null Beeld

Zembla: Shampoo met een luchtje

Tópspul, palmolie: 't is niet alleen onmisbaar in veel voedings- en verzorgingsproducten, waaronder shampoo, het is ook nog eens een bron van biobrandstof.

Jammer dus dat het op zo'n milieuonvriendelijke manier wordt gewonnen: in landen als Maleisië en Indonesië worden enorme oppervlaktes tropisch regenwoud gekapt om palmolieplantages aan te leggen.

Om daar iets aan te doen werd de RSPO (Ronde Tafel voor Duurzame Palmolie) opgericht, een internationaal platform dat certificaten verstrekt aan producenten van duurzame palmolie. Maar wat is zo'n certificaat waard? Sander Rietveld trok voor het reportageprogramma 'ZEMBLA' naar Sarawak, een deelstaat van Maleisië op het eiland Borneo, en keerde gedesillusioneerd terug.

Sander Rietveld «We hebben een aantal dorpen bezocht rond een plantage van IOI, de grootste palmolieleverancier aan Nederland en een erg belangrijke leverancier voor Unilever, de grootste afnemer van palmolie ter wereld. De dorpsbewoners vechten al twaalf jaar tegen die plantage, omdat ze vinden dat zij recht hebben op dat land.

»Anderhalf jaar geleden heeft het Hooggerechtshof hen gelijk gegeven: de plantage is er illegaal, en dus moet er gecompenseerd worden of moet IOI er weg. Geen van beide is tot nu toe gebeurd. We hebben geprobeerd de manager van IOI te spreken, maar die weigerde onze vragen te beantwoorden.

»Er zijn mensenrechtenactivisten en advocaten die zich het lot van de bewoners aantrekken, maar die worden vaak gearresteerd. IOI werkt samen met Taib Mahmud, de minister van Sarawak, een echte schurk.

»Hij regeert er al dertig jaar, is multimiljardair en verdient zakken geld aan het uitdelen van vergunningen om oerwoud te kappen en palmplantages neer te zetten. En zijn landautoriteit die de vergunningen uitreikt, is zelf voor dertig procent eigenaar van de IOI-plantage. Tja.

»De manier waarop IOI omgaat met de werknemers, is ook niet koosjer. Ze beloven lokale bewoners in dienst te nemen, maar in de praktijk huren ze voornamelijk illegale Indonesiërs. En er wordt dan ook nog eens onveilig gewerkt, waardoor er veel ongelukken gebeuren.

»Als zo'n illegale Indonesiër komt te overlijden, wordt-ie gewoon ergens in het oerwoud in de grond gestopt. En als er werknemers ziek worden doordat ze onbeschermd pesticiden moeten spuiten, dan wordt die schade niet door IOI vergoed.

»Fabrikanten als Unilever en ngo's als Oxfam en het Wereldnatuurfonds zitten enorm verveeld met de zaak: ze willen graag duurzaamheid, maar ze kunnen de leveranciers niet té hard aanpakken. De Maleisische overheid heeft namelijk gezegd dat ze dan met haar eigen keurmerk begint, en dat zou heel weinig voorstellen. IOI gijzelt de RSPO, daar komt het op neer.

»Nu ik deze documentaire gemaakt heb, denk ik dat duurzame palmolie eigenlijk helemaal niet mogelijk is. Het is veel te naïef om te denken dat je door Europese controles normen kunt gaan opleggen in corrupte landen als Maleisië en Indonesië.

»Het zou al een stap in de goede richting zijn als producenten gedwongen werden op hun product aan te geven waar de palmolie vandaan komt, zodat de consument een gerichte keuze kan maken. Want nu weet die eigenlijk helemaal niks.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234