'Yesterday': 'The Beatles zijn van iedereen, maar toch vooral van ons'

‘Oh, I believe in yesterday,’ moet Richard Curtis gedacht hebben toen hij het script voor ‘Yesterday’ neerpende, de film waarin een aanmodderende singer-songwriter plots relevant wordt omdat hij zich na een mysterieuze wereldwijde stroompanne als enige ter wereld de songs van The Beatles kan herinneren. Danny Boyle kroop in zijn regiestoel en maakte een licht magische komedie die gaandeweg uitgroeit tot een liefdesbrief aan de Fab Four. ‘The Beatles slaagden erin een hele natie op te vrolijken.’

Richard Curtis en Danny Boyle (beiden 62) zijn niet van de minsten: de eerste is de regisseur van ‘Love Actually’ en ‘The Boat That Rocked’, én de geniale scriptschrijver van ‘Blackadder’, ‘Mr. Bean’ en ‘Four Weddings and a Funeral’. De tweede kent u van films als ‘Trainspotting’, ‘Slumdog Millionaire’ en ‘127 Hours’. Tijdens ons gesprek met beide heren, gaf één van hen een wereldschokkende primeur weg: ‘Zelfs Mr. Bean luistert naar The Beatles!’

HUMO Hoe is het merkwaardige idee van ‘Yesterday’ ontstaan?

Richard Curtis «Ere wie ere toekomt: het idee van een wereld zonder Beatles werd me cadeau gedaan door een goede vriend, Jack Barth. Ik heb het uitgewerkt tot een script, en toen klopte Danny aan.»

Danny Boyle «Toen ik in 2012 de regie voerde van de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen, vroeg ik aan Richard of hij het zag zitten om samen met Rowan Atkinson een bijdrage te leveren. Hij heeft toen een fantastische sketch geschreven voor Mr. Bean, en sindsdien zijn we contact blijven houden. ‘Mocht je ooit een idee hebben voor een film,’ zei ik eens tussen pot en pint, ‘geef me dan een seintje.’ ‘Er ligt iets in mijn schuif,’ luidde het antwoord, en hij trok het script van ‘Yesterday’ tevoorschijn. Ik was meteen verkocht. Ik heb hem nog gevraagd of hij de film liever niet zelf wilde regisseren, maar daar wilde hij absoluut niet van weten.»

Curtis «Ik heb al enkele keren in de regiestoel gezeten en weet dus dat een film maken een angstaanjagend proces is. Toen ik indertijd de ruwe montage van ‘Love Actually’ bekeek, vond ik het de slechtste film aller tijden en dacht ik: mijn God, dit gaan we nooit kunnen redden! Ik heb het ook al meegemaakt dat er tijdens de eerste publieksvoorstelling van één van mijn films – ik zeg niet welke – welgeteld twéé keer werd gelachen. Dan ga je een beetje dood, hoor. Dus deze keer schoof ik de pijnbank met plezier door naar Danny (lacht).»

HUMO Het moesten The Beatles zijn? U had geen scenario kunnen schrijven met als titel ‘Gimme Shelter’ of ‘Start Me Up’?

Curtis (lacht) «No way! Het konden inderdaad alleen maar The Beatles zijn. We hebben wel lang gezocht naar de juiste titel. Op een bepaald moment verzuchtte ik zelfs dat ik het verhaal rond Stevie Wonder had moeten laten draaien, zodat we de film gewoon ‘Boy Wonder’ hadden kunnen noemen (lacht). Uiteindelijk hebben we gekozen voor een titel die even mooi en simpel klinkt als de song: ‘Yesterday’. Ik vind het overigens fantastisch wanneer mensen dingen tegen me zeggen als ‘I saw ‘Yesterday’ today’ of ‘I’m gonna see ‘Yesterday’ tomorrow’ (lacht).»

'Ik mag hopen dat 'Yesterday' géén karaokefilm is geworden, waarbij de personages gewoon de liedjes staan te zingen en de toeschouwers meeklappen. Het is méér dan dat.'

