null Beeld

Zin in zen: Joke Devynck'Er is een vóór en een ná de scheiding. Mijn levenskunst is de voorbije twee jaar op de proef gesteld'

‘Hier was het,’ glimlacht Joke Devynck. ‘Hier heb ik voor het eerst een mystiek moment van stille tevredenheid ervaren.’ De actrice staat blootsvoets in het middenschip van de abdijkerk van Fontenay, hartje Bourgogne.

‘Ik was een jaar of 12 en met mijn ouders op vakantie in Frankrijk,’ herinnert Joke Devynck (42) zich. ‘Papa en mama wilden de abdijkerken van Vézelay en Fontenay zien.’ Van die twee verkoos de rusteloze puber de abdij van Fontenay, bijna negenhonderd jaar geleden gebouwd volgens de cisterciënzer principes van eenvoud en afzondering: ‘Heerlijk sober. Er is geen enkele moeite gedaan om te behagen en toch is het ongelofelijk mooi. De meest zuivere schoonheid najagen hoeft dus niet, naar de essentie boren kan volstaan. Daardoor voelt dat binnenvallende zonlicht ook echt als een cadeau aan.’

HUMO Weet je waarom je daar indertijd zo vatbaar voor was?

Joke Devynck «Omdat ik nood had aan rust, al besefte ik dat op dat moment niet. De puberteit woedde toen ik met mijn ouders deze abdij bezocht. Ik had drie broers, dus er was altijd veel lawaai en ruzie in huis. Zo werd ik als vanzelf een beetje een ongeleid projectiel. Hier voelde ik dat er méér was. Iets soortgelijks had ik al ervaren wanneer we het Zoutkerkje in Knokke bezochten, waar mijn ouders enkele paters kenden.»

HUMO Het gefluister van een roeping?

Devynck «Absoluut niet, al heeft dat devote wel gelonkt – zo rond de leeftijd dat ik mijn communies deed. Omdat religie iets dramatisch heeft, bestaat bij gratie van rituelen en iets theatraals is. Het was dromerij, een puur romantische hang naar wat ik ‘het bleke weke’ noem – die Maria- en Jezustypes zijn altijd zo bleek en week. Die romantiek van het lijden herken ik ook in de wassen beelden van Berlinde De Bruyckere.

»In mijn gedroomde contemplatieve leven kon ik de hele dag beeldhouwen, omdat allerlei praktische besognes en keuzes niet langer aan de orde zouden zijn. Mediteren en beeldhouwen – die combinatie van hoofd en handen leek me wel wat. Maar ik ben te zinnelijk voor het kloosterleven, het zou niet gewerkt hebben.»

undefined

'Mijn kinderen zoeken redelijk hard hun grenzen op. Nu eens lach ik daarom – omdat ik in se hou van wat ze doen – en dan weer niet – omdat ik het even niet aankan'

HUMO Wat speelde er in je puberteit dat je naar rust deed snakken?

Devynck «Ik had het vooral lastig met mezelf: ik had moeite om mezelf graag te zien en ging daarom testen of ik het wel waard was om graag gezien te worden. Ik stelde de onvoorwaardelijke liefde van mijn ouders op de proef, onderzocht hoever ik kon gaan en of ik het nadien nog kon goedmaken.

»Mijn kinderen zoeken ook redelijk hard hun grenzen op. Nu eens lach ik daarom – omdat ik in se hou van wat ze doen – en dan weer niet – omdat ik het even niet aankan. Ze snappen daar dan niks van, maar ik leg het altijd uit. We zijn dus al een stapje verder dan dertig jaar geleden (lachje). Mijn kinderen zijn voor mij tegenwoordig rondrennende spiegels: ook mijn luidruchtige enthousiasme van vroeger

zie ik in hen terug. Ik was een bij momenten irritant levenslustig kind: te veel, te intens, te gretig. Dat vroeg te veel van mezelf, en van anderen. Ik heb daar veel commentaar op gekregen: ‘Gi zi geweldig.’ Van ‘geweldig’ op z’n West-Vlaams, ‘overdreven onstuimig’, hoop ik nu te evolueren naar ‘geweldig’ op z’n standaardtaals, ‘fantastisch’ (lacht). Want ik wil het nog altijd intens, zij het iets meer in evenwicht.»

