Op bezoek bij de ontdekker van Lionel Messi:
'God schiep Lionel, en daarna gooide hij de gietvorm weg'

© Getty

, door (erik brouwer) en (rop zoutberg)

Deel

(Verschenen in Humo 3454 op 9 november 2006)

Rosario, Argentinië. De ontdekker van Lionel Messi ploft neer op een stoel in zijn huiskamer en verbergt mond en walrussnor achter zijn rechterhand. 'Zo zat ik meestal naar Leo's wedstrijden te kijken,' klinkt het gedempt. 'Ik moest wel: anders zag de tegenpartij dat ik telkens onbedaarlijk moest lachen om wat hij nu weer uithaalde op het veld. 'No puede ser, no puede ser,' fluisterde ik geregeld naar mijn buurman op de spelersbank: dit kan niet waar zijn, dit kan niet waar zijn.'

Quique Domínquez, een corpulente, kalende vijftiger die Messi drie jaar lang onder zijn hoede had als jeugdtrainer, haalt zijn hand voor zijn mond weg. Na een denkpauze: 'Het nadeel was dat de uitwedstrijden vaak gevaarlijk waren. Dankzij Leo's briljante spel wonnen we alles, en de meeste Argentijnen, zelfs in het jeugdvoetbal, kunnen niet goed tegen hun verlies.' Met zijn snor weer achter zijn hand: 'Ik fluisterde ook regelmatig tegen mijn buurman: 'We komen hier nooit weg, we komen hier nooit weg.' 

Op de zijn kast staan de tientallen bekers die Domínquez won met de jeugdploegen van Newell's Old Boys uit Rosario, de tweede stad van Argentinië. Op de hoek van zijn tafel liggen alle kranten van de afgelopen maanden. Hij heeft ze prominent in beeld gelegd, want in Argentinië heerst Messimanía. De negentienjarige dribbelaar van FC Barcelona lijkt definitief te zijn doorgebroken, en de Argentijnse kranten besteden dagelijks vier, vijf pagina's aan de pibe. Met koppen als: 'El mundo a su pies' (de wereld aan zijn voeten) of 'Messi, Pibito de Oro' (Messi, Kindje van Goud). Dat is natuurlijk een verwijzing naar Diego Armando Maradona, alias El Pibe de Oro. Messi wordt steeds vaker vergeleken met de grootste voetballer aller tijden - zoals vóór hem Javier Saviola, Juán Roman Riquelme, Andrés D'Alessandro, Ariel Ortega, Carlos Tévez, Carlos Marinelli, Pablo Aimar, Marcelo Gallardo, Ariel Huguetti en ga zo maar door. De lijst met 'nieuwe Maradona's' is groot, maar de meesten maken de verwachtingen niet waar. Het stempel lijkt geen zegen, maar een vloek. 

Domínquez, inmiddels zelf ook een beroemdheid in Argentinië, staat op en pakt een stapel elftalfoto's uit de kast. Messi is te herkennen aan de bal die hij in zijn handen heeft, vertelt Domínquez. 'Dat was altijd zo. Leo moest en zou de bal hebben. Zelden zag ik hem zonder.'

Hij kijkt nog eens naar het kleinste ventje op de foto en schiet vol. 'Het was zo mooi met hem te mogen werken,' zegt hij. 'Leo is ook de enige speler die ik nooit heb vervangen. Hoe kon ik de toeschouwers dit spektakel afnemen? Ze hadden me gelyncht.'

Messi's ontdekker droogt zijn tranen en wijst naar links. 'Ziet u die ventilator staan? Daar zijn er waarschijnlijk zo'n tweehonderdduizend van gemaakt, en er zouden er nog honderdduizenden van kunnen worden gemaakt. Bij Messi is dat anders. God schiep Lionel, en daarna gooide hij de gietvorm weg.' 

Injecties met hormonen

Domínquez zal nooit de eerste keer vergeten dat hij Messi zag spelen. Het was 1995, en het jongetje van zeven raakte de bal vijf keer. Toen wist Domínquez al genoeg - maar, voegt hij er eerlijk aan toe, je kon ook moeilijk naast Leo's immense talent kijken. Het ontbrak hem alleen aan lengte, maar dat zou vanzelf wel goed komen, dacht iedereen. Domínquez schiet weer vol.

