'Zonder witwasgeld geen Bataclan, geen Zaventem en geen Maalbeek.' De bom onder justitie: onderzoeksrechter Michel Claise

‘Onze economie raakt meer en meer in handen van criminelen,’ zegt de Brusselse magistraat Michel Claise. ‘Een deel van het criminele geld gaat rechtstreeks naar terrorisme. Het is een erg hoge prijs die we betalen voor dertig jaar laksheid in de strijd tegen de financiële criminaliteit.’

'De fiscale fraude kost 2.000 euro per burger.'

‘22 maart was een erg pijnlijke dag, ook voor mij,’ zegt financieel onderzoeksrechter Michel Claise, die aan het Brusselse justitiepaleis een verdieping deelt met de terrorismemagistraten. Sinds de aanslagen in Parijs ziet hij zijn collega’s al maanden de klok rond werken om het terreurnetwerk in ons land op te sporen.

Michel Claise «We waren die dinsdagochtend allemaal op het werk, we moesten binnenblijven, en volgden alles minuut per minuut. Ik was overmand door droefheid en boosheid. Toch kwamen de aanslagen niet als een verrassing, voor niemand van ons. Mijn collega’s van de terreurbestrijding werken enorm hard, maar er is altijd een factor geluk mee gemoeid. Ze hébben al een paar keer geluk gehad en er zijn al aanslagen in ons land vermeden. Met Nieuwjaar was de dreiging bijvoorbeeld erg groot. Maar ik vrees dat dit niet de laatste aanslag zal zijn in Europa. Met die gedachte moeten we leren leven.»

Zélf is Michel Claise op een heel ander vlak actief: de 60-jarige onderzoeksrechter speurt al jaren onvermoeibaar naar verdachte geldstromen, corruptie en miljoenenfraudes in onze hoofdstad en schrikt er niet voor terug de machtigen der aarde aan te pakken. Hij arresteerde vorig jaar ex-minister Serge Kubla (MR) in de affaire-Duferco op verdenking van corruptie. In 2009 kreeg hij de Vlaamse zakenwereld over zich heen toen hij CEO Luc Vansteenkiste een week in de gevangenis liet opsluiten in het dossier-Bois Sauvage, over handel met voorkennis in Fortis-aandelen (Bois Sauvage regelde de zaak achteraf met een minnelijke schikking van 9 miljoen euro, red.). Het was ook Claise die het onderzoek deed naar de Belgische klanten – veelal Antwerpse diamantairs – van de Zwitserse HSBC-bank die miljarden zwart geld wegsluisden naar belastingsparadijzen. En enkele weken geleden stelde hij het Belgische filiaal van de Zwitserse bank UBS in verdenking voor een fiscale miljoenenfraude.

Claise «In 2014 heb ik samen met twee andere financiële rechters in Brussel enkele honderden miljoenen euro’s terug naar de schatkist laten vloeien. Het zou veel meer kunnen zijn, als we er de middelen voor kregen. Maar dat gebeurt niet. De politiek lijkt financiële criminaliteit simpelweg te willen negeren. Het gevolg is dat duizenden witwasdossiers gewoon in de kasten van justitie blijven liggen.»

Claise bundelde zijn ongenoegen in ‘Le club de Cassandre’ (uitgeverij Racine), een boek dat aan de andere kant van de taalgrens wordt omschreven als ‘een bom’. Hij beschrijft daarin het palet van die duistere financiële criminaliteit in al haar facetten, meet de onherstelbare schade op en veroordeelt de onbegrijpelijk passieve houding van België – en de wereld.

Claise «Ik wil hetzelfde effect bereiken als de schrijver Stéphane Hessel met zijn pamflet ‘Indignez-vous’ (‘Neem het niet!’). Ik wil dat de mensen verontwaardigd zijn, boos worden en een beweging op gang brengen, zoals Occupy Wall Street of Los Indignados. Ik merk dat mensen heel weinig weten over financiële criminaliteit en er de impact niet van kunnen inschatten. Een beetje zoals toen de Titanic tegen een ijsberg botste: de passagiers waren zich niet bewust van het drama dat er zat aan te komen, en het personeel weigerde het te geloven. De mensen moeten beseffen dat achter die stromen witwasgeld een wereld van harde criminaliteit schuilgaat: terrorisme, wapenhandel, drugstrafieken, mensenhandel, corruptie, cybercriminaliteit – stuk voor stuk erg aanwezig in Brussel. Al dat vuile geld circuleert onverstoorbaar en dringt onze economie binnen, het verziekt ons systeem. Daar níét tegen optreden, is onze democratie in gevaar brengen.»