Die fantastische kinderen, een dochter van 13 en twee zonen van 11, hebben Fontenay ook al gezien. Devynck was op vakantie met haar gezin en wilde haar geliefden laten beleven wat zij als kind beleefd had. Een poosje later, in september 2013, kwam het tot een breuk tussen het acteurskoppel Johan Heldenbergh en Joke Devynck, na negentien jaar: ‘De enige keer dat ik hier sinds mijn jeugd teruggeweest ben, was misschien opnieuw op een moment dat ik rust zocht.’


Rustige vrijheid

De abdijtuin is Devynck te aangeharkt: het gras perfect gemillimeterd, de buxussen eenvormig op een rechte rij: ‘Dan liever die plataan van bijna 250 jaar oud, met een enorme uitstraling door zijn knoestige grilligheid.’ De boom staat tegenover de smederij, waar de monniken het in de buurt gewonnen ijzererts tot gereedschap smeedden. De grote hamers werden aangedreven door een indrukwekkend molenrad, in beweging gebracht door de waterkracht van de omgeleide rivier van Fontenay. ‘Schrijven de gidsen ook dat ze wapens maakten?’ grapt Devynck, terwijl ze met haar smartphone foto’s neemt.

Herhaaldelijk heeft ze zichzelf in interviews een levenskunstenaar genoemd, en Johan Heldenbergh stipte in 2003 in Humo aan: ‘Ze weet wat waardevol is in het leven en wat levenskunst is.’ Geknipt voor Zin in Zen, dus.

Devynck «Er is een vóór en een ná de scheiding. Mijn levenskunst is de voorbije twee jaar op de proef gesteld. Toch heb ik er al die tijd een kern van kunnen bewaren, en daar ben ik heel blij mee.

»Ik heb die levenskunst ook pas gaandeweg te pakken gekregen. Kinderen krijgen was belangrijk, omdat het mijn eigen sterfelijkheid meer in zicht bracht. Zo rijpte het besef dat alles in beweging is – zonder meer een openbaring. Dat hield immers ook in dat ik op om het even welk moment opnieuw kon beginnen en dat mijn geluk van niemand afhing.»

HUMO In welke zin heb je aan levenskunst ingeboet?

Devynck «Ik heb tijd nodig gehad om die scheiding van alle kanten te kunnen bekijken. Om te beseffen dat ik het niet kán begrijpen, dat er helemaal geen reden is voor wat er gebeurd is. Of juist een miljoen redenen. Om te beseffen dat ik niet de vinger kan leggen op het waarom.

»Als ik dat proces kan afronden, zorgt dat voor rust. Die zit ’m in het niet meer willen begrijpen en vooral: het besef dat de klok niet teruggedraaid kan worden. Het leven gaat voort en het heeft geen zin in het verleden te blijven hangen, al blijven de ‘wat als’-en zich natuurlijk wel roeren.»

HUMO Wat bezorgt je tegenwoordig stress?

Devynck «Het gevecht tussen moeder zijn en willen creëren. Het zou helpen als ik heel erg praktisch aangelegd zou zijn en wat meer ondernemingszin aan de dag zou leggen. Misschien heeft het te maken met mijn opvoeding: maar één van de vier kinderen van mijn ouders zou je echt ondernemend kunnen noemen, de andere schrikken daar toch wat voor terug. Ik heb het moeilijk met het idee dat ik mezelf moet bewieroken en verkopen, mijn kwaliteiten hardop moet benoemen. Misschien omdat er bij ons thuis niet bepaald met complimenten gestrooid werd. Laten we zeggen dat ik aan mijn zelfvertrouwen heb moeten werken. Tegelijk wantrouw ik ook mensen die veel met het wierookvat zwaaien. Omdat complimenten ook op de géver afstralen, en vaak bedoeld zijn om eerder de complimenteerder dan de gecomplimenteerde een goed gevoel te geven.

