Yanis Varoufakis.Beeld Bloomberg via Getty Images

GriekenlandEx-minister van financiën

Yanis Varoufakis: ‘Dit soort Europese Unie is een dodelijk gevaar voor de bevolking’

Volgens de Griekse ex-minister van Financiën Yanis Varoufakis (59), nu Grieks parlementslid voor de prodemocratiebeweging DiEM25, zijn de pas toegekende coronaleningen een vergiftigd geschenk voor armere lidstaten. ‘Het is alsof ik jou zie vallen, je even rechtop help en je vervolgens weer neersla.’

- De eurogroep, de ministers van Financiën van de eurozone, kwam vorige donderdag een financieel hulppakket overeen van 540 miljard euro om de economische gevolgen van de coronacrisis op te vangen. De regeringsleiders moeten dat nu bekrachtigen. U bent ontgoocheld. Waarom?

YANIS VAROUFAKIS «De eurogroepvergadering van donderdagavond is een historische nederlaag. Van de 540 miljard euro zogezegde steun vloeit slechts 27,7 miljard euro – 0,22 procent van het bbp van de eurozone – rechtstreeks naar begrotingen. De rest zijn leningen. De 240 miljard euro uit het Europese noodfonds(ESM, het European Stability Mechanism, MR) zijn kredietlijnen voor landen zoals Griekenland en Italië, die nu nog schulden dragen van de financiële crisis uit 2008. Niet alleen helpen zulke leningen niet, ze zijn ook toxisch omdat je later op je begroting moet besparen om ze terug te betalen.

»Vergelijk wat wij nu doen met de VS of Japan. Zij plannen met het oog op de verwachte tsunami aan faillissementen directe begrotingssteun van 8 procent van hun bbp. Vergeleken daarmee is onze 0,22 procent een zware mislukking.»

- Waarom zijn de Europese noodleningen een vergiftigd geschenk?

VAROUFAKIS «Wat zal de volgende jaren gebeuren als de Italiaanse schuld straks minstens 190 procent van het bbp bedraagt, als resultaat van de noodleningen?  Als het land na de coronapandemie aan een herstelperiode begint, zal de Europese Commissie volgens haar huidige regels aan Rome zeggen: ‘Folks, jullie moeten opnieuw besparen want jullie begrotingstekort van pakweg 15 procent is veel te groot!’ Dan zullen Nederland en Duitsland erop aandringen dat Italië liefst 12 procent op publieke middelen bezuinigt, om te voldoen aan het heersende EU-begrotingspact (dat stelt dat je tekort slechts 3 procent van het bbp mag bedragen, MR). Als Brussel de strikte toepassing van de huidige begrotingsregels eist kan dat Italië vernietigen, met desastreuze gevolgen voor de eurozone.»

- Hoe voorkomen we dat Italië kopje onder gaat en de eurozone meesleurt?

VAROUFAKIS «Met onze pan-Europese Beweging voor Democratie in Europa (DiEM25, Varoufakis zetelt voor de Griekse afdeling MeRA25 in het parlement, MR) waarschuwden we een maand geleden al voor dit dreigend domino-effect. De enige manier om te vermijden dat falende landen de eurozone naar beneden halen, is verzekeren dat nieuwe schulden door de schouders van alle negentien eurolanden gedragen worden en niet individueel moeten worden getorst. Er moeten dan wel Europese obligaties komen, de zogeheten eurobonds (alle eurolanden zouden dan tijdens een crisis zoals deze een gezamenlijke schuld opbouwen door samen obligatieleningen aan te gaan. Voor arme lidstaten zou dat goedkoper zijn dan het ESM-noodfonds , waarbij ze nu op hun eentje moeten lenen. De rijkere landen zijn evenwel tegen eurobonds omdat zij een hogere rente zouden betalen dan nu op hun nationale staatsobligaties, MR).  

