Een verkoper in Rwanda met een theedoek voor zijn mond en neus. Beeld AFP
Een verkoper in Rwanda met een theedoek voor zijn mond en neus.Beeld AFP

mondmaskersepidemioloog marianne VAN DER SANDE

'Zelfs een theedoek voor je mond kan echt al helpen’

In 2008 toonde arts-epidemioloog Marianne van der Sande aan dat zelfs een theedoek voor je mond en neus al kan helpen om verspreiding van een virus te voorkomen. Toch begrijpt ze dat sommige landen nog niet kiezen voor mondmaskers op straat. ‘Maar ik snap landen die er wel voor kiezen óók.’

Chris van Mersbergen

Haar naam dook ineens op in een richtlijn van het Robert Koch Instituut, de grote Duitse broer van ons Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid. Met onderzoek dat de Nederlandse arts-epidemioloog Marianne van der Sande in 2008 met haar team deed, beargumenteert de Duitse regering het dringende advies aan de bevolking om op straat een ‘alledaags mondkapje’ te dragen. Geen medisch mondkapje, omdat daar zelfs in de zorg een tekort aan is, ook bij onze buren.

Van der Sande (geboren in 1958) is nu hoofd van het departement volksgezondheid van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. Toen ze in 2008 onderzoek deed naar het effect van mond- en neusbedekking op verspreiding van een luchtwegvirus werkte ze voor het RIVM (in Nederland). Ze was er tot 2017 hoofd van het centrum Epidemiologie en Surveillance van Infectieziekten.

Van der Sande toonde in een onderzoek onder 22 mensen aan dat elke vorm van bedekking - ook een theedoek van de Blokker - kan helpen tegen virusverspreiding. En, zo kun je nu redeneren, dat het dragen van provisorische mondkapjes op straat dus zou kunnen helpen tegen het coronavirus.

Arts-epidemioloog Marianne van der Sande. Beeld Instituut voor Tropische Geneeskunde
Arts-epidemioloog Marianne van der Sande.Beeld Instituut voor Tropische Geneeskunde

- Snapt u dat de Duitsers uw onderzoek aanhalen om hun mondkapjesadvies te ondersteunen?

MARIANNE VAN DER SANDE «Ja, dat begrijp ik. Want de studie toont aan dat zelfs een theedoek de blootstelling van iemand aan een virus via aerosolen (kleine stof- of vloeistofdeeltjes die in de lucht zweven, red.) kan halveren. Maar ik moet wel een aantal kanttekeningen maken bij ons onderzoek van destijds. Het werd in een proefopstelling van het RIVM gedaan, niet op straat.

- En daarom kun je de resultaten niet één op één vertalen naar de praktijk in de supermarkt en de trein?

VAN DER SANDE «Precies. Je weet niet wat het uiteindelijke effect is als iemand de bedekking, die best hinderlijk kan zijn, lang draagt. En of mond- en neusbedekking voorkomt dat je vaker aan je gezicht zit, of juist niet omdat het jeukt of kriebelt. Je moet een zelfgemaakt gezichtsmasker zoals een theedoek op zestig graden wassen om de virusdeeltjes eruit te krijgen; doen mensen dat in de praktijk ook? Er zijn dus veel onzekerheden. Bovendien wordt het coronavirus voor zover bekend voor een belangrijk deel verspreid via druppels. Het aandeel van aerosolen is nog onduidelijk.

- Hoe zit dat precies met die druppels? Als je in je theedoek of sjaal niest, helpt dat toch ook om verspreiding te voorkomen?

VAN DER SANDE «Ja, alles helpt een beetje. Maar dat geldt ook voor het niezen in je eigen elleboog, en het houden van afstand. Druppels belanden binnen een meter van de plek waar ze vrijkomen. Dus dat is met de huidige maatregelen in principe afgedekt.»

- U begrijpt dus de landen die het niet adviseren, maar ook de landen die het wel adviseren?

VAN DER SANDE «Ja. Het is gewoon heel lastig. Het dragen van mondbedekking kán helpen. Dus in een land als België, waar meer zorgen lijken te zijn of de maatregelen tot nu toe wel snel genoeg voldoende effect hebben, begrijp ik de overweging, ook al is er helaas weinig hard direct wetenschappelijk bewijs. Het is ook niet alleen maar wetenschap: politiek en draagvlak spelen bij dit soort beslissingen ook een rol. Als een maatregel leidt tot meer acceptatie van de inwoners, is dat óók een positief effect.

»Overal wordt beleid aangepast aan nieuwe informatie, en dat is ook heel verstandig. Als er nieuwe wetenschappelijke data over de verspreiding van het virus beschikbaar komen bijvoorbeeld. Of als de publieke opinie het begint te eisen. Je moet als regering blijven zoeken naar beleid dat rationeel, proportioneel en acceptabel is. En dat moet je met beleid doen: je kunt de adviezen ook niet dagelijks aanpassen.»

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234