null Beeld

'Zero dark thirty': de raid op Osama Bin Laden

Op 11 januari ging in Amerika 'Zero Dark Thirty' in première, Kathryn Bigelows langverwachte prent over de raid op de schuiplaats van Osama bin Laden. Heikel onderwerp, veel commotie: het moet van 'Lawrence of Arabia' geleden zijn dat een film nog eens zo veel woestijnstof heeft doen opwaaien.

Willen we ons even aan een wilde voorspelling wagen? De komende jaren zal nog menig filmmaker zich vastbijten in de zoektocht naar de vermaledijde terroristenleider. Maar Kathryn Bigelow, sinds 'The Hurt Locker' een naam als een klok in Hollywood, mocht de spits afbijten. En ook in haar versie van de feiten sterft Bin Laden op het eind.

'De folteringen maken nu eenmaal deel uit van het verhaal'

In de nacht van 1 op 2 mei 2011 voerde een team Amerikaanse Navy Seals een raid uit op de zwaarbeveiligde compound in het Pakistaanse Abbottabad, waar Bin Laden zich al enkele jaren schuilhield met drie van zijn vrouwen en een handvol nakomelingen. De volgende dag bracht een triomfantelijke BarackObama de wereld op de hoogte van die raid, én van het succes ervan. Maar hoe de CIA aan de weet was gekomen dat 's werelds most wanted terrorist zich op die plek bevond, en hoe de raid vervolgens precies verliep, daar hadden we tot nu toe grotendeels het raden naar. Met 'Zero Dark Thirty' (de titel verwijst naar het precieze tijdstip waarop de Seals de compound binnenvielen) komt daar eindelijk verandering in.

Kathryn Bigelow had eigenlijk een totaal andere film in gedachten: eentje over de mislukte jacht op Bin Laden, eind 2001, toen Amerikaanse elitetroepen vruchteloos de Afghaanse grotten en bergen van Tora Bora uitkamden, op zoek naar de man achter de 9/11-aanvallen. Mark Boal, de onderzoeksjournalist die eerder al tekende voor het script van 'The Hurt Locker', had het scenario zelfs al min of meer klaar. Maar terwijl Bigelow mogelijke filmlocaties aan het scouten was in Kazachstan, liep het bericht binnen dat Bin Laden dood was: reden genoeg om de hele zwik in de vuilnisbak te kieperen en van voren af aan te beginnen.

Nadat Boal opnieuw achter z'n schrijftafel was gekropen, werd één element hem vrij snel duidelijk: in de jarenlange klopjacht op Bin Laden hadden vrouwen een cruciale rol gespeeld. Al sinds de jaren negentig, lang voor 9/11, had de CIA een speciaal team dat zich bezighield met de jacht op de leider van Al Qaeda. Mike Scheuer, oprichter van het team, wond er geen doekjes om: hij vond vrouwen beter geschikt voor die taak dan mannen. 'Vrouwen zijn extreem goed in het onthouden van gedetailleerde informatie, het ontdekken van patronen en het begrijpen van relaties. Ze werken ook gewoon hard en hangen niet rond de koffiemachine heldhaftige oorlogsverhalen rond te bazuinen,' vertelt Scheuer in een interview met The Sunday Times. 'De vrouwen in ons team bekeken de dingen op een veel persoonlijkere manier, en probeerden de gewoontes te doorgronden van de man op wie we jacht maakten. Toen ik in '99 het team verliet, waren zeventien van de drieëntwintig medewerkers vrouwen.' Het hoeft niet te verbazen dat veel mannelijke CIA-agenten nogal laatdunkend deden over 'de chicks'van Scheuer, maar zelf is hij formeel: 'Als ik een bord had mogen ophangen met 'mannen hoeven zich niet aan te melden', dan had ik het gedaan.'

Voor een scenarist is zo'n vrouwelijke touch natuurlijk ook een zegen. 'Het kwam me ter ore dat er een vrouwelijke CIA-agente aanwezig was op de avond van de raid. Dat zette het hele project in gang,' vertelde Boal aan Rolling Stone. Uiteindelijk zou hij z'n hele script ophangen aan die ene vrouw - een CIA-analiste van ergens in de dertig - die de naam Maya meekreeg, en vertolkt wordt door de roodharige actrice Jessica Chastain. Over Maya's privé-leven kom je als kijker amper iets te weten - ze wordt enkel afgeschilderd als een loner. De focus ligt veeleer op haar bikkelharde persoonlijkheid. Ze is een echt bijtertje, en dat is nodig ook: omringd door mannetjesputters moet ze haar collega's en oversten zien te overtuigen van haar theorie dat Osama's onvindbare koerier Abu Ahmed al-Kuwaiti de sleutel vormt in de zoektocht - om voor de hand liggende redenen maakte Bin Laden al lang geen gebruik meer van elektronische communicatiemiddelen, maar van een netwerk van koeriers. Maya zal uiteindelijk gelijk krijgen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234