HUMO De titel van uw boek verwijst naar Cassandra, het onfeilbare orakel uit de klassieke mythologie, die door een vloek van de god Apollo nooit serieus werd genomen.

Claise «Mijn collega’s en ik zijn allemaal Cassandra’s. We worden niet geloofd. Politici liggen niet wakker van financiële criminaliteit. In Brussel alleen al worden door een gruwelijk gebrek aan middelen elk jaar 20.000 dossiers zonder gevolg geklasseerd, hoewel de namen van de daders en de slachtoffers dikwijls bekend zijn. Er zijn veel te weinig magistraten, en goed opgeleide speurders worden bij hun pensioen niet vervangen. Rogatoire commissies worden soms geweigerd omdat er geen budget voor is. Financiële speurders krijgen niet eens een abonnement op een gespecialiseerde bedrijvendatabank. Belachelijke besparingen, want zoveel kost dat niet, en het bespaart ons enorm veel tijd. Je kunt er honderd bedrijven mee controleren in drie dagen, terwijl het op de ouderwetse manier drie maanden duurt.

»Met de regering-Michel hebben we opnieuw een stap achteruit gezet. Eén van de eerste maatregelen die minister Jan Jambon (N-VA) wilde doorvoeren, was de afschaffing van de CDGEFID (Centrale Dienst van de Georganiseerde Economische en Financiële Delinquentie), een ploeg van superflikken die zijn gewicht in goud waard is in financiële onderzoeken. Om u een idee te geven: in 2002 verloor België jaarlijks 1 miljard 250 miljoen euro aan btw-carrousels. Dankzij de CDGEFID, die toen werd opgericht, konden we dat bedrag in 2014 terugbrengen naar 40 miljoen. Een dienst die de staat zoveel geld opbrengt, wilden ze opdoeken en versnipperen over het hele land – waardoor de slagkracht verloren gaat. Ik heb toen heftig geprotesteerd, en uiteindelijk heeft Jambon beslist toch de helft van de dienst te behouden.»

HUMO Is het een kwestie van onwetendheid?

Claise «Het was in ieder geval zeer dom.»

'In de regering-Michel kwam fraudebestrijding eerst in handen van Elke Sleurs. Een gynaecologe! Ik verstrek toch ook geen adviezen over een epidurale verdoving?'

HUMO Was het beter onder de regering-Di Rupo?

Claise (blaast) «Nauwelijks. Maar John Crombez heeft als staatssecretaris van Fraudebestrijding wel enkele formidabele maatregelen getroffen om de fraude bij bedrijven terug te dringen. Toen heb ik even in een nieuw elan geloofd. Maar de liberale regering heeft die maatregelen meteen teruggedraaid. Fraudebestrijding kwam in handen van Elke Sleurs (N-VA). Een gynaecologe! Excuseer, maar ik ga als onderzoeksrechter toch geen adviezen verstrekken over een epidurale verdoving? (lacht) Nu, intussen is ze die bevoegdheid alweer kwijt aan minister van Financiën Van Overtveldt, wat ook geen goeie zaak is. Fraudebestrijding moet een volwaardig staatssecretariaat zijn.

»België heeft een tekort in de begroting van misschien wel 3 miljard. Een deel van dat bedrag willen ze gaan zoeken in de sociale zekerheid. Terwijl er tien keer zoveel zwart geld van hieruit naar belastingsparadijzen over de hele wereld wordt gesluisd! Vindt u dat normaal? Moeten we niet alles doen om dat te voorkomen? Het is geen mission impossible, áls we er de middelen voor krijgen. Intussen zijn werklozen die in het zwart werken bijna een obsessie geworden voor de regering. Komaan. Ze mogen niet in het zwart werken, hè, laten we duidelijk zijn, maar toch. Zouden ze zich niet met iets anders bezighouden? Iets belangrijkers?»


Vuil geld

HUMO U doet al vijftien jaar onderzoek naar financiële criminaliteit. Wat is er in die tijd veranderd?

