Zeg maar dada: Blixa Bargeld

Honderd jaar geleden zag in Zürich het dadaïsme het licht, en de literaire onderneming ‘VONK & Zonen’ houdt in het Antwerpse kunstencentrum DE Studio een vet verjaardagsfeestje. Feestneuzen van dienst zijn onder anderen Marcel Vanthilt, Didi de Paris, Herr Seele en dadakenner Blixa Bargeld, al 35 jaar frontman van Einstürzende Neubauten.

'DADA is geen speelgoedpaard maar een seksstandje'

HUMO De dadaïsten traden op met zogenaamde klankgedichten, jij brengt sinds halverwege de jaren 90 experimentele ‘vocal performances’. Mogen we in Antwerpen zoiets verwachten?

Blixa Bargeld «Ja, een solo-optreden waarbij ik mijn stem in een loop zet en met allerlei effectpedalen manipuleer. Ik probeer voor de ‘De Nacht van DADA’ wel nog iets speciaals in elkaar te steken. Vier jaar geleden heb ik voor een optreden in het Arp Museum Bahnhof Rolandseck een gedicht van de dadaïst Hans Arp gebruikt dat ik daar in de archieven had gevonden. Die tekst is me dierbaar, omdat ik hem als jonge gast al in mijn eerste soundscapes en klankexperimenten verwerkte. Ik heb hem jammer genoeg niet meer in mijn bezit, maar als ik het gedicht terugvind, gebruik ik het waarschijnlijk in Antwerpen.»

HUMO In hoeverre waren de jonge Einstürzende Neubauten beïnvloed door het dadaïsme? Jij haalde je artiestennaam bij de dadaïstische kunstenaar Johannes Theodor Baargeld.

Bargeld «Baargeld heette eigenlijk Alfred Emanuel Ferdinand Grünwald. Hij had dat pseudoniem gekozen omdat zijn vader een rijke bankier was. ‘Baar geld’, heb je hem? Mijn vader was een bescheiden timmerman, dus ik vond het wel een grappige vergelijking. Meer hoef je daar niet achter te zoeken.

»Natuurlijk deed wat wij in 1980 brachten, denken aan de dadaïsten zeventig jaar eerder, maar eerlijk gezegd stonden we daar niet bij stil. Dat wij muziek probeerden te maken met ijzeren buizen en platen, was uit noodzaak: we hadden gewoon geen geld om echte instrumenten te kopen en we konden er ook geen bespelen. Einstürzende Neubauten is dus zeker niet ontstaan vanuit het idee ‘laten we iets als de dadaïsten doen’. En ook al bewonder ik hen, ik reken mezelf zeker niet tot de stroming.»

HUMO Nochtans staat er op YouTube een fragment uit een soloconcert in Litouwen, getiteld ‘Blixa Bargeld’s solo dada stand-up’.

Bargeld (lacht) «Zo zie je maar dat er niks veranderd is: vroeger werden mensen ook al tegen hun zin tot de dadaïsten gerekend. Weet je trouwens dat de meeste kunstenaars vroeger niet eens wisten wat ‘dada’ echt betekende? Nog altijd niet. Iedereen denkt dat de oprichters het woord lukraak uit een woordenboek hebben gekozen, en dat het een synoniem is voor een speelgoedpaardje. Maar twintig jaar geleden ontdekte een kunsthistoricus in een Frans dialectenwoordenboek dat ‘dada’ slang was voor ‘the cowgirl’. Dada is dus een seksstandje! Alleen waren de oprichters te verlegen om dat toe te geven. Een kunsttijdschrift heeft toen ook een foto van die definitie gepubliceerd, maar toch blijven zowat alle kunsthistorici het oorspronkelijke verhaal vertellen. Enfin, nu weet ook jij waarom ik in ‘Let’s Do It a Dada’ (uit de plaat ‘Alles wieder offen’ uit 2007, red.) zing: ‘Just you and me my darling, we know what it really means, let’s do it, let’s do it, let’s do it a Dada!’ »

HUMO Yihaaa!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234