'Woelingen in de krokodillenvijver' Dwarskijker over 'De 16' en 'Jonas & Van Geel'

Voor een vleug symboliek mag men mij altijd zachtjes wakker maken op een afgesproken tijdstip, uiteraard tijdens de kantooruren.


De 16

Canvas – 2 november - 122.472 kijkers

Canvas liet weten dat ‘De 16’, een zesdelige comedyserie over de soms glibberige bovenlaag van de Wetstraat, met iPhones is gefilmd. De camera van zulke mobieltjes is erg geavanceerd, want deze serie oogt even professioneel als tv-programma’s die met camera’s zijn opgenomen waarmee je niet eens kunt whatsappen. Ik veronderstel dat iPhones, handzame apparaten, een zwierige cameravoering ten goede komen mits de cameraman zijn vak verstaat, wat in deze serie ongetwijfeld het geval is. Voor de rest kan het me merkwaardig weinig schelen dat ‘De 16’ met die dingen is gefilmd.

In de begintitels veranderen politieke krantenstukken één-twee-drie-vier in bootjes van papier. Origami. Die bootjes deinen een tel later al op een gestileerde zee van strookjes uit de papierversnipperaar. Voor een vleug symboliek mag men mij altijd zachtjes wakker maken op een afgesproken tijdstip, uiteraard tijdens de kantooruren. Tussendoor doemt in die begintitels de beeltenis van enkele politici op – Tindemans, Martens, Dehaene, Verhofstadt – die, omdat ze lang genoeg aan de macht zijn geweest, hier en daar als grote staatslieden bekendstaan. Dat we naar fictie zitten te kijken, is meteen zonneklaar: vicepremier Steven Kennis geeft namelijk blindweg opening van zaken. Transparanter hoeft het vast niet te worden: een tv-ploeg mag van hem omstandig en zo goed als onbelemmerd in zijn christendemocratische kabinet rondsnuffelen, uitgerekend wanneer de hondse Charles Van Praet, doorgaans werkzaam bij de ECB in Frankfurt, dat kabinet stormenderhand aan een interne audit onderwerpt. Een tv-ploeg opvoeren die tussendoor ook de dramatis personae interviewt, is een kunstgreep die we misschien al iets te vaak hebben gezien, net als nepdocumentair tv-drama in het algemeen. Dat neemt niet weg dat ‘De 16’, geschreven en geregisseerd door Willem Wallyn, een veeleer geslaagde oefening is in de beproefde vormen en sferen van succesrijke buitenlandse series.

Na één aflevering heeft de onuitstaanbare rouwdouw en machtsdenker Charles Van Praet (Jan Hammenecker), met een eeuwige sigaar in zijn kop, het hele kabinet al herschikt. Hij komt weg met overtredingen van het rookverbod, intimidatie en seksisme, en wordt halsoverkop kabinetschef van de op eigen kracht glimmende ijdeltuit Kennis, een mooie rol van Michael De Cock. De woelingen in de krokodillenvijver kunnen een aanvang nemen, en de bijbehorende machtsspelletjes ook.

Er is na twee afleveringen, waarin schandaaltjes uit de echte Belgische politiek echoën, niet één personage waar ik een zekere sympathie voor voel, maar dat heeft me nog nooit belet om veel plezier aan fictieve klootzakken te beleven. Ik denk vooral aan Alain Pieters, de kabinetschef die door Van Praet prompt tot speechschrijver werd gedegradeerd, nog een ambacht waar deze Pieters geen talent voor heeft: hij is met meesterschap incompetent en dan ook niet te beroerd om een toespraak die Kennis moet uitspreken woordelijk aan ‘The West Wing’ te ontlenen. Het beroepsleven van zijn dromen is een aaneenrijging van kredieturen waar het landsbelang niet van gediend is. Deze Pieters, een loepzuivere arrivé uit de provincie, weet met steun van de vakbond overal van te profiteren, en ondertussen heeft hij geenszins last van eergevoel. Als hij toch eventjes in het nauw meent te zitten, voert hij met een weinig plausibele gezichtsuitdrukking aan dat hij kanker heeft, zij het ‘in het beginstadium’. ‘Kanker is nog geen reden om te laat te komen,’ volgens vicepremier Kennis. Goede karikaturen zijn vooral precisiewerk, waardoor ze waarachtiger zijn dan een beetje Belgische politicus van zijn karikatuur zou verwachten: Alain L. Pieters wordt dan ook levensecht neergezet door Dries Heyneman.

Ook mooi was het goed geschreven solootje waarin Dirk Kerckhove, adjunct-chef begroting (Andrew James Van Ostade), in vervoering over de begroting orakelde. Een andere keer, opnieuw in een solootje, schetste hij flegmatiek het milieu waarin hij was grootgebracht. Zijn ouders hadden ooit met zijn studiebeurs een Toyota Celica gekocht nadat ze hadden gehoord dat hun schuldbemiddelaar was doodgevallen in de Carrefour. Wrang en geestig tegelijk: zo hoort het.