»Het valt me ontzettend lastig om te beslissen wat ik nu ga doen. Ik hou van schilderen, maar dat gaat traag en kan niet zomaar even tussendoor. Ik heb intussen ook een pak teksten klaar voor een monoloog. Moet ik die eerst maar eens afwerken? In elk geval wil ik in het acteren andere wegen bewandelen. Daarom ben ik ook gestopt met ‘Vermist’. ’t Is tijd voor iets anders.»

undefined

null Beeld

'In het acteren wil ik voortaan andere wegen bewandelen. 't Is tijd voor iets anders.' Over 'Vermist', met Koen De Bouw

HUMO De laatste opnames waren vorige zomer, wat heb je sindsdien gedaan?

Devynck «Weinig. Er zijn aanbiedingen geweest, maar... Enfin, het is zo gelopen, maar dat kwam goed uit. Ik had de beslissing om met ‘Vermist’ te stoppen al genomen voor Johan wegging. Mijn omgeving verklaarde me gek, sommigen waren zelfs kwaad: ‘Je geeft zomaar je werk op en je gaat nu stempelen?’ Het antwoord is: ja. Heel simpel. Want er viel wel wat werk te verrichten: ik wilde die scheiding onder de loep nemen, ik wilde er zijn voor de kinderen...»

HUMO En nu?

Devynck «Tot nu toe is het allemaal vanzelf gegaan. Toen ik van school kwam, heb ik eerst vier jaar in het theater gewerkt en dan vooral voor tv geacteerd, met achtereenvolgens ‘Flikken’, ‘Het goddelijke monster’ en ‘Vermist’. Tussendoor heb ik ook ‘Anna’ voor jeugdtheater Bronks gemaakt – voor een einzelgänger als ik gaf dat heel wat voldoening.

»Op dit moment heb ik geen enkele afspraak of deadline, ik weet niet wat ik in september ga doen (lacht). Mijn vertrouwen is blijkbaar zeer groot, ook dát is levenskunst. In het begin ben ik, zoals elke acteur, echt wel in paniek geraakt; ik kon pas relaxen als ik wist dat er vooruitzichten waren. Nu zijn die er niet en ben ik zen. Soms slaat de paniek nog even toe – meestal de dagen net voor mijn regels, als het hormonale het overneemt. Dan denk ik aan mijn financiën, aan de afbetaling van het huis. Misschien wordt dát een deadline die me dwingt in beweging te komen. We zullen zien.»

undefined

'Ik heb nooit problemen gehad om mijn kleren uit te trekken. Misschien heb ik dat te danken aan mijn papa, die elke ochtend naakt aan yoga deed'

HUMO Hoe vind je intussen rust?

Devynck «Lichamelijk: in de sauna. Het zwetende lichaam, het gevoel dat alles zich ontspant, de heerlijk rozige loomheid nadien – het is echt wel bijzonder. Dat het iets van een ritueel heeft, is meegenomen. Voor het eerst al die blote mensen zien, was ook niets minder dan een openbaring. Ik was direct klaar met alle complexen over mijn lijf – die ik net als alle 17-jarigen in overvloed had. Ik zag dat elk lijf zo anders en zo mooi is, ik was zelfs ontroerd. Vanaf het moment dat ik mezelf graag heb leren zien, is er een gigantische vrijheid in mijn leven gekomen.

»Ik heb nooit problemen gehad om mijn kleren uit te trekken. Misschien heb ik dat te danken aan mijn papa, die elke ochtend naakt aan yoga deed. In elk geval ben ik vroeger zo lang mogelijk in monokini blijven rondlopen en vind ik naaktzwemmen nog altijd geweldig. Pure vrijheid.»

HUMO Ga je naar privésauna’s om te vermijden dat mensen zien welk lichaam bij die beroemde ogen hoort?