Boyle «De grote uitdaging was: hoe maken we het aannemelijk dat Jack, het hoofdpersonage, terechtkomt in een wereld waar niemand zich The Beatles herinnert? We hebben heel even met het idee gespeeld om uit te pakken met overdonderende special effects en om Jack via een kwantumtunnel in een parallelle dimensie te laten landen, maar uiteindelijk hebben we beslist om het heel simpel te houden en om geen ingewikkelde verklaringen te geven. De hele wereld wordt getroffen door een korte stroompanne, Jack tuimelt in de donkerte van zijn fiets, de tijd kantelt, en hup, we zitten in een wereld zonder Beatles. In de volgende scène zie je hoe Jack op een terrasje zijn gitaar vastpakt en ‘Yesterday’ speelt, waarna zijn vrienden een verbaasd gezicht opzetten: ‘Huh? Van wie is die song?’ Zoiets kun je alleen maar lappen in de cinema (lacht).»

Curtis «Het feit dat Jack zich ineens in een ander tijdvak bevindt, gaf ons de mogelijkheid om met een geweldige running gag uit te pakken. Zo stelt Jack tot zijn verbijstering vast dat er behalve The Beatles ook een heleboel andere culturele fenomenen zijn verdwenen, zoals Coca-Cola en de boeken van Harry Potter.

»Oorspronkelijk stond er in het script ook een scène waarin Jack ontdekt dat de volledige filmografie van een grote Amerikaanse filmster in rook is opgegaan. In de volgende scène zou je dan hebben gezien hoe die filmster, die zich zelf totaal niets van zijn Hollywoodcarrière herinnert, tegenwoordig aan de bak komt als loonslaaf in een reclamebureau. We hebben aan verschillende beroemde acteurs gevraagd om mee te werken, maar ze hebben één voor één geweigerd. Dat zegt wel iets over hun ijdelheid. Uiteindelijk hebben we de scène moeten schrappen.»

Boyle «Het grootste probleem was de muziek. Als je een song van The Beatles in je film wilt gebruiken, dan weet je dat je je blauw zult moeten betalen aan auteursrechten. En in ‘Yesterday’ gebruiken we véél songs van The Beatles, héél veel (lacht). Nu werk ik normaal gezien graag met kleine budgetten, zodat ik makkelijk de creatieve controle over mijn films kan behouden. Wanneer je met gigantische budgetten werkt, wat ik ook al heb gedaan, stel je jezelf immers bloot aan de immense druk van de studio’s, de producenten en de geldschieters die allemaal hun zegje willen doen. Maar in dit geval móést ik wel een enorm budget hebben, vanwege die peperdure rechten.

'The Beatles schonken onze generatie een stem en deden ons geloven in onze eigen mogelijkheden. Ze vertelden ons dat het leven mooi én gecompliceerd mocht zijn'

»Maar het was fantastisch om al die prachtige nummers in mijn film te kunnen verwerken. In essentie zag ik ‘Yesterday’ als een geweldige manier om de muziek van The Beatles door te geven aan de nieuwe generatie. Ik mag in ieder geval hopen dat het géén karaokefilm is geworden, waarbij de personages gewoon de liedjes staan te zingen en de toeschouwers meeklappen en invallen. Het is méér dan dat. Ik zou zelfs durven te zeggen dat de songs opnieuw worden geboren. Ik weet niet hoe Himesh Patel, die Jack vertolkt, het doet, maar het is alsof hij de liedjes heruitvindt. We hebben veel acteurs op auditie laten komen, en velen konden beter zingen en gitaar spelen dan Himesh, maar alleen híj legde het juiste gevoel in de songs. Toen hij tijdens zijn auditie ‘Yesterday’ en ‘Back in the U.S.S.R.’ bracht, was het écht alsof ik die liedjes voor de allereerste keer hoorde. En dat was precíés het effect dat we wilden bereiken: songs die we al tientallen jaren kennen nieuw en fris laten klinken.»