Claise «Twintig jaar geleden ging het al slecht en waarschuwden verschillende anticorruptiemagistraten in Europa dat het uit de hand aan het lopen was, maar intussen is het alleen maar erger geworden. Door het internet, waardoor geld sneller reist dan het licht, maar ook door de bankencrisis van 2008, waar de banken de overheden hebben gechanteerd door een crisis van wereldformaat uit te lokken. In de ontreddering die volgde, hebben misdaadorganisaties hun kans gegrepen om meer macht binnen de ‘legale’ economie te verwerven. In Italië, bijvoorbeeld, heeft de maffia de taak van de banken overgenomen en is ze bedrijven gaan financieren: 35 procent van de leningen zijn er in handen van de maffia. Als je een bank niet betaalt, stuurt die een deurwaarder, maar wat als je de maffia niet betaalt? Datzelfde fenomeen moet zich ook in België voordoen, alleen is het hier nog niet blootgelegd. België mag dan geen eigen maffia hebben, buitenlandse clans hebben hier wel een stevige voet aan de grond.

»Ook het islamterrorisme heeft voor een enorme boost in de financiële criminaliteit gezorgd, want die aanslagen moeten natuurlijk gefinancierd worden. Al die zogenaamde religieuze oorlogen draaien uiteindelijk ook alleen maar om geld en economische belangen.

»De financiële criminaliteit is fors toegenomen, maar onze middelen om haar te bestrijden zijn verminderd. Kijk naar de cijfers. Wereldwijd brengt de drugstrafiek naar schatting 400 miljard dollar per jaar op: dat is het dubbele van het jaarinkomen van de farmaceutische sector, of tien keer het totale budget voor ontwikkelingshulp. In Europa brengt de mensenhandel 25 miljard euro per jaar in het laatje van criminele organisaties, illegale tabakssmokkel is goed voor 10 miljard euro, de verkoop van namaakgeneesmiddelen via het internet voor 3 miljard. De fiscale fraude kost Europa jaarlijks 1.000 miljard euro, of 2.000 euro per Europese burger. Dat is nogal wat. Het wil zeggen dat we op een planeet leven waar misdadigers evenveel te zeggen hebben als eerlijke mensen.»

HUMO U schrijft in uw boek onder meer dat ‘vuil geld’ zich in onze bedrijven vermengt met ‘proper geld’. Hoe gaat dat concreet?

Claise «Een klassiek voorbeeld. Er staat misdaadgeld op een rekening op de Kaaimaneilanden, de opbrengst van een handeltje in drugs. Er wordt een holding opgericht in een land met weinig controle, zoals Zwitserland of Luxemburg, en die holding richt op haar beurt filialen op in andere landen, onder andere in België. Dat filiaal koopt hier bijvoorbeeld enkele gebouwen, en zo wordt het drugsgeld witgewassen in de Belgische immobiliën. Zulke dingen gebeuren constant. Bedrijven die op misdaadgeld gebouwd zijn, gaan zich inkopen in eerlijke bedrijven met investeringen of aandelen. Of ze zoeken een ‘legale’ partner om samen te investeren in een groot project. Niemand controleert waar die fondsen vandaan komen. Bazen van ‘illegale’ bedrijven kunnen zo opklimmen tot topposities in de echte economie.

»Een ander voorbeeld is de btw-carrousel, die goederen waarmee gefraudeerd wordt uiteindelijk in de winkelrekken laat belanden. Een btw-carrousel is belastingfraude waarbij bijvoorbeeld een lading smartphones of computers voortdurend wordt doorverkocht binnen een groep vennootschappen, die daarvoor geen btw betalen, maar wél terugkrijgen. Dat gaat zo een hele tijd door en levert miljoenen op, maar op het einde van de rit willen de fraudeurs hun goederen kwijt, desnoods aan dumpingprijzen. Zo kunnen grote winkelketens vaak een grote stock voor een prikje kopen, om die vervolgens in een geweldige promostunt aan hun klanten aan te bieden. Een computer voor 200 euro, je wéét dat daar een reukje aan zit, hè.»

HUMO Hoe ernstig is de toestand in België?

Claise «Ah, dát is de vraag. We weten het niet. Hoeveel vertegenwoordigt de drugstrafiek in België? Geen flauw idee. Maar we weten bijvoorbeeld wel dat er 11 miljard euro witwasgeld is opgespoord, alleen al van een cannabistrafiek uit het Marokkaanse Rifgebergte.»

HUMO En ook dat vermengt zich met proper geld?

Claise «Natuurlijk. Wat doen de dealers met hun geld? Ze sturen het naar Marokko, waar ze er bijvoorbeeld hotels mee kopen, of ze investeren hier in immobiliën, in een nachtclub of een horecazaak. Et voilà, zo komt het vuile geld in de gewone economie terecht. Het wordt elk jaar erger, omdat de criminaliteit elk jaar toeneemt – wat de politici ook mogen beweren over dalende criminaliteitscijfers.»

