'Zomergasten': presentatrice Janine Abbring wikt lusten en lasten

Ze zijn zeldzaam: zomerse zondagavonden waarop nog eens écht tijd wordt gemaakt voor een goed gesprek, op tv dan nog! Maar kijk, daar is ‘Zomergasten’ weer, het drie uur durende praatprogramma waarvoor vele Belgen elk jaar de grens naar de Nederlandse televisie oversteken. Neemt dit jaar, net als vorig jaar, de honneurs waar: Janine Abbring. Maar wie is de Nederlandse journaliste en programmamaakster? ‘Ik ben nog nooit vreemdgegaan. Maar lang bij iemand blijven, daar ben ik nooit goed in geweest.’

'Als je wil weten waarom God niet bestaat, moet je naar het leven van mijn moeder kijken'

Het belooft een sterk ‘Zomergasten’-seizoen te worden, met gasten als voetbalcoach Louis van Gaal, psychotherapeute Esther Perel en schrijver Pieter Waterdrinker. Janine Abbring kan er in alle sereniteit naartoe leven, want zij is de eerste presentator in de geschiedenis van ‘Zomergasten’ die nauwelijks kritiek kreeg.

- Proficiat, Janine!

janine Abbring (lacht) «We moeten nog kijken hoe het tweede seizoen verloopt, hè. Op televisie ben je het ene moment fantastisch en even later vinden ze je shit. Televisie is lelijk hoor, het kan zo omslaan.»

- Ga je de dingen anders doen dit jaar?

Abbring «Nee, ik ga het precies hetzelfde aanpakken. Iets minder gestrest misschien, want vorig jaar had ik al drie maanden op voorhand buikpijn. Ik had het gevoel dat ik alle encyclopedieën en de wereldkaart uit mijn hoofd moest leren omdat ik een alwetend iemand hoorde te zijn.»

- Hoe heb je ‘Zomergasten’ vorig jaar beleefd? Persoonlijk kende je een succeszomer, maar in die periode overleed ook je moeder.

Abbring «‘Zomergasten’ was een hoogtepunt, het overlijden van mijn moeder een dieptepunt. Maar ik ben wel iemand die makkelijk schakelt. Mijn moeder was ook al lang ziek. We hadden al een paar keer afscheid van haar genomen, maar telkens opnieuw trok ze zich als een oude diesel dan toch nog eens op gang. Dat maakte het afscheid makkelijker, het was bijna een opluchting dat het voor haar eindelijk gedaan was.

»Ik kan er nu makkelijker over praten. Toen mijn moeder nog leefde, vond ik het altijd zo ongepast. Maar nu, tja, nu is ze toch dood. Mijn moeder had vasculaire dementie: allerlei vaatjes knapten in haar hoofd. Dat heeft te maken met een hoge bloeddruk die ze jarenlang heeft gehad wegens chronische rugpijn. Door die heftige zenuwpijnen is ze langzaam gek geworden. Ze heeft vijftien jaar in verpleeg- en verzorgingshuizen gezeten, ook een tijd in een gesloten inrichting.

»Het is afschuwelijk, mijn moeder verdiende dat niet. Het was zo’n lief mensje dat altijd bejaarden ging verzorgen en dingen deed voor de kerk. Als je wilt weten waarom God niet bestaat, moet je naar de levensloop van mijn moeder kijken. Mijn vader zal het niet leuk vinden dat ik dat zeg. Sorry papa, maar zo is het. Mama heeft zich altijd met zo veel toewijding op anderen gericht. Heel soms had ze na jaren weer een helder moment, en dan waren haar eerste vragen aan mij: ‘Hoe oud ben je nu? Ben je gelukkig?’ Dat vond ik zo heftig... O, mijn moedertje.»

- Heeft die ervaring je geholpen bij je ‘Zomergasten’-interview met wijlen Amsterdams burgemeester Eberhard van der Laan, die terminale longkanker had? Heb je hem verteld dat je moeder net was overleden?

Abbring «Nee, ik vind het misplaatst om over je eigen zorgen te beginnen als iemand op dat moment zo’n heftig proces doormaakt.

»Doordat mijn moeder al sinds mijn vroege jeugd vaak ziek was, heb ik lange perioden bij een oom en tante doorgebracht. Zij was als een moeder voor me. Ze zijn allebei overleden, hij aan longkanker, net als Van der Laan. Ik heb dat proces toen van nabij meegemaakt, maar ook dat heb ik niet verteld.»

- Speelde het wel mee in het interview met hem?

Abbring «In positieve zin, denk ik. Ik heb geleerd de dood geen eng onderwerp te vinden. Al was het overlijden van mijn moeder nog heel recent, misschien dat ik daardoor wat geëmotioneerd was tijdens het gesprek.»