Curtis «In essentie gaat ‘Yesterday’ over schuldgevoel. Jack leeft in een leugen: hij maakt de mensen wijs dat hij al die schitterende songs zelf heeft gecomponeerd, maar de waarheid is dat hij de enige persoon op aarde is die ze zich nog kan herinneren. Het gevolg is dat hij voortdurend met de angst leeft om door de mand te vallen.

»In de aanloop naar de opnamen hebben Danny en ik erg veel gepraat over het oplichterssyndroom. Toen ik vader werd, voelde ik me een bedrieger, want niemand had me ooit getraind om vader te zijn. Ook toen ik mijn kinderen inpeperde dat ze maar beter van de drugs konden afblijven, voelde ik me een bedrieger, omdat ik zelf helemaal niks ken van drugs. Bovendien hebben zowel Danny als ik in het begin van onze carrières gigantische hits geboekt. Danny zei me dat hij niks van zijn succes begreep, een gevoel dat ik onmiddellijk herkende. Dat onze films beter scoorden dan sommige andere, die naar ons gevoel stukken béter waren, ging er bij ons niet in. Kortom: we voelden ons bedriegers (lacht). Dat thema wilden we absoluut in de film.»


Licht in de duisternis

HUMO Ik ben jaloers op jullie. Jullie waren erbij toen The Beatles over de wereld regeerden.

Boyle «Ja. Toen The Beatles echt begonnen door te breken, in 1964, was ik 8 jaar oud. Ik wil niet nostalgisch klinken, maar het waren echt andere tijden. Vandaag kijken kinderen op YouTube en Instagram voortdurend naar filmpjes van het popgroepje van het moment. Wie in 1964 de nieuwste muziek wilde horen, moest naar de platenwinkel trekken, en die platen kostten veel geld – geld dat ik, mijn tweelingzus en mijn jongere zusje niet hadden. De muziek van The Beatles bereikte ons vooral via papa en mama, die de singles kochten en thuis op de platenspeler legden. De euforie telkens mijn ouders met een nieuw plaatje thuiskwamen, de opwinding als de naald in de groef zakte! En altijd weer was het liedje fantastisch, nooit stelden The Beatles teleur. Ik heb die singles trouwens nog, ze zijn behoorlijk wat geld waard, want het gaat om de authentieke, originele 7 inch-vinylplaatjes.

''s Avonds laat, terwijl onze ouders dachten dat we in bed lagen te ronken, deden we met onze luchtgitaren alsof we The Beatles waren. Ik was Lennon, en mijn zus McCartney'

»En ’s avonds laat, terwijl onze ouders dachten dat we in bed lagen te ronken, deden we met onze luchtgitaren alsof we The Beatles waren. Ik was John Lennon, en mijn tweelingzus was Paul McCartney – de mooiste Beatle, op wie ze verliefd was. Mijn jongste zusje mocht kiezen tussen Ringo Starr en George Harrison. Wie ze koos, kon ons geen reet schelen (lacht).»

Curtis «Thuis waren The Beatles voortdurend aanwezig. Mijn twee zussen, die twee en drie jaar ouder zijn dan ik, waren geobsedeerd door hen. Ze namen me ooit mee naar het Foresta-hotel in Stockholm, waar we indertijd woonden. In de drie dagen dat we daar buiten hebben staan wachten in de hoop een glimp van onze idolen op te vangen, zijn ze welgeteld één keer op het balkon verschenen om te zwaaien. Het gekke is dat het niet eens in ons opkwam om gewoon naar hun concert te gaan kijken (lacht). En telkens als er thuis een verjaardag werd gevierd, kwam er geheid een spiksplinternieuwe Beatles-elpee uit de cadeauverpakking. Het voordeel daarbij was dat The Beatles enorm productief waren: het tempo waaraan ze hun nieuwe platen op de wereld loslieten, hield makkelijk het tempo van de verjaardagen bij (lacht). Net zoals Kanye West, Beyoncé en de Kardashians vandaag constant in ons blikveld zijn, waren The Beatles in die tijd alomtegenwoordig.»

HUMO Wie van jullie twee is de grootste Beatles-fan?