HUMO U bent wel erg fatalistisch.

Claise «Ja, ik ben erg ongerust.»

HUMO Is het te laat?

Claise «Ja, dat is duidelijk. Op wereldvlak kunnen we het niet meer stoppen. Maar we kunnen de schade nog wel beperken.

»De nieuwe grote criminaliteit vandaag is de cybercriminaliteit. In Europa zorgt die jaarlijks voor een verlies van 290 miljard euro. De cyberattacks zijn vorig jaar verdubbeld tegenover het jaar voordien. Phishing, hacking, skimming… In de handen van terroristen is het een zeer gevaarlijk wapen, omdat ze onze informatiesystemen kunnen binnendringen. In Australië is een hacker erin geslaagd om het controlesysteem van een luchthaven binnen te dringen. Hij deed het om te laten zien dat het kon. Maar als een terrorist daarin slaagt, kan hij bommen laten ontploffen met een klavier. Kunt u zich dat voorstellen?»


Belgium: zero points

HUMO Politici zijn blind voor de verstrengeling van financiële criminaliteit en terrorisme, zegt u.

Claise «Ze hebben nu de mond vol over terreurbestrijding – terecht – maar één van de belangrijkste wapens in de strijd tegen IS is het aanpakken van geldstromen. De Wereldbank schat dat er jaarlijks tussen 1.000 en 3.000 miljard dollar wordt witgewassen. Een goed deel van dat kolossale bedrag – vaak afkomstig uit de georganiseerde misdaad – gaat naar terrorisme, via fiscale constructies, schermvennootschappen, belastingparadijzen. We kunnen de terroristen op de knieën krijgen door de geldkranen dicht te draaien.»

HUMO Bedoelt u dat we de aanslagen hadden kunnen voorkomen als we in het verleden meer hadden ingezet op de strijd tegen financiële criminaliteit?

Claise «Onze laksheid heeft er in ieder geval toe bijgedragen dat de witwassystemen zich konden ontwikkelen en verfijnen. Zonder witwasgeld geen Bataclan, geen Zaventem en geen Maalbeek. En toch zie je daar nonchalance bij politici: we missen al jaren een doordachte strategie om de financiering van terrorisme en extremisme aan te pakken.

»Na de aanslagen in Madrid op 11 maart 2004 (191 doden, 1857 gewonden, red.) bleek uit onderzoek dat de zelfmoordenaars hun explosieven hadden betaald met de opbrengst van illegale handel in hasj, gekweekt in het Marokkaanse Rifgebergte. In Afrika worden de terreurcellen van Al Qaeda of Boko Haram gefinancierd met geld van cocaïne- en heroïnehandel.

'IS houdt stand dankzij de illegale oliehandel.'

»IS – toch maar een klein leger van 22.000 mensen – houdt dan weer stand dankzij de illegale oliehandel. Experts schatten de dagelijkse inkomsten op 1,5 miljoen dollar. Het is goed om tankwagens met IS-olie te bombarderen, maar wanneer gaan ze de maatschappijen aanvallen die de olie kopen? Je moet achterhalen welke maatschappijen dat zijn, en met welke banken ze werken. En zodra je de kopers hebt gevonden, blokkeer je hun rekeningen en sluit je de banken die eraan meegewerkt hebben. Maar blijkbaar lopen de machthebbers daar niet zo warm voor. Iedereen weet dat de terreurcellen ook gesponsord worden door salafistische staten als Saoedi-Arabië en Qatar, maar daar blijft het westen toch hypocriet over zwijgen.

»Na de aanslagen in Madrid in 2004 wilde de Europese Unie een internationale onderzoekscel die zich bezighield met de strijd tegen de financiering van terrorisme. Het is er nooit van gekomen.»

HUMO Net voor de aanslagen van 22 maart heeft de Europese Unie wel beslist om een aantal richtlijnen voor de lidstaten op te stellen in de strijd tegen het terrorisme. Er zou ook meer internationaal samengewerkt worden in het onderzoek naar financiering.

Claise «Het is hoog tijd. Kijk, ik wil niet beweren dat een financieel onderzoek álle antwoorden geeft, maar het is minstens even belangrijk in de strijd tegen terreur als traditionele politiemethodes zoals het afluisteren van telefoons, observaties en huiszoekingen. Iedereen wil nu weten wie de man met het hoedje was in Zaventem, maar ik denk dat het even belangrijk is om te weten wie hem betaalt.