Geen Disneysprookje

- Je vertelde daarnet dat je vorig jaar al maanden op voorhand buikpijn had. Kun je zenuwachtig zijn voor ‘Zomergasten’ en er desondanks zin in hebben?

Abbring «Zenuwen vind ik niet zo erg. Want die zorgen ervoor dat ik dingen ga doen die ik eigenlijk niet durf, en daardoor groei ik. Maar als ik te veel dingen tegelijk moet doen, word ik soms ziek van de stress. De hele maand juli staat gelukkig alleen maar in het teken van ‘Zomergasten’, dat vind ik heerlijk, pure luxe. Net als ‘Zondag met Lubach’ maken (Abbring is eindredacteur van het satirische programma met Arjen Lubach, red.). Dat is één van de dingen die mij extreem gelukkig maken, maar het is tegelijk één van de stressvolste dingen die ik doe. Ik moet er telkens voor zorgen dat de puzzel in elkaar valt. Ik regisseer ook veel van de filmpjes. Dan lig ik op de grond met barbiepoppen de aanrandingen in Keulen na te spelen, terwijl ik zelf film.»

- Je vriendinnen Lidewij Hartman en Sofie van den Enk vertelden me over je loepzuivere kompas. Ze zeiden dat je altijd zo raak zit als je ergens een mening over hebt.

Abbring «Echt? Ik heb nooit ergens een hapklare mening over. Dat is mijn grootste gebrek. Ik vind nooit direct ergens iets van, ik twijfel veel.»

- Maar je weet wel goed wat je wilt, zeggen je dierbaren.

Abbring «Ja, voor mezelf. Althans, ik weet heel goed wat ik níét wil. Ik durf te stoppen met dingen die niet werken. Ook al denkt de buitenwereld: wauw, je hebt een rubriekje in de ‘De wereld draait door’, dat is toch geweldig. Maar als ik het op een gegeven moment niet meer leuk vind, dan stop ik ermee.»

- Toch wordt Arjen Lubach af en toe gek van je onzekerheid, zegt hij.

Abbring «Ja! Ik twijfelde in eerste instantie ook toen me werd gevraagd of ik een screentest wilde doen voor ‘Zomergasten’. Pas toen drie van mijn beste vrienden zeiden dat ze dachten dat ik het kon, heb ik het gedaan.

»Maar goed, ook al kan ik twijfelen, uiteindelijk ben ik me ervan bewust dat ik mijn lot zelf in de hand heb. Ik ben zeer pragmatisch. Ik woonde in Groningen, in mijn droomhuis, maar ik merkte dat de lange autoritten van en naar Hilversum niet meer gingen wegens mijn rug (Abbring brak haar rug toen ze meedeed aan ‘Wie is de mol?’, de Nederlandse versie van ‘De mol’, red.). Ik ben niet blijven hangen in zelfbeklag en heb toen heel impulsief dat huis verkocht. Met mijn jobs gaat het ook zo. En met relaties ben ik ook lang zo geweest. Dan neem ik – bam! – een besluit en pas als het stof is neergedwarreld, denk ik: oei, wat heb ik nu gedaan? Maar tot nu toe heeft het altijd goed uitgepakt.»

- Hoe komt het dat je zo goed weet wat je wilt voor jezelf?

Abbring «Ik denk dat mijn zus en ik allebei bewust bezig zijn alles uit het leven te halen wat erin zit, omdat onze moeder al jong niks meer kon. Ik kom niet uit een Disney-gezin waarin alles vlot verliep. Ik besef heel goed hoe kort het leven is en dat ook ík ziek kan worden. Het ongeluk met mijn rug heeft me daar nog eens aan herinnerd.»

- Je vader is altijd bij je moeder gebleven. Is zijn trouw een voorbeeld geweest voor jou?

Abbring «Ik ben nog nooit in mijn leven vreemdgegaan. Maar zo lang bij iemand blijven, daar ben ik nooit goed in geweest.»

- Je verhuist over een paar weken naar Hilversum, maar je vriend woont in Amsterdam. Heb je niet overwogen om te gaan samenwonen?

Abbring «Nee, mijn vriend denkt er niet over om naar Hilversum te verhuizen en ik wil ook niet samenwonen. Zolang je geen kinderen hebt, zie ik er de meerwaarde niet van in. Een relatie raakt hoe dan ook in een sleur en door niet te gaan samenwonen, kun je ervoor kiezen om elkaar te zien en om elkaar even niet te zien. Dat vind ik fijn. Ik vind het ook heerlijk om alleen te zijn. Ik ben erg op mezelf.»

- Je hebt weleens gezegd dat je zus en jij misschien allebei geen kinderen hebben omdat jullie al genoeg voor jullie moeder hebben gezorgd.

Abbring «Ja.»

