null Beeld

Zwartboek

Aan bruut geweld geen gebrek in 'Zwartboek' (2006), een thriller van Paul Verhoeven ('Robocop', 'Total Recall', 'Basic Instinct') over verraad en opportunisme tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Annemie Bulté

Hevige luchtbombardementen, wulpse seks tussen de verzetsheldin en de charmante nazi, smerige hinderlagen, geblondeerd schaamhaar, emmers drek, sadistisch vertier, grabbelen naar juwelen en borsten van uitgemoorde Joden: dit is een typische Verhoeven-film.

Voor het scenario, dat teruggrijpt naar ware gebeurtenissen uit het laatste oorlogsjaar, deed de regisseur een beroep op zijn vaste scenarist Gerard Soeteman, met wie hij eerder al 'Turks Fruit' (1973), 'Keetje Tippel' (1975), 'De Vierde Man' (1983) maakte.

HUMO Waar staat dat zwarte boekje uit de titel voor?

Gerard Soeteman «Dat was een zwarte agenda die een advocaat tijdens de oorlog bijhield, met informatie over dubieuze praktijken van het verzet. Na de oorlog is de advocaat doodgeschoten en de agenda verdwenen. Zo kon niemand te weten komen wie de bonafide verzetsstrijders waren, en wie de gangsters die van de oorlogsomstandigheden gebruikmaakten om zichzelf te verrijken.»

HUMO De film gaat over het gedrag van mensen in extreme omstandigheden.

Soeteman «Er zijn maar weinig echt goede of echt slechte mensen; in oorlogssituaties wordt dat soort dingen op de spits gedreven.

»Het verhaal zelf heb ik opgehangen aan een Joods meisje, Rachel, die haar onderduikadres gebombardeerd ziet en bij het verzet gaat. Dat vraagt haar om de SD te infiltreren, de Sicherheitsdienst.

»Daar ontmoet ze een Duitse officier die - en dat is ook historisch - een draaglijke figuur bleek te zijn, helemaal niet zo'n massamoordenaar en schoft zoals iedereen aanneemt dat de Duitsers in de oorlog waren. Ze wordt verliefd, en dat wordt uiteindelijk zijn ondergang, en ook een beetje de hare.»

HUMO U en Paul Verhoeven hebben beiden indringende herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog.

Soeteman «Een behoorlijk aantal van mijn familieleden is omgekomen in de oorlog, maar als kind zei je dat verdriet niet, dan zie je alleen de spanning. Mijn vroegste herinneringen heb ik aan een schuilkelder in Rotterdam: ik zie en hoor de bommen rond mij vallen en zie de stad branden.

»We zagen de Duitsers onophoudelijk door de straten marcheren. Het was een genot om gloeiend hete granaatscherven op straat te verzamelen.

»Er gebeurt zoveel in een oorlog en iedereen gedraagt zich zo merkwaardig. Thuis kreeg je te horen dat je niet mocht liegen en geen geweld mocht gebruiken, en dan zie je hoe alles om je heen 180 graden de andere kant opgaat. In een oorlog moet je liegen, in een oorlog is er geweld. Een volkomen schizofrene situatie, voor een kind is dat heel wonderlijk.

»Paul Verhoeven heeft ongeveerd dezelfde leeftijd als ik, en hij vond net hetzelfde.»

Bekijk de trailer »

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234