Woelig 2019: De echte doorbraak van nepvlees

2019 was ook het jaar van alt-meat: plantaardige producten die smaken als vlees. Dankzij het groeiende besef dat vlees een nefaste invloed heeft op het klimaat, zijn plantaardige kopieën aan een steile opmars bezig. De Nederlander Jaap Korteweg, oprichter van nepvleesproducent De Vegetarische Slager, verkocht zijn bedrijf begin dit jaar aan multinational Unilever, en hij sloot het jaar af met een vette deal met fastfoodketen Burger King.

'Veganistische topsporters presteren beter dan vleesetende. Hun bloeddoorstroming is beter, en de mannen zijn veel potenter'

HUMO Voortaan kun je in 25 Europese landen, waaronder België, een Rebel Whopper bestellen bij Burger King. Die plantaardige burger is ontworpen door De Vegetarische Slager. Had u dat kunnen denken toen u uw bedrijf aan Unilever verkocht?

Jaap Korteweg «Absoluut. Toen ik met De Vegetarische Slager begon, wilde ik de grootste ter wereld worden. Mijn doel is: ervoor zorgen dat we geen dieren meer nodig hebben om aan ons vlees te raken. En om dat te bereiken heb je een grote speler nodig. Unilever was de gedroomde overnemer. De deal met Burger King hadden we alleen nooit kunnen realiseren.

»In Nederland hebben we wel al samengewerkt met snackfabrikant Mora, voor wie we de bitterbal en de kipcorn plantaardig hebben nagemaakt. Wie weleens naar de Nederlandse televisie kijkt, kan me in een reclamefilmpje zien met Cora van Mora – u wellicht bekend (lacht).»

HUMO Het Amerikaanse Beyond Meat, waar onder anderen Bill Gates geld in heeft gestoken, stuntte in 2019 met een spectaculaire beursgang. Maar zal dat bedrijf in 2020 de verwachtingen kunnen inlossen? Of dreigt het een kortstondige hype te worden?

Korteweg «Je ziet dat mensen eindelijk geloven dat het nu écht zal gebeuren. Nepvlees wordt héél groot. Zes jaar geleden bedroeg het vegetarische aanbod op de vleesmarkt minder dan 2 procent, nu is dat al 5 procent. Als het zo doorgaat, zitten we over tien jaar aan mijn droomscenario: een aandeel van 20 procent.»

HUMO Als biologische groenteboer werd u rond de eeuwwisseling, ten tijde van de varkenspest, gevraagd om honderden varkens-kadavers te stockeren in uw koelcellen. U was tot dan een vleesliefhebber, maar door die gruwel hebt u zich tot het vegetarisme bekeerd.

Korteweg «Klopt, ik ben vegetariër geworden om dierenleed te voorkomen. Maar nu spelen voor de consument ook andere argumenten, zoals zijn gezondheid en het klimaat. De timing zit helemaal goed.»

HUMO U liet in Humo optekenen dat u aan een vegetarische biefstuk met een vezelachtige, bloederige structuur werkt. Hoe zit het met de fake steak?

Korteweg «Ik hoop dat we die in 2020 kunnen voorstellen, maar de machine daarvoor is nog in ontwikkeling.»

HUMO Test Aankoop gaf uw drie belangrijkste concurrenten – de Greenway Burger, de Incredible Burger en de Beyond Burger – een bijzonder slecht rapport: ‘Een echte hamburger op basis van mager rundvlees bevat veel minder vet, suiker en zout dan de vegetarische concurrenten.’

Korteweg «Wij letten enorm op met zout. Vorig jaar kregen we het Nederlandse consumentenprogramma ‘Keuringsdienst van waarde’ over de vloer, en dat concludeerde dat onze rookworst minder vet is dan een vleesrookworst.»

HUMO Het soja-eiwit dat u gebruikt, is niet nieuw. Het wordt al jaren gebruikt om het volume en het gewicht van vleespastei op te drijven. Soja-eiwitten zijn ook om-streden: voor de winning ervan wordt hexaan gebruikt, dat giftig is voor ons zenuwstelsel. Gebruikt De Vegetarische Slager soja die met hexaan is behandeld?

Korteweg «Ja, maar van hexaan blijft niets over in het eindproduct, daarom wordt het ook al zestig jaar gebruikt in de voedingsindustrie. Het is veilig. Je kunt in heel Europa geen soja-eiwit kopen dat níét met hexaan is geproduceerd.»

HUMO Er klinkt nog andere kritiek: ‘Unilever zal nu nog meer regenwoud kappen om soja voor al die vleesvervangers te kunnen telen.’

Korteweg «Dat is onzin. De dieren die we eten, worden met soja gevoederd. Voor een kilo vlees heb je drie keer zoveel soja nodig als voor een kilo vegetarische hamburgers. Je moet net omgekeerd redeneren: door sojaproducten te eten kun je het regenwoud redden.»

HUMO Is het geen optie om meer bonen en andere eiwitrijke gewassen te eten, zoals linzen en kikker-erwten? Dan heb je al die bewerkte soja niet nodig.