QUIQUE DOMÍNQUEZ «Helaas kwamen we er snel achter dat Leo hormonale problemen had. Hij wilde maar niet groeien, en zijn gestel bleek zorgwekkend zwak. Zijn borstje was helemaal ingedrukt en zijn armpjes braken bij de kleinste aanraking. Het enige wat gezond aan hem was, waren zijn benen en zijn hoofd. Pure magie, pure magie. 

»We vreesden al voor zijn voetbalcarrière toen een dokter hem hormoneninjecties voorschreef. Elke dag kreeg hij een spuitje, en wonder boven wonder sloeg de behandeling aan. Hij begon weer te groeien, en iedereen wist zeker dat Leo - die zelf een hevige fan van Newell's was - heel snel zou debuteren in het eerste elftal.»

Domínquez lijkt weer te gaan huilen, maar in plaats daarvan wordt hij heel erg boos.

DOMÍNQUEZ «Het was een dure behandeling: negenhonderd dollar per maand. Leo's vader Jorge kon dat niet betalen, dus hij stapte naar de jeugdcoördinator van Newell's: 'Zouden jullie het bedrag niet kunnen opbrengen?' Natuurlijk had de clubleiding dat moeten doen, maar ze hebben Leo laten stikken. 

»Ik weet niet of ik dit allemaal mag vertellen van Jorge Messi, maar de mensen van Newell's hebben zich heel slecht gedragen. (bulderend:) Ze weigerden Leo te helpen toen hij het moeilijk had! Dat is in mijn ogen symptomatisch voor het Argentijnse clubvoetbal: de bestuurders hebben alleen maar oog voor zichzelf.»

Weer wordt het Quique Domínquez te veel. Dan, amper hoorbaar:

DOMÍNQUEZ «Op een dag was Leo ineens verdwenen. We kwamen erachter dat tussenpersonen hem hadden weggebracht naar Barcelona. Dat was één van de zwartste dagen van mijn leven. Zonder Leo had mijn trainersbestaan zijn zin verloren. Toen hij weg was, ben ik ook vertrokken.» 

Zonder afscheid

Barcelona, Spanje. Jorge Messi kijkt naar de elftalfoto van Newell's Old Boys die voor hem op tafel ligt. De corpulente, kalende man aan de zijkant is gemakkelijk te herkennen als Quique Domínquez. Een elfjarige Lionel Messi zit vrolijk lachend op de eerste rij. Uiteraard heeft hij de bal in zijn handen. 

'Quique was als een vader voor Leo,' zegt Jorge Messi (47) vertederd. 'Hij zei altijd tegen me: 'Ik zette Leo op het veld en hij loste al mijn problemen op.'' Dan, abrupt: 'Weet u, Leo was eigenlijk een ongelukje. Ons eerste kind was gepland, het tweede min of meer, maar het derde en het vierde niet. Leo was nummer drie.'

Jorge Messi is een sympathieke, bescheiden man die nauwelijks lijkt te beseffen wat hem overkomt. Ondanks het miljoenencontract van zijn zoon loopt hij nog altijd in een sobere spijkerbroek en een vrolijk gestreepte trui. Hij ziet eruit als de staalfabriekmanager die hij kort geleden nog was. 

VADER MESSI «Op een dag waren we op bezoek bij mijn zwager. Er werd een partijtje gespeeld. Leo stond te kijken en ineens riep mijn zwager naar me: 'Kan hij niet meedoen?' Ik antwoordde: 'Doe normaal, man. Die jongen is veel te klein!' Waarna mijn zwager: 'Doe het nou maar. Je zult zien dat zijn team gaat winnen.' Nou goed, ik stemde toe. Leo vernederde al zijn tegenstanders. Langs de kant kon niemand het geloven. Het was zó indrukwekkend.

»Zijn talent is ook voor ons een mysterie. Zoals ik het ook altijd opmerkelijk heb gevonden dat hij al op zeer jonge leeftijd goed nadacht over zijn spel. En ik was ook verrast door zijn geldingsdrang.»

