad, raakte niet ontroerd, schrok niet, werd niet bang gemaakt, werd niet verrast of aan het denken gezet. Ik zag ook bij niemand anders in de zaal iets gebeuren. Er was niks, we zaten met vierhonderd mensen samen niks te beleven.

» Tijdens de pauze - gelukkig was er een pauze - ben ik opgestapt en met mijn gezelschap naar een kroeg getrokken. Daar zat de fantastische accordeonist Rony Verbiest zich met vier andere muzikanten op te warmen, in een café met hoop en al tien mensen. Ze begonnen te spelen - Bach, muziek waar ik nauwelijks iets van ken. Het was meteen mooi. Gaandeweg druppelden er steeds meer mensen binnen, als waren ze gelokt door de sfeer. Na de prachtige klassieke stukken van het begin schakelden ze over op andere, meer opwindende muziek. Het café liep helemaal vol en uiteindelijk ging het dak eraf. Het contrast met ‘Turista’ was gigantisch: een steriel, zielloos, plezierloos, overdadig en duur toneelgebeuren in een prachtige theatertempel, tegenover een te klein café waar begeesterde artiesten voor ontroering, leven, plezier en betovering zorgden, gratis, zonder decor of ei. Ha! Ward Beysen had mij graag bezig gehoord (lacht uitbundig en vraagt vervolgens aan zijn passerende technicus of die misschien al iets van het hondje gehoord heeft. ‘Het leek op een foxke.’)

De zelfmoordtelefoon

 HUMO In ‘Bij mij zijt ge veilig’ klinkt de boodschap veel duidelijker door dan in ‘Heden Soup!’.

HELSEN «Dat was niet de bedoeling, dat is gewoon gebeurd (lacht). Ik heb bij het schrijven een tijd geworsteld met een stuk of twaalf verhaaldraden - veel te veel, hoewel die draden op zich allemaal tal van mogelijkheden boden. Zo had ik een geweldig stuk over ongewone fratsen die men kan uithalen bij de bakker, de kapper, in de meubelwinkel en op straat - geweldig om te spelen, altijd plezier. Maar dat stuk is moeten sneuvelen. Ik heb zelf moeite om dingen los te laten die goed werken, maar dan is er Randall Casaer, mijn regisseur, coach en vriend: hij begeleidt me van bij het begin, en herinnert me eraan waar het om gaat. Schrappen creëert ruimte en maakt de zaken helder. Dat is wél de bedoeling, aan onbegrijpelijkheid heeft niemand iets.

» Een gevolg van die helderheid is dat de betekenis die het stuk voor mij heeft, duidelijker overkomt. Na ‘Bij mij zijt ge veilig’ heb ik nu al vaker dan na ‘Heden Soup!’ reacties gekregen waaruit bleek dat mensen het begrepen zoals ik het begrijp. De fijnste uitzondering bij ‘Heden Soup!’ was iemand van een preventiedienst voor zelfmoord, zoiets als Tele-Onthaal: die man mailde me daags na de voorstelling met de vraag of hij het slotmonoloogje mocht hebben om op te hangen in hun kantoor, omdat hij het vond aansluiten bij wat zij doen in hun werk. Dat doet deugd natuurlijk. (pauzeert) Ik heb er al vaak over gefantaseerd om vrijwilligerwerk te doen bij zo’n zelfmoordtelefoon. Ik denk dat ik dat heel goed zou kunnen - misschien ook helemaal niet. Maar om aan de telefoon te zitten in zo’n dienst, mag je geloof ik geen bekende stem hebben. Mijn stem mag dus niet bekend worden, hoe graag ze ook zou willen (lacht)

 HUMO Hoe ben je begonnen aan ‘Bij mij zijt ge veilig’?