Het beeld van de politieke toplaag dat na twee afleveringen uit ‘De 16’ naar voren komt, vertoont voorts overeenkomsten met de visie op politici die ik op vrijdagavond weleens in een niet nader genoemde drankgelegenheid opvang als het happy hour ten einde loopt en iedereen luider uit z’n nek kletst dan nodig is. Hoe hoger de leden van het onderhavige kroeggezelschap zijn opgeleid, hoe meer ze hun best doen om de populaire kreet ‘Allemaal zakkenvullers!’ te parafraseren.

Ik kan niet zeggen dat ‘De 16’ liefde op het eerste gezicht is: de confectiepakken van de Wetstraat in hun gesloten circuit van bureaus en wandelgangen spreken aanzienlijk minder tot mijn verbeelding dan – bijvoorbeeld – de bonte en anarchistische graai uit het volk die vorig jaar op Canvas de inlandse western ‘Bevergem’ kleurde. Het zal wel weer een kwestie van affiniteit zijn. Maar ik blijf benieuwd naar de volgende aflevering van ‘De 16’, en naar de beloofde crossmediale afwikkeling van deze serie. En in één moeite door ook naar de uiteindelijke crossmediale parafrase van de kreet ‘Allemaal zakkenvullers!’


Jonas & Van Geel

‘Zit gijle op uw gemak?’ ‘Wadoedegij om lekker te eten?’ Ook in ‘Jonas & Van Geel’ is algemeen Nederlands passé, toch als de breed inzetbare en onstuimig met zijn talenten woekerende presentator opgewonden het woord neemt. Behalve het AN is er heden nog veel meer dat ik als teenager op jaren met lede ogen zie verdwijnen: andere teenagers op jaren, mijn vooruitzichten, de vrolijke vrijheid, de papieren pers, de krantenwinkels, de Boekenbeurs die ooit om liefde voor het boek draaide en om echte schrijvers, en dus niet om de epidemische miepen van K3 of enkele overgewaardeerde keukenpieten die ook in drukwerk doen. Nu ik het toevallig over overschatte tijdverschijnselen heb: laatst was Dimitri Vegas, een deejay uit Willebroek, te gast in de vrijdagse, zogenaamd ondeugende laatavondeditie van ‘Jonas & Van Geel’. Hij zei dat hij stilte kon appreciëren, sowieso – hij was een fervente gebruiker van het Duitse bijwoord ‘sowieso’. Zonde dat hij zijn hang naar stilte nooit laat blijken als hij ten overstaan van een op en neer gaande mensenmassa zijn buitenproportionele gage aan het binnenhalen is. Om de steeds ijler wordende conversatie met een ander praatje voor de vaak aan te lengen, maakte Roger van Damme zijn opwachting, een vooraanstaande suikerbakker die, als z’n suikerbakkerswerk erop zit, graag op en neer gaat op de tonen van Dimitri Vegas. Hij signeert overigens ook suikerwerk op de vervloekte Boekenbeurs, las ik. Het hoogtepunt van deze laatavondeditie was in zijn handen: de mensen op de voorste rijen kregen een plastic poncho, waarna de suikerbakker die lui naar believen een zogeheten champagnedouche mocht geven. Hij bracht er de gelukzalige en ook wel bête glimlach bij voort van iemand die zijn geluk niet op meent te kunnen. Je ziet zo’n glimlach ook weleens bij mensen die pas hun hoofd hebben gestoten. Sommige hoogtepunten zijn ook door specialisten niet van dieptepunten te onderscheiden.

Nu, ik kan ook wel iets aardigs over ‘Jonas & Van Geel’ oprispen. De makers van het programma deinzen er niet voor terug om ook voor de uitwerking van een half ideetje, dat hooguit een halve grap zal opleveren, alle mogelijke middelen in te zetten. Van sommige inspanningen die het nutsdenken aanfluiten, zie ik graag de poëzie in. Het amuseerde me dat Jonas Van Geel in de gedaante van de narrige kabouter Benny, een geoxideerd levend standbeeld in de geest van Wesley, het Nobelprijscomité van ‘Belgium’s Got Talent’ om de tuin leidde. Het klapstuk van dit seizoen moest de grootscheepse trouwpartij van Jonas Van Geel met zijn applausmeester James Cooke worden, die op dit ogenblik de geinige gay du jour van de commerciële televisie is. Jonas Van Geel speelde een onwillige want heteroseksuele bruidegom, en zijn huwelijksgetuige Gert Verhulst zinspeelde, in de traditie van de Antwerpse moppentapper Tony Bell, op de nakende huwelijksnacht die naar verluidt niet van de poes zou zijn: ‘Als hij boter uit de koelkast gaat halen, is het niet om een ei te bakken.’ En: ‘Voor jou, Jonas, zal er behalve een heel nieuwe wereld, ook iets anders moeten opengaan.’ Het moet gezegd dat Gert Verhulst zich speciaal voor deze gelegenheid van AN bediende. Het moet eveneens gezegd dat wij vooral niet moesten denken dat ‘Jonas & Van Geel’ zijdelings een lans brak voor homorechten.

Rudy Vandendaele

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234