Over dat laatste kan Jorge Messi zich nog altijd verbazen. In tegenstelling tot Maradona háát zijn zoon de schijnwerpers: hij schaamt zich zelfs als mensen hem herkennen op straat. Alleen: binnen de lijnen wil hij niets liever dan het middelpunt van de belangstelling zijn. Helemaal mooi vindt hij het als de toeschouwers van de tegenpartij hem uitfluiten. Hoe harder de mensen schreeuwen, hoe beter hij speelt, zegt zijn vader. 

Misschien heeft die weerbaarheid toch te maken met zijn jeugd, oppert Jorge Messi. Hij tikt op de elftalfoto.

VADER MESSI «Precies in deze periode vertelde een specialist uit Buenos Aires, Diego Schwarzstein, aan mijn vrouw dat Leo's groeihormonen uitzonderlijk traag werkten. Ik lag daar nachten van wakker, vooral omdat het Leo in de toekomst ernstige fysieke problemen zou kunnen bezorgen.

»Daar kwam nog bij dat ik geen flauw idee had hoe ik de behandeling moest betalen. Mijn baan in de staalfabriek leverde weinig op, en Newell's was niet bereid te helpen. Ik had daar zo de pest over in dat ik in Buenos Aires ben gaan praten met mensen van River Plate. De afdelingsvoorzitter van Newell's hoorde dat en kwam verontwaardigd naar mijn huis. Ineens was er wél nog wat geld in de clubkas.

»Er gingen maanden voorbij zonder dat er iets gebeurde. Ik moest de ziekenhuiskosten betalen met steun van vrienden en een stichting die sociaal werk deed. Dankzij hen konden we met heel veel moeite eindjes aan mekaar knopen, maar het was natuurlijk geen permanente oplossing. Zo ontstond langzaam het plan om naar Spanje te emigreren. Ik kende mensen in Argentinië die me in contact konden brengen met Barcelona, en op een gegeven moment zijn we gewoon vertrokken. Zonder afscheid te nemen bij Newell's.» 

Drank en geweld

Rosario. De ontdekker van Lionel Messi staat op en drukt op de knop van een oude videorecorder. In beeld verschijnen twee jongetjes van Newell's Old Boys die de aftrap nemen. Het is een belangrijke wedstrijd, zegt Quique Domínquez ernstig. De tegenstander komt ook uit Rosario en zelfs op deze leeftijd - de spelertjes zijn rond de elf jaar - lopen Argentijnse derby's nogal eens uit op geweld.

Lionel Messi - nummer tien op zijn rug, lengte: één meter veertig - kaatst de bal met zijn linkervoet naar een spits die twee koppen langer is en krijgt hem meteen weer terug. De eerste gambeta - slalomdribbel - is veelbelovend. Tik, tik, tik, alles met de buitenkant van zijn linkervoet. Natuurlijke gratie.

Domínquez staat met de afstandsbediening in de hand, vechtend tegen nieuwe tranen. 'Spelertjes als Messi hoef je niets te leren,' zegt hij. 'Een trainer dient in mijn optiek toch al volledig in dienst te staan van de spelers. Helaas vergeten de meeste dat weleens.'

DOMÍNQUEZ «Ook belangrijk: het thuisfront. Ikzelf zette vroeger alles opzij, zodat mijn kinderen de kans kregen om te sporten. Ik poetste hun sportschoenen als ze vies waren, naaide hun kleren als ze kapotgingen en tweemaal daags namen we samen de sportkranten door. Mijn vrouw trok zich de haren uit het hoofd, maar daar trokken wij ons niets van aan.»

Hij bijt op zijn snor, maar het is een ongelijke strijd: de tranen biggelen weer over zijn wangen. 

DOMÍNQUEZ «Ik ben zo fanatiek geworden vanwege mijn vader. In de jaren dertig was hij zelf een heel goede voetballer, maar juist door zijn eigen ervaringen wilde hij per se niet dat ik prof zou worden. Het Argentijnse voetbal was toen al extreem gewelddadig. Daar kwam nog bij dat bijna alle spelers heel veel zopen, en daarom verbood mijn vader me mijn droom na te jagen. Heren, u moet me maar geloven als ik zeg dat ik heel veel heb gehuild.»