Devynck «Heel soms: als ik alleen ben én niet goed in mijn vel zit. Maar gewoonlijk overheerst het besef dat de anderen daar begrijpen waar de sauna om gaat, en dat naaktheid er voor hen dus niet toe doet.»

HUMO Dan is het échte vrijheid. Wat brengt nog meer rust?

Devynck «Ik heb een jaar tai-chiyoga gedaan. Ongelofelijk interessant, omdat het bijna niks is: je staat in een bepaalde houding en wiebelt wat naar voren en naar achteren, naar links en naar rechts. Toen we dat voor het eerst moesten doen, was er bij wijze van spreken niemand die rechtop kon blijven staan. Je lichaam bepaalt simpelweg hoever je in welke richting kunt gaan, maar bijna niemand kent zijn grenzen. Zo heb ik beseft dat mensen constant hun grenzen overschrijden – en niet alleen die van hun lichaam.»

HUMO Holisme!

Devynck «Dat klopt helemaal voor mij, ik merk élke dag dat alles samenhangt. Jammer genoeg merk ik ook heel vaak dat we de samenhang uit het oog verloren zijn. Er is hoofdzakelijk inzoomen, en nog zelden uitzoomen. De twee verenigen is er helemaal niet meer bij. Wil je dat wel doen, dan kom je als vanzelf bij oosterse spiritualiteit terecht.

»Toen ik nog op school zat, ben ik veel bezig geweest met – logisch voor een actrice – echtheid en onechtheid. Daarna ben ik rust gaan bestuderen, omdat ik kinderen wilde en wist dat ik daarvoor eerst zelf rustiger moest worden. Vervolgens ben ik bezig geweest met loslaten – een moeilijke oefening waarmee ik wel tot het einde van mijn leven bezig zal blijven. En een paar jaar terug ben ik een poosje met zachtheid aan de slag gegaan: ik wilde altijd te veel een stoere held zijn, maar was me gaan realiseren dat er niks heldhaftigs is aan heldendom – en ’t is nog vermoeiend ook. Ik oefende om mijn zachtheid meer te laten zien. Maar toen was er de breuk met Johan en ben ik gedwongen weer in het loslaten terechtgekomen. Omdat ik niet in mijn woede wil blijven hangen.»

HUMO Komt die woede voort uit het gevoel geen greep op de zaken te hebben?

Devynck «Ik ben voor voldongen feiten gesteld. Dát maakte me zo boos. Omdat ik controle wil, maar ook omdat ik ervan uitga dat als je met z’n tweeën een engagement aangaat, je allebei controle houdt en de één niet beslist voor de ander.»


Het goddeloze monster

We eindigen onze ommegang van de abdij in het dormitorium, dat Devynck zich nog levendig voor de geest wist te halen. Het is dan ook een indrukwekkende ruimte, bepaald door een eiken dakconstructie in de vorm van een scheepsromp: ‘Het heeft met het hout te maken, denk ik. Ook weer iets van vroeger – pas nu begin ik te beseffen hoe diep de indrukken van de eerste jaren op een mens inwerken. De eerste drie jaar van mijn leven was er een schrijnwerkerij achter ons huis, waar ik graag mocht binnenlopen. De geur van hout is me nog altijd dierbaar, dat kan bijna niet anders dan daarmee verband houden.’

Devynck herinnert zich dat het klokkentouw destijds lager hing en dat ze uiteraard niet kon weerstaan aan de verleiding de klok in de abdijtoren te luiden. Een zwart nonnetje in stralend wit wandelt de slaapzaal binnen, wordt op haar beurt overweldigd door de ruimte en slaat in bewondering haar hand voor de mond. Als ze de trap naar de kerk weer afgedaald is, spreekt Devynck haar fascinatie uit voor die grote zwarte hand. Ze maakt een soort fotonegatief: ze strijkt door het zand op de grond en houdt de zwart geworden palm van haar rechterhand naast de blanke rug van haar linkerhand. Eerder had ze tijdens het praten met haar tenen cirkels en achten in het zand gecirkeld: ‘Ik loop graag op blote voeten. Dat zal wel – letterlijk – met aarden te maken hebben. En met het feit dat ik me graag vuil maak.’