Boyle «Zonder twijfel Richard. Eerlijk gezegd: toen ik ouder werd, werden David Bowie en Led Zeppelin belangrijker voor mij dan The Beatles. Maar vooral de punk had op mij een enorme impact. Dát was de beweging die het deed voor mij, dát was de muziek waarin ik mijn woede en opstandigheid herkende, dát was de leefstijl die ik nastreefde en de cultuur waarin ik mij als twintigjarige wentelde.»

Curtis «Punk was mijn ding niet. Ik heb die teringherrie altijd als een noodzakelijk kwaad gezien. In de eerste helft van de jaren 70 werd er in Groot-Brittannië heel veel slechte muziek gemaakt. En toen, zo rond 1975, begonnen de Sex Pistols als een soort destructieve kracht door het land te razen: zij sloegen alles aan diggelen en veegden het bord schoon. In de nasleep van de Sex Pistols verschenen er een heleboel groepen die deden alsof ze punk speelden, zoals Madness, The Police, The Specials, en Elvis Costello. Pas toen die groepen die postpunkattitude van zich afschudden, en zichzelf werden, werden ze interessant.»

Boyle «Het is in ieder geval zo dat Richard en ik, en bij uitbreiding álle ouwe paaien van onze hoge leeftijd, het eigendomsrecht op The Beatles mogen claimen. Wíj hebben ze weten opkomen, wíj hoorden de singles op het moment dat ze uitkwamen. The Beatles zijn van iedereen, maar dan toch vooral van onze generatie (lacht). Wij weten ook meer van de band dan wie ook: we kennen niet alleen de songs, maar ook alle verhalen. The Beatles kwamen voortdurend in het nieuws, ze werden overal op de voet gevolgd. Als John ergens een nieuwe gitaar kocht, of Paul een nieuw kostuum, dan waren wij op de hoogte. Daardoor hebben Richard en ik een zéér gedetailleerde kennis van de groep, zeker Richard is een wandelende Beatles-encyclopedie.»

HUMO Richard, hoe zou jij aan een neanderthaler het belang van The Beatles uitleggen?

Curtis «Het belangrijkste is natuurlijk hun muzikale erfenis. Ze schreven buitengewoon mooie liedjes die, als je de moeite neemt om ernaar te luisteren, je leven beter en vreugdevoller maken. Maar ook hun impact op de jeugd was gigantisch. The Beatles schonken ons een stem, gaven ons kracht, deden ons geloven in onze eigen mogelijkheden. Ze toonden ook dat Engeland méér was dan alleen maar Londen, dat het héle land prachtig was, van het bovenste topje tot het onderste puntje. En tot slot lukte het hen om een hele natie op te vrolijken. Van 1954 tot 1963 waren het nogal miserabele tijden: iedereen was getraumatiseerd door de oorlog, er werd geleefd van rantsoenen, je vreesde voor je job. The Beatles bliezen die somberheid weg; het is alsof de energie van hun onderlinge vriendschap oversloeg op het héle land. Hun muziek vertelde ons dat we jong en energiek waren, en dat het leven mooi én gecompliceerd mocht zijn. Het waren heerlijke, optimistische tijden. Ik weet het wel, samen met The Beatles woedde ook de Vietnamoorlog, en de meeste mensen moesten blijven knokken om rond te komen. Maar dankzij hen scheen er licht in de duisternis, en wow, wat konden ze ons blij maken. Telkens als de radiopresentator zei: ‘En dan nu de nieuwe song van The Beatles’ – Oh my God, dat gevoel in je borst, die rillingen op je rug! In een mensenleven gebeuren er veel droeve dingen en veel fijne dingen, en de blije dingen zullen de droefheid niet altijd kunnen wegblazen. Maar verdomme, The Beatles hebben toch veel vrolijkheid in het leven gebracht. Dat is een beetje mijn levensfilosofie.»

