Zomergasten: Johan Simons

Deze week in 'Zomergasten': de Nederlandse regisseurJohan Simons (67) die vijf jaar het NTGent leidde en daar volgend jaar op dringend verzoek weer terugkeert. De jonge Simons was een diepgelovige boerenjongen die op een gegeven moment besloot dat hij wilde gaan dansen.

Uiteindelijk ging hij theater maken, en verbaasde hij midden jaren tachtig Nederland met opvoeringen van klassieke voorstellingen in tuinkassen en autosloperijen. Hij is zijn hele carrière even hard bejubeld als uitgejouwd, maar als Simons íéts goed kan is het geloven, geloven in wat er allemaal mogelijk is.

Zo werd hij in 2010 opeens intendant van de Münchner Kammerspiele, één van de belangrijkste theaters in Duitsland. Waar hij meteen choqueerde door aan de oer-Duitse acteursploeg Hongaren, Estlanders, Nederlanders én Belgen toe te voegen - onder anderen Benny Claessens (u welbekend uit 'Het geslacht De Pauw'). Maar het resultaat is wel dat de Kammerspiele dit jaar veel kans maakt Theater des Jahres te worden en dat Simons is gevraagd de volgende editie van de Ruhr-triënnale samen te stellen.

HUMO En je mag ook nog eens dríé uur televisie vullen.

Johan Simons «Daar ben ik nu druk mee bezig: 'Wat wil ik vertellen? Wat is de ideale volgorde van mijn fragmenten?' Al kunnen ze alles tijdens de uitzending natuurlijk weer in de war schoppen, want zij stellen de vragen.»

HUMO Zo te horen zou je de avond liever zelf regisseren.

Simons «Natuurlijk (lacht). Maar het is wel interessant dat ik de dingen 'n keer uit handen moet geven. Dat vindt mijn vrouw (actrice Elsie de Brauw, red.) ook. Die roept hier regelmatig: 'Je staat niet in het repetitielokaal!' Het zal dus een goeie les voor me zijn. Eén die niet zal helpen, maar kom.»

HUMO Waar wil je het absoluut over hebben?

Simons «Over gentechnologie. Dat is mijn thema, hè. Daarom heb ik indertijd ook de voorstelling 'Elementaire deeltjes' gemaakt. Daarin stelt Michel Houellebecq eigenlijk dezelfde vragen als cultuurfilosoof Peter Sloterdijk van wie ik absoluut het fragment wil laten zien met de beroemde zin: 'Als wij in staat zijn een mens te scheppen die beter is dan de mens die nu op aarde rondloopt, waarom doen we dat dan niet?'In extremis zullen we misschien wel tot de conclusie komen dat we onszelf moeten afschaffen, of vervangen door iets anders. Dat is ook de mening van één van de tweelingbroers in 'Elementaire deeltjes'. Ik vind het best een prettig idee dat ik, of dat De Mens niet het einde is van de beschaving.»

HUMO Maar de mens doet het dus niet goed genoeg.

Simons «Daar moeten we wel over nadenken, vind ik, dat het de mens kennelijk maar moeilijk lukt. Dat houdt me bezig. Houellebecq had het in 'Elementaire deeltjes' vijftien jaar geleden al over het bankroet en de totale leegte van de liberale westerse samenleving. We zijn kennelijk niet in staat tot wat anders dan elkaar beetnemen. Bankdirecteuren kunnen gewoon straffeloos de boel oplichten. Er komt nog nauwelijks iemand de straat op om daartegen te protesteren. We moeten daarover nadenken. Het móét beter.»

HUMO Het persoonlijke gesprek is in 'Zomergasten' steeds belangrijker geworden.

Simons «Ja. Wat ze graag willen weten, is waar mijn fantasie door is gevormd. Bij mij is dat heel duidelijk gebeurd tussen mijn vierde en mijn twaalfde. Ik heb een geweldige jeugd gehad, maar als ik jou daarover ga vertellen zal je 'm gruwelijk vinden. Ik ben heel religieus opgevoed, geloofde heel erg in God, wilde missionaris worden in Afrika. Dat heb ik tot mijn veertiende volgehouden en toen ben ik van mijn geloof gevallen. En plots hield ook het bedplassen op. Dus ook al heb ik in mijn herinnering een fantastische jeugd gehad, toch klopte er iets niet. Dat strenge geloof bracht natuurlijk ook veel angst met zich mee.»

HUMO Maar zonder God leven is natuurlijk ook wel even wennen.

Simons «Natuurlijk. De grootste straf van God is dat Hij niet bestaat. Als je christelijk bent opgevoed, voelt dat zeker zo.»

HUMO Waarom was je ondanks je angsten als kind toch gelukkig?

Simons «Omdat ik in mijn fantasie leefde. Daar had ik me uit zelfbehoud helemaal in teruggetrokken. Daar voelde ik me onkwetsbaar.

»Weet je, in 1953 was ik zeven. Ik heb de watersnoodramp meegemaakt. Ik woonde in Heerjansdam,een dijkdorp, midden in het gebied dat is overstroomd. Ik werd 's ochtends wakker, keek uit het raam en zag overal waar vroeger land was opeens alleen nog water. Daarin dreven vee en bomen. Dat heeft een waanzinnige indruk op mij gemaakt. Het rare was dat het me geen rampzalig gevoel gaf. Integendeel. Ik voelde me euforisch, want voor mij was het een godsbewijs - de bevestiging van hoe nietig wij zijn. Het stelde me gerust dat we zo weinig betekenen. Dat wat we doen eigenlijk niet veel uitmaakt, schept heel veel ruimte.»

HUMO Geloof je nog ergens in?

Simons «In een betere mens. Verbeter de mens en begin bij jezelf: daar geloof ik in.»

HUMO En dat verkondig je in alle stukken die je maakt.

Simons «Ja (lacht). Ik ben eigenlijk altijd een zendeling gebleven.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234