»De Europese Centrale Bank zou zulke eurobonds kunnen uitgeven, bijvoorbeeld ten bedrage van 1 triljoen euro met een looptijd van dertig jaar. Die collectieve eurobonds zouden zo een brede schokbreker worden. Een terugbetaaltermijn van dertig jaar geeft ons ook de tijd ons te reorganiseren voor de toekomst. Als we ons vandaag niet kunnen verbinden tot een federaal project binnen dertig jaar, verdienen we het niet te bestaan als Europese Unie.»

- De eurogroep sluit ‘nieuwe financiële instrumenten’ nog niet uit. Komt er nog een momentum voor gezamenlijke eurobonds?

VAROUFAKIS «De Italiaanse minister van Financiën Gualtieri heeft volgens mij de eurobonds gedood door akkoord te gaan met de ESM-noodleningen. Dat was altijd de worsteling: individuele ESM-kredieten of collectieve eurobonds. Rijke landen als Nederland hebben de Italianen enkel een vaag excuus toegestaan om hun nederlaag uit te leggen.»

- Uw land werd tijdens de financiële crisis van 2009 al zware besparingen opgelegd, ook in de publieke gezondheidszorg. Treft u dat harder in deze pandemie?

VAROUFAKIS «De feiten zeggen alles. We hebben nog steeds 25 procent minder inkomen dan in 2008. Mijn land bevindt zich al twaalf jaar in een economische depressie. In onze publieke gezondheidszorg is de gemiddelde leeftijd van dokters 62 jaar. Door de besparingen waren er de voorbije jaren geen nieuwe benoemingen. Vorig jaar in juli verliet de helft van alle afgestudeerde artsen het land. Zij gaan nu patiënten verzorgen in rijke landen als Duitsland, Nederland en Canada. Dat is een misplaatste transferunie! 

»Gelukkig kennen wij niet de meeste doden door het coronavirus, maar we hebben door de bezuinigingen wel het grootste aantal mensen dat voedsel tekort heeft. Moeten wij dan nu meer ESM-geld lenen om volgend jaar nog meer te besparen? Wij realiseren ons dat dit geen unie is van gedeelde welvaart. Dit soort unie is een dodelijk gevaar voor onze bevolking.»

- De lidstaten beslisten ook dat de Europese Commissie 100 miljard euro kan inzetten voor steun aan werkloosheidsuitkeringen. Is dat goede hulp?

VAROUFAKIS «Nee, ook dat klinkt goed terwijl de realiteit erachter harder is. Lidstaten als Italië, Spanje en Griekenland – waar de werkloosheidsgraad sneller gaat stijgen door de coronacrisis – zullen gesubsidieerd worden door lidstaten met een lagere werkloosheidsgraad. Dat klinkt als solidariteit. Maar in de volgende lijn van het akkoord staat al dat dit geld terugbetaald moet worden wanneer de werkloosheid naar beneden gaat. Dat zal opnieuw leiden tot besparingen én een rem op jobcreatie vormen. Het is alsof ik jou op de grond zie vallen, je rechtop help, maar je vervolgens weer neersla.»

- U zat als minister van Financiën in 2015 in de eurogroep en was toen al erg kritisch voor haar werkwijze. Welke hervorming is volgens u prioritair?

VAROUFAKIS «Livestream de meetings van de eurogroep. Livestream ook de vergaderingen van de Europese Raad, zodat alle Europese kiezers en burgers zien en horen wat onze leiders namens ons bespreken. Nu vergadert de eurogroep nog altijd in besloten conclaaf. Er worden zelfs geen verslagen gemaakt. Dat is een recept voor autoritarisme en wanordelijk beleid.»

- Wat zal er volgens u gebeuren als EU-lidstaten elkaar niet evenwichtig steunen in deze crisis ?

VAROUFAKIS «Desintegratie. Nu al zien we renationaliseringen. De Schengenruimte voor vrij verkeer lijkt wel stervende. Er zijn al EU-lidstaten die de export van medisch materieel naar andere EU-landen hebben verboden. De instellingen opereren nu op een wijze die de desintegratie van de Europese Unie versnellen. Zelfs de ambities zijn gerenationaliseerd. We zijn getuige van de instorting van het unie-idee.»

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234