Bij het voorbereiden van deze reeks turf ik in oude interviews haast nooit het woord ‘bidden’, bij Devynck tot twee keer toe. In 2000 definieerde ze bidden als ‘een soort stilstaan bij de mensen en de dingen rondom mij’.

Devynck «Dat is het nog steeds. In mijn kamer hing het bekende ‘Avondliedeke’ van Alice Nahon aan de muur: ‘’t Is goed in ’t eigen hert te kijken / Nog even vóór het slapen gaan’. Daarnaast hing dan Elvis (lachje), óók een soort religie: zijn knieën, zijn stem – alles gewoon (lacht).

»Grappig genoeg betrapte ik mijn dochter onlangs terwijl ze naast me in bed lag te prevelen. Ik vroeg wat ze aan het doen was en ze zei dat ze een gebedje aan het opzeggen was. Helemaal zoals ik: niet gericht tot iemand of iets, maar gewoon oprecht dankbaar zijn. Je zegeningen tellen, zoals ze dat dan noemen.»

HUMO In 2011 zei je: ‘Ik merk dat schilderen en de onthechting die erbij komt kijken, soms behoorlijk dicht bij bidden komt.’

Devynck «Omdat ik mezelf vergeet tijdens het schilderen. Dat lukt alleen als ik eerst goed vanop een afstand naar de wereld en het leven heb gekeken, om te kiezen wat ik ga schilderen. Ik focus, zoom in, haal een detail uit de wereld. Dat heb ik moeten leren, want ik wilde altijd direct beginnen. Maar je moet je huiswerk goed maken, zodat je weet waar je naartoe wil, en dan moet je loslaten. En in het leven is het net zo.

»Tot nu toe vertrek ik voor mijn schilderijen van foto’s die ik maak met mijn smartphone; in de smederij heb ik daarnet wat details gefotografeerd en in het dormatorium de mosgroene balken van het schip – de laatste tijd focus ik me op dingen die aan het vergaan zijn. Daarom ben ik ook zo gek van steden als Lissabon, waar het alomtegenwoordige verval voor geweldig mooie kleuren zorgt. Dat verweerde, ik zie dat graag. Ik schilder ook het liefst oude mensen, in wie je een heel leven ziet doorschemeren.»

HUMO Is dat bidden de invloed van je vader, een godsdienstleraar?

Devynck «Papa gaf dan wel godsdienst, hij vloekte als een ketter en mocht graag zijn pet over het kruisbeeld smijten, zodat Jezus niet kon horen en zien wat hij allemaal ging vertellen. Papa’s bijnaam op school was ‘de blote’, omdat hij geregeld over ‘blote engeltjes’ sprak in zijn lessen.

»Thuis was hij geen godsdienstleraar, ik heb ’m op alle pausen horen vloeken. Als je het ’m nu zou vragen, zou hij wellicht zeggen: ‘Er is niks.’ Ik weet niet of hij dat indertijd ook al dacht, in elk geval mocht hij het niet zo in de klas vertellen.»

HUMO Wat is er bij jou blijven hangen van de christelijke cultuur? Schuld en boete? Zondebesef?

Devynck «Ik neem geen pilletje als ik een kater heb, maar dat zal het zowat zijn qua boete (lacht). Aan schuld heb ik nooit gedaan. Wie zijn verantwoordelijkheid neemt, heeft geen reden om nadien schuld te voelen.

»En zonde? Iets is pas een zonde als je het er zelf één vindt. Natuurlijk heb ik het dan niet over moord. Ik schaam me niet meer voor mezelf, voor wat ik denk en voel, voor wie ik ben. Allemaal verloren energie. Gelukkig kan je er wel mee aan de slag op de bühne (lachje).»

HUMO Wat met het leven na de dood?

Devynck «We zijn amper geboren of we krijgen al te horen dat het ons lot is om te sterven. Dat is nogal wat. Toch ben ik nog niet veel met de dood bezig geweest: mijn beide ouders leven nog, ik heb amper twee sterfgevallen van dichtbij meegemaakt. Maar het begint, de vrienden van mijn ouders vallen bij bosjes. En de breuk met Johan heeft me ook met de neus op de feiten gedrukt: alles is eindig. Misschien krijgt het een andere vorm – ik hoop dat Johan en ik als vrienden verder kunnen – maar het is wel eindig.

»Als natuuradept geloof ik dat alles wat sterft, opgenomen wordt door de grond. Alles is energie en alles is in beweging. Dat is het mooie aan de natuur: ga naar zee en zie hoe de golven af en aan blijven rollen. Dat spel van eb en vloed zal nooit stoppen. De kracht van de natuur is veel groter dan die van ons en zal ons sowieso altijd het nakijken geven.»

HUMO Zijn we niet aardig bezig die kracht te slopen?

Devynck «Inderdaad. Dus zal de natuur vroeg of laat gigantisch vernietigend uit de hoek komen. Dan worden we weer nederig en beginnen we weer opnieuw. Zo gaat het, jammer genoeg – ik zou willen dat we wat minder hardleers waren.

undefined

'Zoals iedereen heb ik een demon en een engel in me. 't Heeft geen zin die tegen elkaar op te zetten, ze moeten maar overeenkomen'

»Daarom ben ik bij de laatste twee verkiezingen op de lijst van Groen gaan staan. Voor mij zou de partij nog meer de kaart van de ecologie mogen trekken. Ik denk dat de natuur zo ongelofelijk belangrijk zal worden dat de partij zich niet moet forceren om ecologie naar het tweede plan te schuiven.»

HUMO Zou je bekommernis kunnen inspireren tot een politiek geladen stuk als ‘Massis’ van Johan?

Devynck «Nee, ik vertrek altijd van intermenselijke relaties. Op een microniveau – relaties, kinderen – spelen immers dezelfde mechanismen als in de grote wereld. Dáár begint het allemaal, daar ben ik mettertijd alleen maar meer van overtuigd geraakt. Ik leer mijn kinderen lief te zijn voor elkaar en te delen, want zoals het er in onze microgemeenschap toegaat, zo zal het later ook zijn in de wereld daarbuiten.

»Ik zie de maatschappij almaar meer verkruimelen. De generatie van mijn ouders wilde zich afscheiden van de generatie van hun ouders, wat logisch was. Vaak zijn ze bewust wat verder weg gaan wonen, waardoor de gemeenschappen uit elkaar zijn beginnen te vallen. Zo heb je gezinnen gekregen die allemaal coconnetjes waren. Dat was al niet oké, want te besloten. En nu gaan we van coconnetjes naar nog kleinere eilandjes! Echt niet gezond. Daar kan ik soms triest van worden. Dan zie ik mezelf zitten, alleen in een huis dat ik tot mijn 75ste moet afbetalen – als het niet nog langer is. Dat slaat toch nergens op? Gelukkig lig ik daar niet wakker van.

»Ik ben zeker: vroeg of laat zullen we beseffen dat het allemaal nergens op slaat. Ik hoop dat jonge mensen alvast iets bewuster zijn. Ze hebben hun ouders in depressies en burn-outs zien verzeilen, ze zullen daar toch wel iets van oppikken?»

undefined

null Beeld


Monomane monogamie

We zijn de tijd vergeten, wat evenveel met dit oord van introspectie als met Devynck te maken lijkt te hebben: ‘Ik hoor wel vaker van wie met me optrekt dat ik de tijd lijk op te heffen, zodat ik onlangs dacht: ik word escortdame, voor alle geestelijke noden. Ik ga met mensen op stap en laat ze de tijd vergeten.’ We ontwikkelen een businessplan in de auto. We hebben het immers stilaan gehad met de cisterciënzer soberheid en rijden 80 kilometer westwaarts, naar Auxerre. Op een boot op de Yonne proeven we doortastend van het vloeibare goud uit buurgemeente Chablis. Ik breng het cliché ter sprake dat wil dat mensen die nooit een crisis doorgemaakt hebben, niet de meest bóéiende zijn. Of Devynck al voordelen ziet aan het dal van de voorbije twee jaar?

Devynck «Dora Van der Groen zei ook altijd dat je geleden en afgezien moest hebben om een goede acteur te kunnen zijn. Maar ik wíl niet dat het zo moet zijn. Sommige mensen maken geen crisis door en worden toch niet oninteressant of arrogant – misschien zijn dat de échte levenskunstenaars.»

HUMO Wat jij had kunnen zijn als je niet voor voldongen feiten zou geplaatst zijn?

Devynck «Ik ben natuurlijk mee verantwoordelijk voor wat er gebeurd is, ik heb ook grenzen afgetast. C’est la vie, daar ben ik intussen wel achter. Maar ik ben er wél van overtuigd dat het trauma veel minder had kunnen zijn als we er op meer open wijze mee waren omgegaan. Daarvoor moet je kwetsbaar durven te zijn, daarvoor moet je je verlatingsangst opzij kunnen schuiven. Van alles onder het tapijt vegen heeft geen zin, het komt toch als een boemerang terug in je gezicht.»

HUMO Heb je ’t nu over overspel?

Devynck «Onder meer. Maar ook over jezelf kennen, over afspraken maken over de vrijheid die je elkaar laat, over het gesprek aangaan over wat liefde voor je betekent. Als Johan en ik vroeger hadden besproken wat we elk onder liefde verstonden, waren er twee mogelijkheden geweest: we hadden samen verder gekund, of we waren vroeger uit elkaar gegaan. Dat risico lijkt me te verkiezen boven de manier waarop het nu gegaan is. Niet communiceren is vragen om misverstanden en miserie – zeker als je weet dat de intenties goed zijn, zeker als je weet dat het leven ons altijd vóór is. We hobbelen daar ook maar wat achteraan (lachje).

»Al lang voor ik met Johan was, heb ik me weleens afgevraagd hoe het monogame ideaal zou evolueren naarmate we almaar langer leven. Als we die monogamie aanhouden, zou dat impliceren dat we zeventig jaar bij dezelfde mens blijven. Hoe moet dat dan? Evolutionair is het concept om samen kinderen te krijgen eigenlijk al voorbijgestreefd. Waarom worden we dan nog verliefd?»

HUMO Pleit je ervoor om in alle openheid seksuele terzijdes met je partner te delen?

Devynck «Ik heb het niet over onenightstands, die interesseren mij niet. Voorlopig toch (lacht). Helemaal anders wordt het als er zich iets omstandigers ontwikkelt. Dan heeft het volgens mij geen zin om te zwijgen. Liefde is immers: elkaars gevoeligheden aanvoelen. Mensen willen instinctief niet bedrogen worden en daar helpt hun intuïtie hen bij: we voelen het als er iets mis is, we voelen in wie onze partner geïnteresseerd is en wie in onze partner geïnteresseerd is.

»Ik heb met een paar mensen gesproken die verschillende relaties tegelijkertijd hebben. Zij zeggen dat het kan, maar dat niet iedereen ervoor gemaakt is én dat het zeer veel energie vergt. Ze spraken over het verdubbelen van alle geluk, maar ook van alle problemen. Als grootste probleem noemden ze de pijn bij de ander. Stel: ik ben samen met jou en word verliefd op iemand anders. Ik vertel het je, want die openheid is ook deel van de afspraak. Dan moet ik het aankunnen om jou pijn te zien lijden en beseffen dat die pijn van jou is. Het is jóúw ego dat uit zelfbescherming op gang komt. Dat moet verschrikkelijk moeilijk zijn.»

HUMO Ben je je geloof in de onvoorwaardelijke liefde kwijt?

Devynck «Misschien geloof ik alleen nog in de onvoorwaardelijke liefde voor kinderen. Dat weet ik niet zeker, maar ik zou het niet erg vinden. Het heeft me in elk geval niet tegengehouden om aan een nieuwe liefde te beginnen, meer dan ooit vanuit de overtuiging dat openheid en eerlijkheid voor mij cruciaal zijn. Als ik die opgeef, belieg ik mezelf: dan luister ik naar een ander in plaats van naar mezelf. Volgens mij kan niemand op die manier gelukkig worden.»

HUMO Weet je intussen wat je verder gelukkig maakt?

Devynck «Lachen, spelen, plagen. Wittiness, ook. Kunst die me raakt. Dan denk ik in de eerste plaats aan muziek die als een pijl recht naar het hart gaat. Een cello klaart het makkelijkst de klus voor mij, die grondtoon en klankkleur zijn de mijne. En verder Cesaria Evora, Mercedes Sosa, Nina Simone… Alles wat op duende, op melancholie drijft.

»En bij mensen: de kleine ruimte tussen een lach en een traan, zoals Louis Armstrong zo mooi zong. Als iemand bloost, als iemand zijn masker laat vallen, als een gezichtsuitdrukking opeens alles toont. ‘Man Bijt Hond’-momenten, noem ik het weleens. Als mensen, soms in alle stunteligheid, zichzelf durven te zijn en zo de vergankelijkheid en de relativiteit van het leven etaleren. Dan voelen we dat die nietigheid niet erg is, maar juist supergrappig. Dan voelen we dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten. ’t Is als na een sauna, wanneer we op elkaars gelouterde gezicht lezen dat we allemaal gelijk zijn. Zoiets.»

undefined

'Hoe vaak zie je kinderen niet krek hetzelfde doen als hun ouders? Misschien zit de zin van het leven in het doorbreken van die cirkel'

HUMO Tijd voor het slotakkoord: wat is de zin van het leven?

Devynck «Zelfverwezenlijking, zelfverwerkelijking.

»Ik heb gemerkt dat ik de verlangens van mijn ouders, die niet dicht bij elkaar lagen, heb proberen te verenigen – zowel in mezelf als met Johan. Hoewel het leven onvermijdelijk soms niet leuk is, vonden mijn ouders het blijkbaar leuk genoeg om samen te blijven. Dat wilde ik ook heel graag.

»Het komt meer voor: hoe vaak zie je kinderen niet krek hetzelfde doen als hun ouders, vaak zelfs op hetzelfde tijdstip in hun leven? Misschien zit de zin van het leven in het doorbreken van die cirkel. Zelfverwerkelijking is dan: niet de verlangens van je ouders zomaar kopiëren, maar in de eerste plaats naar je eigen verlangens luisteren. Zodat je jezelf vindt, zodat je samenvalt met jezelf.

»Bij mij betekent dat: leren omgaan met de sterke polariteit in mezelf. In de kunst mag die vrijelijk zijn gang gaan, maar in het leven probeer ik een beetje in het midden uit te komen. Zoals iedereen heb ik een demon en een engel in me. ’t Heeft geen zin die tegen elkaar op te zetten, ze moeten bij wijze van spreken met elkaar overeenkomen. De demon is mijn angst, de engel mijn vermogen om te stralen. Ik moet mijn angst in de ogen durven te blikken en ik moet durven te stralen. Zoals in die zin die aan Nelson Mandela toegeschreven wordt, maar eigenlijk van een anonieme vrouw is: ‘Your playing small does not serve the world.’ Het helpt de wereld niet als je jezelf kleiner maakt dan je bent, als je jezelf altijd aanpast. Je moet jezelf vertrouwen en durven te zeggen: ‘Dit ben ik.’»

Haar zomerhemelsblauwe irissen stralen transcendent, het mineraal van de Chablis smaakt naar meer, de Yonne rimpelt van eeuwige beweging. Twintig uur later krijg ik, in Antwerpen onder de koptelefoon met Devyncks stem, een sms uit Auxerre: ‘Ik heb vandaag gefietst en gezwommen, in alle vrijheid, zonder handen en zonder kleren ;-) Kus je geliefden en geniet nog van een schone avond, Joke.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234