null Beeld

Yuval Noah Harari - 21 lessen voor de 21ste eeuw

De twee meest gebruikte woorden in ‘21 lessen voor de 21ste eeuw’ zijn zouden en kunnen. Als in: ‘de ongelijkheid zou ongekende vormen kunnen aannemen’, ‘hele landen en continenten zouden irrelevant kunnen worden’ en ‘onze soort zou zich wel eens kunnen opsplitsen in verschillende biologische kasten.’ De woorden waarschijnlijk, misschien en mogelijk zijn al even prominent aanwezig in Yuval Noah Harari’s woordenschat. Je zou het uitingen van de bescheidenheid van een voorzichtige toekomstdenker kunnen noemen, maar de uitdaging die de intellectuele superster zich aan het begin van zijn nieuwste boek stelt, is dat allerminst.

Sam De Wilde

Waar de Joodse historicus in ‘Sapiens’ en ‘Homo Deus’ de geschiedenis van de mensheid en de toekomst van het leven op aarde bondig en helder uit de doeken deed, richt hij zijn door Barack Obama en Bill Gates geprezen denkvermogen in ‘21 lessen’ op wat er momenteel in de wereld gebeurt en wat daar de diepere betekenis van is. In essentie zoekt Harari naar de zin van het leven, en met de overmoed van iemand die eerder al tweehonderdduizend jaar menselijke geschiedenis in 400 bladzijden wist te proppen, denkt hij die klus te kunnen klaren met 21 losjes aan elkaar geplakte artikelen. Pardon, lessen. Waarvan de leerstof vaak een beetje tegenvalt.

Harari ziet, niet geheel onterecht, drie grote, mogelijke problemen voor de mens vandaag: een kernoorlog, de klimaatverandering en technologische ontwrichting. Hij toont zich een meesterlijke verteller wanneer hij uitlegt hoe het allemaal zover is kunnen komen, maar hij blijkt ook een wild gokkende voorspeller wanneer hij het bijvoorbeeld over de toekomst van de arbeidsmarkt heeft. Artificiële intelligentie zou het merendeel van de mensen zijn job kunnen kosten. Tja. Het kan vriezen, het kan dooien. Al lijkt, met de opwarming van de aarde, dooien net iets waarschijnlijker. Het grootste probleem met Harari’s toegankelijke schrijfstijl is dat hij zo vlot vertelt dat je weleens vergeet dat zijn boodschap soms al te simpel is. De grens tussen bedrieglijk eenvoudig en ondoordacht wordt bij momenten wel heel erg dun.

undefined

null Beeld

De boeiendste stukken uit ‘21 lessen’ zijn die waarin de denker stellingen over de mens als verhalende soort uit ‘Sapiens’ en ‘Homo Deus’ recycleert. Harari is op zijn best als ongenadige observator van de mensheid. Hij doorprikt, vaak met de nodige humor, vele van de fantasieën waar de homo sapiens zich graag zoet mee houdt en legt zijn vingers op de wonden van onze tijd. Zijn angst voor het samensmelten van geavanceerde biotechnologie en informatietechnologie doet soms wat hysterisch aan, maar Harari wijst terecht op het verontrustende gebrek aan politiek debat over de kwestie. Zijn oplossingen voor migratie (laten we kijken hoe Europa het ervan afbrengt en dat wereldwijd kopiëren), terrorisme (laten we ons er niet te druk in maken) en een mogelijke derde wereldoorlog (laten we allemaal opnieuw wat bescheidener worden) zijn echter stuitend zweverig, banaal of vaag. ‘Mondiale problemen vergen mondiale antwoorden’ merkt Harari weinig verrassend op, maar zijn eigen meest omvattende antwoord op de keur aan problemen waar we als soort vandaag tegen aankijken, is dat we onszelf beter moeten leren kennen. Door vipassana-meditatie bijvoorbeeld.

Als enige antwoord op de vraag hoe je moet ‘leven in een chaotische tijd als de oude verhalen zijn ingestort en er nog geen nieuw is om ze te vervangen’ schiet ‘ken uzelve’ een tikkeltje tekort. Net zoals het geen goed idee is om blind te vertrouwen in de goede bedoelingen van Mark Zuckerberg en andere datamanagers, lijkt het verstandig om niet al onze hoop voor de toekomst te vestigen op de voorspellingen van Yuval Noah Harari. Om het met zijn eigen favoriete woorden te zeggen: hij zou er wel eens op allerlei vlakken naast kunnen zitten. Sam De Wilde

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234