- Na je moeder overleed ook je hond Loïs, die veertien jaar lang je schaduw was. Heb je toen de zorg voor hen beiden wegviel, gedacht: misschien wil ik toch kinderen?

Abbring «Nee. Ik zou ook nooit over Loïs zeggen: dat was mijn kind!»

- Zei je weleens ‘ik hou van jou’ tegen je hond?

Abbring «Ja, daar ga ik niet over liegen. O, wat gênant. Dat wordt zeker de kop van het artikel (lacht). Nu, ze heeft het nooit teruggezegd, het kreng.»

'Ik zie de meerwaarde van samenwonen niet in zolang je geen kinderen hebt. Een relatie raakt toch in een sleur'

- Je lijkt me wel zorgzaam.

Abbring «Dat ben ik ook wel. Ik mag er alleen niet aan denken om kinderen te hebben. Als mijn zus en ik bij vrienden met kinderen zijn geweest, weten we weer waarom we er zelf geen hebben. ‘Heerlijk, geen gegil de hele dag.’ Ik zorg graag, maar ik wil het kunnen doseren.»

- Intussen heb je Tess, een nieuw hondje.

Abbring «Ik schaam me een beetje dat ik een maand na het overlijden van Loïs alweer een nieuwe hond heb, die dan ook nog eens als twee druppels water op haar lijkt. Maar er werd een baasje voor haar gezocht en toen dacht ik: beter nu, zodat ze het gewend is tegen de tijd dat ‘Zomergasten’ begint.»


Zweed van Tinder

- Merk je aan je vriend, die uit Zweden komt, dat mannen en vrouwen daar gelijkwaardiger zijn?

Abbring «Dat merk ik zeker. Hij heeft er bijvoorbeeld geen moeite mee dat ik een carrière heb en veel meer verdien dan hij. Ik denk ook dat als wij kinderen hadden gekregen – daar hebben we het in het begin serieus over gehad, hij wilde ze wel – hij het grootste deel van de opvoeding voor zijn rekening had genomen.»

- Je kent hem via Tinder. Weet je nog waarom je stopte met swipen?

Abbring «Puur door zijn uiterlijk, laten we het niet mooier maken dan het is. En dan ga je kijken wat voor tekstje er onder de foto’s staat. Al vond ik het ook lief dat hij met zijn zusje en moeder op de foto stond.»

- Wat vind je, als dochter van een moeder die dement was, van televisieprogramma’s als de documentaire die Heleen van Royen maakte over haar demente moeder, en de tv-serie van Hugo Borst over een verpleeghuis voor dementerenden?

Abbring «Dat vond ik waanzinnig. Al had mijn moeder dat verschrikkelijk gevonden. Ze vond het al erg om haar eigen spiegelbeeld te zien. Daarom draaide ik haar rolstoel expres om als we in een lift met een spiegel stonden. Op veel foto’s heeft ze een grote zonnebril op. Die gaven we haar, omdat we merkten hoe erg ze haar veranderde uiterlijk vond, want ze was echt zo’n omaatje geworden. Mensen die mij niet kenden, vroegen steeds: ‘Ben je bij je oma op bezoek?’ Heel pijnlijk. Ze was afgetakeld. Mijn moeders lijdensweg heeft veel te lang geduurd. Daar heb ik dus wel een mening over. Yes! Eindelijk.

»Amerikanen denken dat euthanasie in Nederland simpel is: je wilt niet meer, je neemt een pil in en het is klaar. Ook veel rechts-christelijke partijen praten er op die manier over. Maar mensen doen het heus niet zomaar. De moeder van mijn tante heeft zichzelf uiteindelijk moeten verhongeren omdat haar euthanasieaanvraag werd geweigerd. Ze was over de 100! Dan lig je daar verdomme en dan moet je zo gruwelijk doodgaan. Bij honden gaat dat veel beter. Loïs at lekkere brokjes en kreeg ondertussen een dodelijke injectie. Het was duidelijk dat het niet meer ging. Daar kijk ik heel nuchter tegenaan.»

- Je lijkt graag je emoties te willen beheersen. Je vond het eng om voor ‘Wie is de mol?’ een sprong vanaf 11 meter hoogte te maken, maar deed het wel. In een reflex trok je je rug krom en verbrijzelde je een ruggenwervel.

Abbring «Bizar, hè? Ik heb uit angst mijn rug kromgetrokken als een banaan en de klap op het water deed de rest. Die wervel is zo – pats! – verbrijzeld. Achteraf heeft het me aan het denken gezet of het alleen die klap is geweest: mijn moeder had ook vreselijk zwakke botten. Ik moet dat laten onderzoeken – ik doe aan struisvogelpolitiek, waardoor ik het nog niet heb laten doen.»

'Sinds ik mijn rug heb gebroken, heb ik er altijd last van. Maar ik wentel me niet graag in zelfbeklag.'

