In Memoriam

Zeeman-oprichter Jan Zeeman overleden, de multimiljonair die zijn middagboterham thuis at

Hij was discounter, nog voor het woord hier bestond. De Nederlandse textielbaron Jan Zeeman, die op 2 juni overleed, creëerde vanuit niets een imperium van 1.300 winkels in zes landen, met 7.000 werknemers. Het bedrijf Zeeman bleef in handen van de familie. 

Zeeman werd in 1942 geboren in Velsen, in een gezin van negen kinderen. Zijn vader was al actief in de textielhandel en zoon Jan wilde hetzelfde doen. Op grote schaal.

Zijn eerste winkel opende hij in 1967 in Alphen aan den Rijn, waar het hoofdkantoor nog altijd is gevestigd. Groot inkopen en veel van hetzelfde, was het geheim. Daarnaast introduceerde hij de zelfbediening in de mode: klanten konden zelf graaien in bakken met goedkoop ondergoed, T-shirts en sokken. Onder de slogan ‘Wie slim winkelt, koopt bij Zeeman’ breidde hij het aantal zaken snel uit. 

Concurrenten die hetzelfde deden, nam hij over. Zoals Brons, Vinke, Gazan en Turkenburg. Zeeman onderscheidde zich doordat hij alles in eigen hand hield. Hij had zijn eigen vastgoedmaatschappij – ‘ik wil geen gekibbel met mijn directeuren over de huurprijzen’ – zijn eigen transportbedrijf en bedacht ook de reclamecampagnes zelf. 

Doe maar gewoon

In de Volkskrant zei hij in 1999, bij zijn afscheid van de dagelijkse leiding, dat hij was grootgebracht met oer-Hollandse wijsheden. ‘Van mooie borden kun je niet eten.’ ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.’ ‘Armoede houdt de mens netjes.’ En dus reed hij met een simpele Japanner, at hij zijn middagboterham thuis en droeg hij ondergoed en sokken uit zijn eigen winkel. 

Hij verdedigde het feit dat vrouwen bij zijn winkelketen niet konden parttimen toen hij daar de leiding had. Toen FNV-bestuurder Gerard van Hees bezwaar maakte, schreef hij: ‘Beste mijnheer Van Hees, vrouw moet kiezen. Voor Zeeman of voor haar gezinnetje. Ik geloof ook niet in het parttime huwelijk.’

Hij bleef tot 2014 commissaris. De aandelen zijn ondergebracht in de stichting Verenigde Ondernemingen Zeeman, die in de wandelgangen V.O. Zee heet. Ook zijn drie zoons kregen aandelen, maar op de uitdrukkelijke voorwaarde dat die niet mochten worden verkocht. Daarnaast had hij een eigen investeringsmaatschappij, Navitas, die vaak in nieuwkomers op de beurs belegde, maar ook in de zorg en kinderopvang. 

Boerenslimheid

Het tijdschrift Quote schatte zijn vermogen op 800 miljoen euro, waarmee hij in de top 25 van rijkste Nederlanders stond. In een interview met het zakenblad zei hij drie jaar geleden dat het hem niet zozeer om het geld te doen was geweest. ‘Het ging mij ook om het spelletje.’

In een interview met magazine De Onderneming zei hij over ‘associatieve intelligentie te beschikken’. ‘Dat is mij verteld. Ik wist niet wat het betekende. Daarom noem ik het maar boerenslimheid.’

Hij ontkende dat Zeeman textiel zou betrekken uit fabrieken waar kinderen werkten. ‘We hebben afspraken met al onze toeleveringsbedrijven dat er geen gekke dingen mogen gebeuren. Maar onze controles vinden natuurlijk niet 24 uur per dag plaats. Overigens verrichten niet alleen wijzelf controles, maar ook internationaal erkende organisaties. Niet omdat ik denk dat het nodig is, maar om de schijn te vermijden en ons tegen risico’s in te dekken.’ 

Later kwam hij er nog even op terug. ‘Ik kijk ook naar de belangen van de dames in Bangladesh, tot aan de katoenplukkers toe, want bij het plukken van katoen zijn zeker kinderen betrokken. Dat is slecht, zeker ook vanwege het gebruik van pesticiden.’ 

Jan Zeeman woonde op een landgoed in Lage Mierde vlak bij de Belgische grens. Eén van zijn grote hobby’s was de paardensport. Hoe het met het bedrijf echt ging, weet niemand. De cijfers werden verscholen. De concurrentie mocht niet wijzer worden.

(VK)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234