Boyle «The Beatles kregen ook nooit kritiek. En als die er toch kwam, dan was ze altijd gericht tegen hun vrouwen. Die zagen we als hinderpalen die The Beatles uiteendreven (lacht). En ook over hun solocarrières mocht je je negatief uitlaten. Lennon en McCartney die alleen muziek maakten? Nee, dat was toch van minder allooi. Maar de vier Beatles samen, die blijven voor eeuwig onaantastbaar. Voor mensen van mijn leeftijd hebben ze de status van een beschermde diersoort (lacht).»

HUMO In 1970 zijn ze gesplit. Is het sindsdien fout gegaan met de wereld?

Curtis «Maar neen. Even zag het er slecht uit, maar toen kwam Bowie langs (lacht).»


Lofbrieven

HUMO Wisten de nog levende Beatles dat jullie met ‘Yesterday’ bezig waren?

Boyle «Ja. Toen we hadden beslist om de film ‘Yesterday’ te noemen, hebben we uit hoffelijkheid een brief naar Paul geschreven met de vraag of we de titel van één van zijn mooiste songs mochten gebruiken.

»Wist je trouwens dat Paul die song heeft gedroomd? Toen hij ’s morgens wakker werd, zat het nummer kant-en-klaar in zijn hoofd. Hij vond dat zelf zó raar dat hij ervan uitging dat het om een bestaand liedje ging dat hij ergens onbewust had opgepikt. Telkens als hij de song voor iemand speelde, vroeg hij: ‘Heb je dit al eens eerder gehoord?’ Hij was doodsbang dat hij zou worden beschuldigd van plagiaat. Maar neen: het ging om een volstrekt origineel kunstwerkje.»

HUMO Heeft Paul de film intussen al gezien?

Boyle «Hij ziet hem binnenkort. Ringo heeft hem al gezien, en Olivia Arias, de weduwe van George, ook. Van Ringo en Olivia hebben we trouwens prachtige brieven ontvangen, die vol lof stonden. En we hebben de film ook laten zien aan Yoko Ono. Dat moest wel, vanwege die ene scène waarover ik hier absoluut niks mag prijsgeven.»

HUMO Paul vertelde ooit dat hij na het zien van een James Bond-film prompt een garage binnenstapte en een Aston Martin kocht. Wat me bij mijn vraag over uw geaborteerde James Bond-project brengt...

Boyle «Ah, slim! (lacht)»

HUMO In maart 2018 maakte u bekend dat u de 25ste Bond-film ging regisseren. In augustus stapte u alweer op. Wat is er fout gelopen?

Boyle «Eigenlijk kwam het allemaal neer op een grondig meningsverschil over het scenario. Ik had aan mijn vaste scenarist John Hodge gevraagd om het script neer te pennen, en was tevreden over de richting die hij uitging, maar de producenten wilden iets anders. Het is tot een meningsverschil gekomen en ik ben loyaal gebleven aan mijn scenarist. Ik ben nu eenmaal niet één van die regisseurs die makkelijker van scenarist wisselt dan van kleren. De producenten daarentegen wilden met iemand anders werken, en zo is er een einde gekomen aan mijn Bond-hoofdstuk.»

'Tijdens de audities konden veel acteurs beter zingen dan Himesh, maar alleen híj legde het juiste gevoel in de songs.'

HUMO Tot slot: wat is voor jullie de ultieme Beatles-song?

Boyle «Doe mij maar de hele B-kant van ‘Abbey Road’: de vrijheid, de creativiteit en de vreugde op die plaat valt met geen woorden te beschrijven. En ook de laatste 40 seconden van ‘Hello, Goodbye’ zijn als de hemel voor mij. Dat stukje zit ook in de film. Ik dacht: ik ga geen film maken over The Beatles als ik die 40 seconden er niet ergens tussen krijg gewurmd (lacht).»

Curtis «Mijn favorieten zijn twee ballades op ‘A Hard Day’s Night’: ‘If I Fell’, geschreven door John, en ‘And I Love Her’, geschreven door Paul. Tja, ik ben een softie.»

HUMO Luistert Mr. Bean eigenlijk naar The Beatles?

Curtis «O, ja. Hij is dol op ‘Maxwell Silver’s Hammer’ (lacht).»


‘Yesterday’ verschijnt op 26 juni in de zalen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234