- Wist je meteen dat het fout zat toen je het water raakte?

Abbring «Ik wist: er is iets stuk, en ik heb alleen mijn armen gebruikt en niet mijn benen om naar boven te komen. Ik lag te dobberen en zei: ‘Come and get me.’ Toen ben ik uit het water gesleurd.»

- Zei je dat zo rustig als het nu klinkt?

Abbring «Nee, de pijn was hevig, dus ik huilde heel erg. Ze dachten dat ik een hyperventilatie-aanval had door de angst en de klap op het water, dat ik van de kaart was. ‘Joh, ga nou even zitten’, zeiden ze, ‘probeer je ademhaling onder controle te krijgen.’ Heel begrijpelijk natuurlijk, want mensen willen gewoon niet dat er iets ernstigs aan de hand is. Maar als ik overeind was gekomen, had ik er waarschijnlijk een dwarslaesie aan overgehouden en was ik verlamd geraakt. Dus dan moet je het lef hebben om plat te blijven liggen, terwijl er een miljoenenproductie wordt stopgezet voor jou.»

- Je hebt sinds de operatie een stalen constructie in je lijf. Heb je daar last van?

Abbring «Ik heb er altijd last van. Maar ongeveer een derde van Nederland heeft rugklachten.»

- Ben je altijd zo positief ingesteld, of heb je lak aan zelfmedelijden?

Abbring «Vooral dat laatste. Ik ben best een zwartkijker, maar in dit soort situaties niet. Zo was mijn moeder ook. Ze heeft nooit medelijden met zichzelf getoond, echt tot in het absurde. Mijn vader is altijd blijven reizen, dat heeft hij kunnen doen omdat mijn moeder hem dat gunde. In het begin woonde mijn moeder nog thuis en ging ze als mijn vader lang op reis was tijdelijk naar een bejaardentehuis, terwijl ze pas halverwege de 60 was. Maar ze misgunde hem dat nooit. Ze maakte er wel harde grappen over.»

- Ondanks het verdriet om je moeder zette je de knop om bij ‘Zomergasten’. Kun je dat ook in de liefde? Ik las dat je vroeger verliefd was op Arjen Lubach. Hij alleen minder op jou, dus besloot je dat jullie beter vrienden konden zijn.

Abbring «Moet ik het daar echt over hebben? Dan gaat het weer alleen maar daarover.»

- Ik vroeg me alleen af hoe het is om die knop om te zetten.

Abbring «Dat doe je vooral in theorie. Het ging niet van de ene op de andere dag, daar is een tijd overheen gegaan. Maar ik ben over het algemeen wel vrij pragmatisch van aard, ja.»

- Jij gunt hem zijn nieuwe liefde?

Abbring «Zijn nieuwe liefde is al niet meer zo nieuw, hoor. Zij werkt ook bij ‘Zondag met Lubach’, ik ken haar net zo lang als Arjen haar kent. Wat er tussen Arjen en mij was, speelde zeventien jaar geleden, hè. Dat is geen issue meer. Ik heb die relatie met Arjen zelf verbroken en op een gegeven moment gezegd: ‘Dit gaat nergens over, laten we gewoon vrienden zijn.’»

- Je hebt jezelf gedumpt.

Abbring «Ik heb mezelf gedumpt, ja.»

- Je oppert zelf niet graag meningen, maar ben je tijdens ‘Zomergasten’ wel geïnteresseerd in de mening van de eindredacteur? Zegt die veel in je oortje?

Abbring «Ik wil geen oortje, dat heb ik geweigerd. Ik kan niet naar mijn gasten luisteren als iemand anders ondertussen iets in mijn oor zegt. Dus als de eindredacteur echt vindt dat ik iets laat liggen, moet hij tijdens een filmfragment met laarzen aan naar mij toe komen waden – wegens het decor waarin we zitten, bovenop een camper, omgeven door water. Het nadeel is dan wel dat óók de gast de instructies hoort. De eindredacteur kan dus niet zeggen: ‘Die gast heeft geen energie’, of: ‘Iets langer doorgaan op de dode moeder.’

»Ik sprak Thomas Erdbrink, die eerder ‘Zomergasten’ presenteerde, en hij vertelde dat hij het zo moeilijk vond als er middenin het gesprek in zijn oortje werd gezegd: ‘Afronden, afronden’. Ik heb wel een opnameleider die kan uitbeelden dat ik een onderwerp moet afronden, maar als ik dat niet zie zitten, denk ik: nee, ik ga nog even door.»

Op dat moment begint ‘My Way’ te spelen in het café waar we zitten.

Abbring «Hé, Frank Sinatra zingt mijn levenslied. Wat een toeval. Als dit een televisieprogramma was, zouden ze nu de end credits starten.»

© de Volkskrant

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234