'Iedereen wil weten wie de man met het hoedje in Zaventem was, maar even belangrijk is het om te weten wie hem heeft betaald'

»Je moet de financiering van terrorisme bekijken op twee niveaus: het micro- en macroniveau. Het microniveau, dat zijn de kleinere bedragen die terroristen nodig hebben om een aanslag praktisch te organiseren. Ze moeten kalasjnikovs en explosieven kopen, auto’s en appartementen huren, vliegtuigen nemen… We praten in België dan over een bedrag van niet meer dan 3.000 euro.»

HUMO Kan men dan weten waar dat geld vandaan komt?

Claise «Natuurlijk. Als Salah Abdeslam een auto heeft gehuurd, moet je achterhalen hoe hij betaald heeft. Of hij cash geld had, of een storting heeft gekregen via Western Union… Als iemand een vliegtuig neemt, kijk je naar wie het ticket heeft betaald en hoe. Abdeslam is vier maanden ondergedoken, en ook dát kost geld. Niet veel, want hij en zijn kompanen leefden bijna als ratten, zonder stromend water of elektriciteit, maar ze moeten toch overléven. Geld laat altijd sporen na en verraadt medeplichtigen. Maar het microniveau wordt vandaag al zeer goed onderzocht.

»De grote uitdaging ligt op het macroniveau, en dat is internationaal. Als er bijvoorbeeld beweerd wordt dat de Turken wapens verkopen in ruil voor petroleum van IS, dan moeten we weten via welke banken dat gebeurt. De kunstwerken die IS in Palmyra geroofd heeft, worden in de hele wereld aan musea en verzamelaars verkocht. Dat brengt tonnen geld op. Waar komt dat vandaan, en welke weg volgt het? Zo kom je altijd in de witwascircuits terecht.

»Ik pleit al lang voor een onderzoeksrechter die zich alleen bezighoudt met het onderzoek naar de financiering van terrorisme. Iemand die de dossiers puur op basis van geldstromen analyseert. Met een paar efficiënte regels en enkele competente mensen zou je al een heel eind komen. Het hoeft niet eens zo veel geld te kosten.»

HUMO België scoort slecht op vlak van maatregelen tegen witwassen en terrorismefinanciering, zo bleek uit een recent rapport van de gezaghebbende FATF (Financial Action Task Force), een onafhankelijk intergouvernementeel controleorgaan.

Claise «Dat verbaast me niet. De Belgische antiwitwascel maakt elk jaar een aantal dossiers over aan het federaal parket met vermoedens van witwaspraktijken en geldtransacties ten voordele van terreuracties. Twee jaar geleden deden ze 37 aangiftes, vorig jaar waren het er 76. Het parket moet dan onderzoeken of er harde bewijzen zijn, maar tot nu toe heeft dat nog niets opgeleverd, in geen énkel dossier. Ik begrijp niet waarom men die dossiers niet grondiger onderzoekt. Wellicht zijn het niet allemaal terreurdossiers, al volstaat ééntje soms om een gigantisch verschil te maken. Maar daarvoor hebben we de middelen niet. We zijn onderzoekers met geknipte vleugels. Weet u dat de magistraten op de dag van de aanslagen onmogelijk met de speurders op het terrein konden communiceren omdat het gsm-netwerk oververzadigd was? Vreselijk stresserend, maar tekenend voor de lamentabele situatie op justitie.»

HUMO Lopen er op dit moment eigenlijk onderzoeken naar terrorismefinanciering?

Claise «Ik heb er in ieder geval geen. En normaal gezien, als het over witwassen gaat, zouden die wel bij mij moeten terechtkomen.»


Jihadistenfabriekjes

HUMO Ziet u nog andere maatregelen om terrorisme te bestrijden?

Claise «Ik vind dat we niet alleen instanties moeten aanpakken die terreurcellen financieren, maar ook de radicalisering. Er bestaan in België verschillende Koranscholen waar boodschappen van haat gepredikt worden en moslims worden gerekruteerd voor de jihad. Die worden gefinancierd door landen als Saoedi-Arabië en Qatar. We weten dat dat gebeurt, maar met onze Belgische wetgeving staan we machteloos, want er is vrijheid van meningsuiting. Daarom denk ik dat we het aanpraten van radicale ideeën en het onderwijs van de sharia strafbaar moeten maken. Ik besef dat dat gevoelige materie is, maar het is de enige manier waarop we de scholen waar jihadisten gevormd worden, kunnen sluiten. We moeten de hele organisatie kunnen vervolgen en weten wie dat financiert. Als we bijvoorbeeld ontdekken dat er in een moskee een radicale islam wordt bepleit, en we vinden de bron van de fondsen, dan kunnen we de geldkraan dichtdraaien.»