Op de video is de tweede helft (twee keer vijftien minuten) inmiddels begonnen, en Messi gaat steeds beter spelen. De hobbels op het veld hebben geen invloed meer op zijn passes, zijn gambeta's worden steeds gevaarlijker. Als hij met een tegenstander in de rug de bal aangespeeld krijgt, haalt hij die in een vloeiende beweging achter zijn standbeen om. Hij staat nu alleen voor een veel langere keeper. Hij wacht en wacht en wacht en schiet de bal vervolgens kalmpjes in de hoek. Verslaggever: 'Gooooooooooooooooooooooool de Messi! Wat een speler, mensen, wat een dribbelaar.'

Domínquez spoelt de actie zes keer terug. 'Dit soort bewegingen zie je zelfs niet op de computerspelletjes van vandaag de dag, die kún je niet leren.'

DOMÍNQUEZ «Frank Rijkaard (trainer FC Barcelona, red.) weet dat gelukkig ook: daarom is hij zo'n goede coach. Hij stopt Leo's hoofdje niet vol met tactische opdrachten. Het is alsof Rijkaard hem zijn huissleutels geeft en zegt: 'Hier, Leo, toe maar, doe wat je wilt, ik vertrouw je.'

»Rijkaard heeft gelijk, want er is geen betere, er zal nooit een betere zijn! Toen Ronaldinho onlangs uit het veld werd gestuurd, was ik blij: ik wist dat Leo zou opstaan om de boel te regelen - dat deed hij vroeger bij ons ook al. Met hem erbij kan Argentinië of Barcelona desnoods met een mannetje minder spelen. (abrupt:) Ik vind wel dat hij eens naar de kapper moet. Zijn haar is een beetje lang.

»In alle ernst: ik geloof dat Leo beter zal worden dan Maradona. Dat is natuurlijk de grootste voetballer aller tijden, maar voor de rest deugt er niet veel aan hem. Hij heeft, zoals we hier zeggen, 'vrienden vanwege zijn goud'. Met die vreselijke mensen gaat hij naar feestjes, en dat zal hij zijn hele leven blijven doen. Als Maradona tegenwoordig op tv komt, zap ik weg.

»In Leo's hoofdje zit een compleet andere structuur. In Rosario zeggen we: 'De rook komt niet uit zijn kop.' Hij had allang duizelig kunnen zijn van alles wat hem overkomt. Toch zie ik nog precies dezelfde pibe van vroeger. En dat komt door zijn ouders: die hebben hem altijd gesteund. (begint weer te snotteren) Het is zo mooi te zien hoeveel hulp hij krijgt van het thuisfront. Mijn vader sloeg me al door de kamer als ik nog maar sprák over voetbal!»

Decennialang is Domínquez er gedeprimeerd van geweest. Zelfs de doorbraak van zijn eigen zoon op het hoogste niveau kon de pijn niet verzachten. Zijn vrouw verliet hem, hij ontweek zijn vrienden, het leven was een opeenvolging van gemiste kansen. Maar toen, in het gezegende jaar 1997, werd hij trainer van Lionel Messi.

DOMÍNQUEZ «Ik heb in zijn leven maar een hééééééééél klein rolletje gespeeld, maar door Leo heb ik het gevoel dat ik de hemel heb aangeraakt. Bij wedstrijden van Barcelona of het Argentijnse elftal sta ik in gedachten met hem op het veld. Als hij zweet, dan zweet ik ook. Als hij een schop krijgt, lijd ik met hem mee. Ik heb mijn droom - één van de beste voetballers ter wereld worden - waargemaakt via Leo. Zijn doorbraak is mijn wraak op het leven.» 

Lof der nederigheid

Barcelona. Jorge Messi staat op, wandelt de hotelbar uit en loopt richting het Camp Nou-stadion, waar sinds enkele maanden een spandoek hangt met de tekst: 'De mythe heeft een nieuwe god gevonden: Lionel Messi.' Het gaat snel met zijn zoon, constateert vader Messi. Alle Catalanen kennen het verhaal van Leo's allereerste wedstrijd met FC Barcelona. 

Hij was twaalf, en twee weken op proef. Alles ging goed, maar vanwege zijn geringe lengte en gewicht (hij woog 35 kilo) had Charlie Rexach, hoofd opleidingen van de club, toch enige twijfels. Er werd een wedstrijd georganiseerd tegen jongens van twee jaar ouder. Langs de kant zeiden de oude mannetjes die geen training overslaan hoofdschuddend tegen elkaar: 'Weer zo'n nieuwe Maradona.' Maar de jonge Messi scoorde vijf keer, en alle aanwezigen belden hun vrienden of bekenden dat ze een superster aan het werk hadden gezien.