Korteweg «Als je met vlees wilt concurreren, moet je product ook de smaak en de textuur van vlees hebben. Voor vleesliefhebbers zijn vegetarische linzenburgers en consorten een schrikbeeld. Ik kan het weten, want ik was zelf zo’n carnivoor.

»Ik kom nog vaak mensen tegen die me vragen: ‘Waarom moet een vegetarisch product per se op vlees lijken?’ Maar als we niet zo van vleesproducten zouden houden, dan waren we allemaal vegetariër, want het is gezonder en duurzamer. Niemand wordt blij van die industriële vleesproductie. Het probleem met vlees is gewoon dat het verslavend is, net als alcohol en tabak. Wil je de wereld veranderen, dan moet je goede kopieën aanbieden.»

HUMO In vlees zit meer dan alleen eiwit. Heemijzer bijvoorbeeld, dat beter opgenomen wordt door ons lichaam dan ijzer uit planten. En vitamine B12, dat belangrijk is voor ons zenuwstelsel, zit alleen in dierlijke producten. Hoe zit dat met nepvlees?

Korteweg «Aan sommige van onze producten hebben we vitamine B12 toegevoegd.

»Weet u, Amerikaanse onderzoeken hebben aangetoond dat vorige generaties vegetariërs – dus van vóór de tijd van de vleesvervangende burgers – ouder werden dan vleeseters. En veganisten werden nog ouder. Er zit dan wel geen vitamine B12 in planten, maar toch is de eindbalans positief voor vegetariërs en veganisten.

»Er is nu ook veel te doen rond de documentaire ‘The Game Changers’ op Netflix (geproducet door ‘Titanic’-regisseur James Cameron, die zelf een bedrijf in plantaardige eiwitbronnen runt, red.). Daarin wordt aangetoond dat veganistische topsporters beter presteren dan hun vleesetende collega’s. De bloeddoorstroming is veel beter bij veganisten, en de mannen zijn veel potenter. Ik ben benieuwd naar de reactie van de wetenschap daarop.»

HUMO Volgens ‘The Game Changers’ is de oorsprong van vitamine B12 terug te voeren op een bacterie in modder die grazende dieren binnenkrijgen, en wellicht ook de old school-veganisten die van groenten uit vollegrond leven. Sowieso blijft veel groenten eten belangrijk.

Korteweg «Dat doe ik zelf ook, hoor: ik ben nog altijd actief als biologische groenteboer. ’s Ochtends eet ik meestal havermout met soja-yoghurt en fruit, en ’s middags staan er groenten, fruit en noten op het menu. Maar ’s avonds eet ik graag traditioneel: aardappelen, groenten én een vleesvervanger. Natuurlijk is een gevarieerd menu van belang, met een vleesvervanger alleen heb je niet alle voedingsstoffen binnen. Met de universiteit van Wageningen werken we nu aan een manier om die B12-modderbacterie in onze vleesvervangers te kweken, en ik heb er goeie hoop op dat het zal lukken.

»Het is ook nog maar de vraag hoeveel natuurlijke vitamine B12 vleesproducten bevatten. Een dier dat heel zijn korte leven in een hightechstal heeft gezeten en alleen fabrieksveevoeder heeft gekregen, is niet met modder in contact gekomen, en dus ook niet met de modderbacterie. Onze grond is ook verschraald, waardoor groenten minder voedingsstoffen bevatten dan vroeger, maar dat is weer een ander verhaal.»

HUMO Het nieuwe nepvlees is wel nog duurder dan echt vlees, terwijl soja-eiwitten een goedkope grondstof zijn. Hoe valt dat prijsverschil te verklaren?

Korteweg «Je moet niet alleen de soja bewerken, maar ook je product in de markt zetten: dat zorgt voor extra kosten. Daarom is het zo belangrijk om 20 procent van de vleesmarkt te kapen. Als de vraag zo groot is, kunnen we zulke grote hoeveelheden produceren dat het nieuwe vlees zelfs goedkoper wordt dan echte vleesproducten. Dat is mijn ultieme doel.

»De producten die we met Mora op de markt hebben gebracht, hebben we al voor dezelfde prijs als de vleesvariant kunnen aanbieden. En onze Rebel Whopper is even duur als de echte Whopper.»

HUMO Hoe zit het eigenlijk met de smaak daarvan? Benadert hij die van de echte Whopper?

Korteweg «Zelf ken ik de smaak van de originele Whopper niet, daarvoor ben ik al te lang vegetariër. Maar de opdracht van mijn team was om hem zo goed mogelijk op het origineel te laten lijken. Ik vind het resultaat in ieder geval lekker.

»Ik ben me nu volop aan het toeleggen op mijn nieuwe project: De Veganistische Melkboer. Ik wil een machine bouwen die melk uit gras maakt, zoals koeien dat kunnen. En van die melk wil ik kaas maken. Ik wil áltijd pionieren (lacht).»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234