HELSEN «Twee jaar geleden reed ik na een raar optreden in Nieuwegein bij Utrecht naar huis, in de versleten roestbak die ik eind vorig jaar met Rudy Vandendaele naast mij definitief in de prak gereden heb. Het was rotweer: storm, wind, veel te veel regen voor mijn schrale ruitenwissertjes. Ik durfde hooguit tachtig te rijden op de autostrada, kon niet meer doen dan seconde na seconde hopen dat ik nergens tegenaan zou botsen of simpelweg van de weg zou vliegen. Af en toe dook er achter mij een spookachtige vrachtwagen op die met veel getoeter en opspattend water voorbijraasde. Grappig genoeg begon ik gaandeweg van die apocalyptische sfeer te genieten: met de angst kwam er een prettig gevoel. Toen was er ineens de ingeving: stel dat je met z’n allen in het theater zit en dat voor de rest alles op de wereld weg is. Een fantastisch idee om mee aan de slag te gaan, vond ik.»

 HUMO Weegt het grote succes van ‘Heden Soup!’ dan zwaar op je schouders, als je echt aan de slag gaat?

HELSEN «Niks van gemerkt (lacht). Nee, ik had in het begin wel last van de dwanggedachte dat het nieuwe programma niet op ‘Heden Soup!’ mocht lijken. De eerste try-outs stond ik bewust helemaal anders op het podium: normaler, zeg maar, opener en sympathieker. Het was gezellig en er werd lekker gelachen, alleen: er was geen spanning. Geleidelijk aan is ‘Bij mij zijt ge veilig’ dan toch geëvolueerd naar iets dat anders is dan ‘Heden Soup!’ maar dezelfde bezeten vertelstijl heeft. Ik heb me ermee verzoend dat dat op dit moment blijkbaar mijn manier van vertellen is.

» Ik wilde ook iets van de bezwerende kracht van een Amerikaanse preacher laten overslaan. Lang vóór we iets op het podium deden, ben ik met Randall door Amerika gereisd. We hadden cassettes meegenomen om de lange afstanden draaglijk te maken, maar onze huurauto had geen cassettespeler. Pech, maar het verplichtte ons wel naar plaatselijke radiostations te luisteren. Zo heb ik voor het eerst de preachers op de talloze bible stations gehoord - los van wat ze allemaal zeggen, is de bezetenheid en de betoverende kracht van hun woorden meeslepend. Die energie wilde ik ook in mijn voorstelling.»

 HUMO Je brengt ‘Bij mij zijt ge veilig’ dit seizoen nog zo’n 125 keer. Een prettig vooruitzicht?

HELSEN «Eigenlijk wel: sommige stukken zullen nog veranderen, en ik zal het nog beter kunnen brengen. ‘Heden Soup!’ heb ik alles samen 230 keer gespeeld, en pas de laatste veertig keer was het van begin tot einde zoals het moest zijn. Ik moest niet meer nadenken, het was alleen maar: me smijten en spelen, supergeconcentreerd maar zonder een greintje twijfel; in de plaats was er geloof en overtuiging. In ‘Bij mij zijt ge veilig’ gebeurt dat op de beste momenten soms ook al, maar er is dus nog wat om naar uit te kijken en naartoe te werken. Op dit moment is het te druk, omdat ik veel interviews geef, ‘Comedy Casino’ erbij doe, en dus wat ademruimte tussen het spelen door te kort kom.»

 HUMO ‘Comedy Casino’?

HELSEN «Een comedyprogramma dat (pdw) maakt voor Canvas, met telkens drie comedians, plus mij. Ik doe in elke aflevering iets korts. Ik heb het talent om met heel veel overgave heel slecht te zingen - een talent dat ik deel met sommige professionele zangers, maar die zijn er zich niet van bewust (lacht). Ik buit dat talent schaamteloos uit: ik breng evergreens uit het collectieve jukebox-geheugen, maar dan schots en scheef. Ik vertel vooraf altijd iets over het nummer, maar het is voor het publiek nooit echt duidelijk over welk liedje het gaat, want ik praat ook heel raar (lacht). Mensen kunnen dus quizzen: welk nummer is het vandaag? Ik wil al prijsgeven dat ik bij de opnames van gisteren met groot succes ‘J’aime la vie’ van Sandra Kim gebracht heb (heft een gehuil aan dat ons even doet denken dat zijn fox hem toch gevolgd is en verdwijnt dan aan de horizon).»

(

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234