De doelpunten zijn in de loop der jaren natuurlijk steeds mooier geworden, maar het verhaal is niet zo apocrief als het eerste gezicht lijkt.

VADER MESSI «Leo maakte er zelfs zés! Mijn zoon kan heel goed presteren onder druk, en daarom had ik 'm vooraf gezegd: 'Als je zes keer scoort, krijg je van mij een shirt en een broekje van FC Barcelona.' Nou, hij maakte er dus zes, maar één doelpunt werd afgekeurd. Na afloop plaagde ik hem: 'Ik kan helaas niets voor je doen, jongen. Het waren er maar vijf.' Ach, later zijn we natuurlijk toch naar die winkel gegaan om die spullen te kopen.»

Vier jaar later debuteerde zijn zoon al in het eerste elftal. Barcelona-voorzitter Laporta noemde hem 'een mix van Johan Cruijff en Diego Maradona', en nadat hij in de zomer van 2005 met Argentinië het jeugd-WK in Nederland had gewonnen, schreef de vooraanstaande sportschrijver Santiago Segurola in El País: 'Op zijn leeftijd konden alleen Pelé en Maradona wedstrijden op dezelfde manier domineren.' Om eraan toe te voegen: 'Het voetbal heeft er nu een belangrijke verplichting bij: dit genie moet worden beschermd.'

Toen ook de Argentijnen doorkregen dat er aan overkant van de oceaan een supertalent aan het doorbreken was, werd de gekte nog veel groter, zeker toen Maradona zelf er zich mee ging bemoeien. Toen Messi in de tweede groepswedstrijd op het WK inviel tegen Servië & Montenegro (6-0, met een goal en een assist voor Messi) juichte Maradona alsof hij een handsdoelpunt had gemaakt tegen de Engelse aartsvijand. 

Het is nog maar het begin, beseft Jorge Messi.

VADER MESSI «Ik merk het nu al: iedereen wil iets van Leo, je moet altijd op je hoede blijven. Momenteel houden we hem even uit de publiciteit, maar hij zal er toch aan moeten wennen. Gelukkig is hij iemand die heel goed kan analyseren. Je hoeft hem maar één keer te waarschuwen voor mensen die slecht in de zin hebben - dat stelt mij als vader natuurlijk erg gerust.

»Daar komt nog bij dat ik weet dat Frank Rijkaard hem beschermt. Het klikt heel goed tussen die twee. Rijkaard weet door zijn achtergrond alles van voetbal en, heel belangrijk, hij is nederig. Ik denk dat Leo daardoor zo'n speciale band hem heeft.

»Ik heb Leo al heel vroeg geleerd dat nederigheid boven alles staat. Als we terugkeren naar Argentinië, stop ik altijd even bij een wegrestaurant. Ik neem mijn zoon dan mee naar binnen en zeg: 'Kijk Leo, dat zijn gewone mensen die heel hard moeten werken om rond te komen. Onthoud goed dat je precies bent zoals zij.'»

Dan valt de onvermijdelijke vraag, de vraag die alle Argentijnen zich stellen, een vraag die al vele talenten de vernieling in heeft geholpen: wordt Messi even goed als Maradona? Overeenkomsten in overvloed, zeggen bijna alle kenners. Alle twee zijn ze links en één meter 68. Alle twee begonnen ze hun Europese loopbaan bij FC Barcelona en leidden ze het Argentijnse jeugdteam met hemelse gambeta's en goddelijke doelpunten naar de wereldtitel. En alle twee debuteerden ze op jonge leeftijd in het Argentijnse A-elftal, toevallig ook nog eens allebei tegen Hongarije. 

Jorge Messi verbleekt niet, maar zegt op zijn eigen kalme, bescheiden toon: 'Mijn zoon heeft zeker de kwaliteiten om het allerhoogste niveau te halen, maar een vergelijking met Maradona is nergens goed voor. Leo is gewoon Leo.' 

Humo 3454 14/11/2006

Dit artikel verscheen in:

HUMO van dinsdag 14 november 2006

Lees alle reportages

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: