null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Lockdown

Zo blijft u creatief tijdens de crisis: ‘Word verliefd, neem drugs, ga douchen!’

Hoe blijf je creatief als je maar weinig meemaakt? Hersenonderzoeker Dick Swaab geeft tips, al heeft hij niet voor iedereen hoop.

Geen praatjes bij de koffieautomaat, geen feestjes of concerten. Na een jaar thuiswerken en avondklok begint bij sommigen de creativiteit wel op te drogen. Maar niet bij arts en neurobioloog Dick Swaab (76), schrijver van ‘Ons creatieve brein’. Op zijn Herseninstituut wordt in ploegendienst en met 50 procent bezetting gewerkt, vertelt hij door de telefoon. Ook in het weekend.‘Wij zijn hier druk bezig, ik merk niets van creatieve droogte’

Bezoek China via Zoom

Iets nieuws bouwen met bestaande bouwstenen, dát is creativiteit. Die bouwstenen komen deels van buiten, waar momenteel niet veel te beleven valt. Toch zijn er wel degelijk nieuwe ervaringen op te doen volgens Swaab, die ook hoogleraar is aan de Zhejiang Universiteit in Hangzhou. Verander bijvoorbeeld geregeld van omgeving.‘Ik vind het zelf inspirerend om deels in Nederland en deels in China te werken. Mijn ervaring van het afgelopen jaar is: dat kán ook via Zoom’

Wandelen: ook een uitstekende en virusveilige manier om iets anders mee te maken. Filosoof Friedrich Nietzsche deed het zeven uur per dag, onderweg noteerde hij zijn puntige gedachten. ‘Nietzsche zei zelfs: ‘Iedere gedachte die niet tijdens een wandeling tot stand komt, is waardeloos’’, zegt Swaab.

Word verliefd

Jezelf blootstellen aan iets nieuws, dat kan ook thuis. Een film, een boek of muziek: vooral de laatste is een bekende stimulans voor creativiteit. Swaab weet niet of het concert via de livestream de hersenen net zo prikkelt als een live uitvoering. ‘Dat is voor zover ik weet niet onderzocht, ik heb geen gecontroleerde trial.’ Maar het is zeker het proberen waard.

‘Wat ik je verder kan aanraden, is om verliefd te worden. Verliefdheid geeft de hersenen gegarandeerd een boost. ‘Kijk maar naar kunstenaars: die hebben in hun creatiefste periode vaak een muze. Zolang je vanwege de coronamaatregelen nog één persoon per dag mag ontvangen, moet dat lukken.’

Neem drank, drugs of L-dopa

Nieuwe ideeën ontstaan door prikkels uit de buitenwereld te combineren met wat er opborrelt uit je eigen brein. ‘Sommige mensen hebben van zichzelf een wijd filter, die kunnen veel van wat ze zien en meemaken gebruiken. Dat filter kun je nog meer openzetten met bijvoorbeeld alcohol of drugs – een door kunstenaars beproefd middel. Er is ook een middel tegen Parkinson, L-dopa, dat geeft meer creativiteit.

‘Wat ook goed helpt, is psychiatrie in de familie. De genetische achtergrond van die mensen met ongebruikelijke ideeën kan ook jouw creativiteit stimuleren. Componist Robert Schumann had zelf een bipolaire stoornis; in zijn hypomane periodes schreef hij verreweg de meeste stukken, dan was hij waanzinnig productief.’

Heb vertrouwen

In cursussen ‘out of the box’- denken ziet Swaab niet zoveel. ‘Dan moet je bijvoorbeeld zoveel mogelijk toepassingen bedenken voor een paraplu... Ik denk niet dat je daar je creativiteit blijvend mee stimuleert.’ Maar nieuwe ervaringen, verandering van omgeving, een goede sfeer in het team tijdens de zoomvergadering: dat alles kan wel helpen. Een beetje.

Want Swaab heeft ook slecht nieuws: creativiteit hangt voor een belangrijk deel samen met onveranderbare eigenschappen als intelligentie. Oftewel: je hebt het of je hebt het niet. ‘Heel belangrijk is de karaktereigenschap openheid, één van de Big Five in de persoonlijkheidstheorie. Hoe opener, hoe creatiever je bent. Ook intelligentie speelt een rol: een hoger IQ gaat gepaard met meer creativiteit, tot ongeveer een IQ van 120.’

Heb geduld

Voor allen – de meer en minder creatieve geesten – geldt volgens de hersenonderzoeker: heb geduld. ‘Ideeën moet je soms ook een incubatietijd geven, bijvoorbeeld onder de douche. Ze kunnen ineens boven borrelen, het brein loopt door, in het onbewuste. Je moet niet wanhopig worden, je kunt ook best vertrouwen op je intuïtie. Als je hersenen jarenlang met kennis en ervaring zijn gevuld, dan loodsen ze je ook de coronacrisis wel door.’

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234