HUMO U wilt de sharia aanvallen? Maar dé sharia bestaat niet: er zijn heel veel verschillende versies.

Claise «Dat besef ik, maar wat al die versies gemeen hebben, zijn een aantal principes die regelrecht ingaan tegen onze democratische waarden, zoals de ongelijkheid van man en vrouw, homofobie, het verbod om afstand te doen van je geloof… In 2003 heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een belangrijke ordonnantie uitgebracht toen de partij van de huidige premier Erdogan in Turkije van de sharia een staatsgodsdienst wilde maken. Het Hof in Straatsburg zegt klaar en duidelijk dat de sharia niet compatibel is met onze democratische waarden.

»De sharia onderwijzen staat voor mij al gelijk met het duwen in de richting van radicalisering. Dat gaat niet alleen over vechten in Syrië, maar ook over vechten – bij ons – voor een maatschappij die de waarden van de sharia voorstaat. Een vriendin van mij is lerares moraal in een middelbare school in Schaarbeek. Op een dag had ze het in haar lessen over homoseksualiteit. Ze werd uitgescholden voor slet en ‘salope’ door de leerlingen, en zelfs de ouders kwamen protesteren. Vindt u dat geen probleem? We leven wel in België, hè. Ik vind dat we daar als maatschappij heel zwak op reageren, door het altijd te minimaliseren.

»Ik noem mezelf een humanist, ik ben een groot verdediger van de mensenrechten. Maar ik voel me niet op mijn gemak bij deze situatie, en ik vind dat we dat ook moeten uitspreken.

»Het feit dat er shariarechtbanken bestaan in Groot-Brittannië, dat men ze daar erkent als rechtssysteem in burgerlijke zaken, vind ik verbijsterend. De leider van Sharia4UK zei dat – dankzij het groeiende aantal bekeringen in Groot-Brittannië – de vlag van de sharia in 2025 zal wapperen aan Downing Street 10. Die man méént dat ook. Ze kunnen je nooit verplichten om te geloven in God, maar ze kunnen je wel onderwerpen aan hun regels. De sharia is de gewapende arm van de radicale islam, even verschrikkelijk als een kalasjnikov.»

HUMO In welke zin verschilt wat u nu zegt met de uitspraken van Filip Dewinter van het Vlaams Belang, die de islam wil verbieden omdat het een gewelddadige godsdienst zou zijn?

Claise «Er is een fundamenteel onderscheid. De godsdienstvrijheid is een grondrecht, aan de islam raak je niet. De meerderheid van de moslims belijden de islam trouwens als een godsdienst van vrede en liefde. Er zijn ook goeie Koranscholen met degelijk onderwijs. Ik heb niets tegen de godsdienst op zich.

»Het probleem is dat de Koran ook enkele boodschappen bevat die oproepen tot geweld, die tot extremistische interpretaties kunnen leiden. Dat die ideeën in sommige Koranscholen worden gepropageerd vind ik erg gevaarlijk. Mijn voorstel is om die zwerende plekken operationeel te verwijderen, via de financiering. We weten dat het geld vaak uit het buitenland komt. Ik pleit ervoor om alle financiële verrichtingen die uit bepaalde landen komen automatisch te controleren. Zijn er verenigingen, stichtingen of vzw’s die geld naar hier sturen? Dan controleren we waarvoor het dient. Gaat het om business, oké, maar een vzw stuurt geen geld op om zaken te doen. Waarom dan wel? Nu kunnen we die dingen niet controleren, omdat het niet in de wet is voorzien.

»Ik besef dat we heel goed moeten nadenken over hoe we dit in de strafwet implementeren. We moeten een manier vinden waarop we onze eigen waarden van vrijheid van meningsuiting, het recht op privacy en de godsdienstvrijheid blijven behouden en ons toch kunnen verdedigen tegen mensen die net die democratische principes gebruiken om onze waarden aan te vallen. Dat is misschien nog de moeilijkste evenwichtsoefening.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234